ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਮਿਲਣ ਪਹੁੰਚੇ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ
. . .  51 minutes ago
ਪਟਿਆਲਾ, 20 ਅਗਸਤ- ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਪਟਿਆਲਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟ ਰਹੇ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਮਿਲਣ ਪਹੁੰਚੇ ...
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਸਨ ਵਾਜਪਾਈ ਜੀ- ਮਹਿਬੂਬਾ ਮੁਫ਼ਤੀ
. . .  about 1 hour ago
ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿਖੇ ਮਨਾਈ ਗਈ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਦੀ 71ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ
. . .  about 1 hour ago
ਬਰਮਿੰਘਮ,20 ਅਗਸਤ - ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਰਮਿੰਘਮ 'ਚ ਕੌਂਸਲੇਟ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਦੀ 71ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮੌਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ ਡਾ: ਅਮਨ ਪੁਰੀ ਨੇ ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾਇਆ। ...
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਕੇਰਲ ਲਈ 20 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕੀਤੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ
. . .  about 1 hour ago
ਅਮਰਾਵਤੀ, 20 ਅਗਸਤ- ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੇਰਲ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ 20 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਆਪਣੀ...
ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੀਜਾ ਟੈੱਸਟ ਮੈਚ : ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ 364 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਲੀਡ, 195/2
. . .  about 2 hours ago
ਵਿਨੇਸ਼ ਫੋਗਾਟ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 'ਚੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਦੂਜਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ
. . .  about 2 hours ago
ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2018 : ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਵਿਨੇਸ਼ ਫੋਗਾਟ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੋਨ ਤਗਮਾ
. . .  about 2 hours ago
ਅਟਲ ਜੀ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ - ਅਡਵਾਨੀ
. . .  about 3 hours ago
ਬਾਗ਼ੀ ਧੜੇ ਨੇ ਖਹਿਰਾ ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਦਾ ਥਾਪਿਆ ਐਕਟਿੰਗ ਪ੍ਰਧਾਨ
. . .  about 3 hours ago
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 20 ਅਗਸਤ- ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਾਗ਼ੀ ਧੜੇ ਨੇ ਅੱਜ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਦਾ ਐਕਟਿੰਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ । ਇਸ ਧੜੇ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਰਾਜਸੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ...
ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ
. . .  about 3 hours ago
ਜੈਤੋ, 20 ਅਗਸਤ(ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗਾਬੜੀਆ, ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ)- ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ 550 ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, 22 ਹਜ਼ਾਰ ਨਕਦ ਅਤੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੀ.ਆਈ.ਏ...
ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਅਟਲ ਜੀ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਵੱਖਰਾ ਨਜ਼ਰੀਆ - ਮੋਦੀ
. . .  about 3 hours ago
ਵਾਜਪਾਈ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸਮਰਪਿਤ- ਮੋਦੀ
. . .  about 3 hours ago
ਅਸਾਮ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੇਰਲ ਲਈ 3 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕੀਤਾ ਐਲਾਨ
. . .  about 3 hours ago
ਦਿਸਪੁਰ, 20 ਅਗਸਤ- ਅਸਾਮ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੇਰਲ ਲਈ 3 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਰਲ 'ਚ ਆਏ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਅਸਾਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਰਬਾਨੰਦ ਸੋਨੋਵਾਲ ਨੇ...
ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਭਾ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਯੋਗ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦੇਵ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੰਤਰੀ
. . .  about 4 hours ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 20 ਅਗਸਤ - ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਸਵ. ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਯਾਦ 'ਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਭਾ 'ਚ ਯੋਗ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਫ਼ਾਰੂਕ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਮਲ....
ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਕੇਰਲ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਾਹਤ ਸਮਗਰੀ
. . .  about 4 hours ago
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 20 ਅਗਸਤ- ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ.) ਨੇ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੇਰਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਸਮਗਰੀ ਭੇਜੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਰਾਹਤ ਕੈਂਪ ਕੇਰਲ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ...
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕੀਤੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ
. . .  about 5 hours ago
ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2018 : ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਲਕਸ਼ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ
. . .  about 5 hours ago
ਸਿੱਧੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸਨ- ਕਾਂਗਰਸ
. . .  about 4 hours ago
ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2018 : ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹਰਾ ਕੇ ਫਾਈਨਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚੀ ਵਿਨੇਸ਼ ਫੋਗਾਟ
. . .  about 6 hours ago
ਭਾਰਤ ਨੇ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ
. . .  about 6 hours ago
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ : ਬੱਸ 'ਤੇ ਢਿੱਗਾਂ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਚਾਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ
. . .  about 6 hours ago
ਕੇਰਲ 'ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 3757 ਮੈਡੀਕਲ ਕੀਤੇ ਸਥਾਪਿਤ- ਜੇ. ਪੀ. ਨੱਢਾ
. . .  about 7 hours ago
ਕੇਰਲ 'ਚ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੈਂਕਈਆ ਨਾਇਡੂ ਨੇ ਬੁਲਾਈ ਬੈਠਕ
. . .  about 7 hours ago
ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਭੇਦਭਰੇ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਚ ਮੌਤ
. . .  about 7 hours ago
ਬ੍ਰਿਟੇਨ 'ਚ ਹੈ ਪੀ. ਐਨ. ਬੀ. ਘਪਲੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਨੀਰਵ ਮੋਦੀ
. . .  about 7 hours ago
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੱਦਾ
. . .  about 7 hours ago
ਕੋਫੀ ਅੱਨਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣਗੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਆਗਿਆ
. . .  about 8 hours ago
ਸੁਲਤਾਨਵਿੰਡ ਦੇ ਰੁਕੇ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਧਰਨਾ
. . .  about 8 hours ago
ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਮੁਲਾਕਾਤ
. . .  about 8 hours ago
ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2018 : ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਤਗਮੇ ਤੋਂ ਖੁੰਝੀ ਅਪੂਰਵੀ ਚੰਦੇਲਾ
. . .  about 9 hours ago
ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਬੰਦੀ
. . .  about 9 hours ago
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀਰਭੱਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜ਼ਮਾਨਤ
. . .  about 9 hours ago
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ 'ਚ ਲੱਗੇ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਕਈ ਝਟਕੇ, ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ
. . .  about 10 hours ago
ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2018 : ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਦੀਪਕ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ
. . .  about 10 hours ago
ਉਮਰ ਖ਼ਾਲਿਦ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ 2 ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ
. . .  about 10 hours ago
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..
ਜਲੰਧਰ : ਐਤਵਾਰ 14 ਜੇਠ ਸੰਮਤ 550
ਿਵਚਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ: ਕੇਵਲ ਭਲਾ ਸੋਚੋ ਹੀ ਨਾ, ਭਲਾ ਕਰੋ ਵੀ। -ਥੋਰੋ
  •     Confirm Target Language  

