ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਚੱਲਦੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਲੱਗੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ
. . .  1 day ago
ਧਾਰੀਵਾਲ, 17 ਨਵੰਬਰ (ਜੇਮਸ ਨਾਹਰ) - ਅੱਜ ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ਕਰੀਬ 7 ਵਜੇ ਕੌਮੀ ਸ਼ਾਹ ਮਾਰਗ ਬਟਾਲਾ-ਪਠਾਨਕੋਟ ਜੀ.ਟੀ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇਕ ਚਲਦੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਅਚਾਨਕ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਣ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ...
ਬਟਾਲਾ 'ਚ ਮਾਮੇ ਨੇ ਭਣੇਵੀਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਆਪ ਕੀਤੀ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ
. . .  1 day ago
ਬਟਾਲਾ, 17 ਨਵੰਬਰ (ਕਾਹਲੋਂ) - ਬਟਾਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਹੱਲੇ 'ਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਬਾਅਦ 'ਚ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਲੀ...
ਆਈ.ਈ.ਡੀ ਧਮਾਕੇ 'ਚ ਹੌਲਦਾਰ ਸ਼ਹੀਦ
. . .  1 day ago
ਸ੍ਰੀਨਗਰ, 17 ਨਵੰਬਰ - ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅਖਨੂਰ ਸੈਕਟਰ 'ਚ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਆਈ.ਈ.ਡੀ ਧਮਾਕੇ 'ਚ ਹੌਲਦਾਰ ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ...
ਚੰਗਾਲੀਵਾਲਾ ਕਾਂਡ : ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ, ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ
. . .  1 day ago
ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ, 17 ਨਵੰਬਰ (ਸੂਰਜ ਭਾਨ ਗੋਇਲ,ਅਸ਼ੋਕ ਗਰਗ) - ਪਿੰਡ ਚੰਗਾਲੀਵਾਲਾ ਦੇ ਦਲਿਤ ਨੌਜਵਾਨ ਜਗਮੇਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਏ ਧਰਨੇ ਵਿਚ...
ਕੈਨੇਡਾ-ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਬੱਸ ਦਾ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਨਿੱਘਾ ਸਵਾਗਤ
. . .  1 day ago
ਅਟਾਰੀ, 17 ਨਵੰਬਰ (ਰੁਪਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ) - ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 550 ਸਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜੇ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ...
ਪਿੰਡ ਮਸਤਗੜ੍ਹ 'ਚ ਮਾਮੂਲੀ ਤਕਰਾਰ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲੀ ਗੋਲੀ, ਤਿੰਨ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ
. . .  1 day ago
ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਗਰੀਬਦਾਸ, 17 ਨਵੰਬਰ (ਦਿਲਬਰ ਸਿੰਘ ਖੈਰਪੁਰ) - ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਮਸਤਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਮਾਮੂਲੀ ਤਕਰਾਰ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲੀ ਗੋਲੀ 'ਚ ਦੋ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ...
ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਬਦਰੀਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦੇ ਕਪਾਟ
. . .  1 day ago
ਦੇਹਰਾਦੂਨ, 17 ਨਵੰਬਰ- ਬਦਰੀਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦੇ ਕਪਾਟ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਕਾਰਨ ਅੱਜ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਦਰ...
ਸ਼ੱਕੀ ਹਾਲਤਾਂ 'ਚ 26 ਸਾਲਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਹੋਈ ਮੌਤ
. . .  1 day ago
ਗੁਰੂ ਹਰਸਹਾਏ