ਸੰਪਾਦਕੀ

ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੈ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ

ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਰਥਿਕ-ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁਣ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਲੀਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅੱਜ ਵੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ (1818-1883 ਈ:) ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ-ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ, ਵਿਚਾਰੇ ਗਏ, ਅਪਣਾਏ ਗਏ, ਕਈ ਵਾਰ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ। 2018 ਵਿਚ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲਾ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਚਾਰ ਮੁੜ ਹੰਗਾਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਰਕਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪਦਾਰਥਵਾਦ-ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਸੀ। ਢਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਲੈਟੋ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਅਰਸਤੂ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਸੀ। ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਿਆ ਸੀ। ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ (19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ) ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਲਾ ਧੜਾਧੜ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਕੋਲਾ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸਾੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਨਿਕਲਦਾ ਧੂੰਆਂ ਉੱਚੀਆਂ-ਉੱਚੀਆਂ ਚਿਮਨੀਆਂ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਕਾਲਖ (ਕਾਰਬਨ) ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿਮਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਗ਼ਰੀਬ ਬੱਚੇ, ਥੋੜ੍ਹੇ-ਥੋੜ੍ਹੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਦਰਜਨ ਫੁੱਟ ਉੱਚੀਆਂ ਚਿਮਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵੜਦੇ ਸਨ। ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਾਹ ਘੁਟ ਕੇ ਮਰ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹੋ ਜਾਨ ਲੇਵਾ ਕਿੱਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਖਾਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਲਾ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੈਂਕੜੇ ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚ ਕੋਲਾ ਖੋਦਣ ਲਈ ਵੜਦੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੋਲਾ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਨ੍ਹੇਰੀਆਂ-ਸਿੱਲੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਇਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਜ਼ੋਲਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਦੀ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੰਦੋਲਨ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। 1850 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ-ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀ ਥਾਂ ਸਮਾਜਵਾਦ-ਸਾਮਵਾਦ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾਏਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏਗਾ।
ਮਾਰਕਸ ਆਪ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ ਪਰ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਰਮਨੀ, ਨਾ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣੀ ਪਈ। ਇਥੇ ਐਂਗਲਜ਼ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣਿਆ। ਇਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥ 'ਪੂੰਜੀ' ਲਿਖਿਆ। ਮਾਰਕਸ ਆਪ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਗ਼ਰੀਬੀ ਵਿਚ ਕੱਟੀ। ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਦੈਨਿਕ ਪੱਤਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ 1857 ਈ: ਦਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗ਼ਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਤੇ ਛਪਵਾਏ। ਇਹ ਲੇਖ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਾਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਇਆ :
'ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰੋ! ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਓ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਲੜੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਗੁਆਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਦੇ।'
ਪਰ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਈ ਤਾਂ ਨਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ, ਨਾ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ, ਨਾ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਆਈ। ਇਹ ਰੂਸ ਵਿਚ ਆਈ, ਜੋ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਪਰ ਰੂਸ ਨੂੰ ਲੈਨਿਨ ਜਿਹਾ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਾ ਨੇਤਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਤਾਂ ਠੀਕ ਰੱਖੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਢਾਂਚਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਰਟੀ ਫਾਸ਼ੀ ਲੀਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਈ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਗਲੇ 50 ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਉਸਰਿਆ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਸਮਾਜਵਾਦ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ-ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ 1990 ਈ: ਵਿਚ ਇਹ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕੌੜੀਆਂ-ਫਿੱਕੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਹੁਣ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਗਭਲਾ ਜਿਹਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ 70 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਚੜ੍ਹਤ ਰਹੀ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਦਲ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਰਹੇ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਇਮਾਨਦਾਰ ਸਨ, ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਸਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੁਰ ਗਈ ਜਾਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਤਾਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸੱਤਾ ਵੀ ਗੁਆ ਬੈਠੇ। ਅੱਜ ਖੱਬੇ ਦਲ ਸੁੰਗੜ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕੋਲ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦਾ ਬਦਲ ਹੈ? ਨਹੀਂ, ਇਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸੰਗਠਨ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਰੜਕੇ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਭਰਵਾਂ ਭਾਜਪਾ ਸੰਗਠਨ ਨਾ ਸਿਰਫ ਹਾਰਿਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜਗ-ਹਸਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਕੁਝ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਲੱਛਣ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹਨ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਬਾਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹੀ-ਬਹੁਤੀ ਹਿੰਸਾ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਗਪਗ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਮੱਧ ਵਰਗ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਵਰਗ ਦਾ ਫੈਲਣਾ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਕਿ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਗ਼ਰੀਬੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਬਹੁਤੀ ਸੁਖਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਰ ਤਿੰਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੱਖੀ ਲੱਛਣ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉੱਘੜਵੇਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ। ਇਹ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਹੈ-ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ। ਅਨੇਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਮੁੜ ਕੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਲੱਛਣ ਹੈ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰ ਰਹੀ ਕਿਰਸਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵੱਲ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤ ਦਾ ਕਠੋਰ ਵਤੀਰਾ। ਇਹ ਵਤੀਰਾ ਨਿਰਦੈਤਾ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਲੱਛਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਬਾਇਲੀ ਪੱਟੀ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਨਕਸਲੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵੱਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤ ਦਾ ਵਕਤ ਟਪਾਊ ਰਵੱਈਆ। ਨਕਸਲੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਬਾਇਲੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਵਣ ਉਥੋਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹਨ। ਇਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਨਕਸਲੀ ਦਲਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰੋ। ਸਕੂਲ ਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਖੋਲ੍ਹੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਾਓ।
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅੱਜ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੈ। ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਬੇਮੁਹਾਰ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਵੀ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ। ਹੱਲ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਰਾਜ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਅੰਨ੍ਹੀ ਲੁੱਟ ਦੀ ਵੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਭ ਲੋਕ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ। ਸਭ ਲੋਕ ਹੋ ਰਹੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਵੀ ਹੋਣ।

ਬਾਊ ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ...

ਬਾਊ ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1912 ਵਿਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਇਕ ਛੋਟੇਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸ: ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਕਸਰ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਨਨਕਾਣਾ ...

ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ »

ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਕਾਲਕਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲ ਗੱਡੀ

ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਜ਼ੋਜੀਲਾ ਨੂੰ ਕਾਰਗਿੱਲ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਉਸ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਕਾਰਗਿਲ ਤੇ ਲੇਹ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਦੀ ਥਾਂ ਕੇਵਲ ਪੰਦਰਾਂ ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਤੈਅ ਹੋ ...

ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ »

ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਲੋਹਗੜ੍ਹ'

ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਲੋਹਗੜ੍ਹ' (ਮੁਖ਼ਲਿਸਗੜ੍ਹ), ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਸ਼ਹਿਰ ਸਢੌਰੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਸਬੰਧੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ: ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ...

ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ »

ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 4 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਨਰਿੰਦਰ ...

ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ »






Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2018.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX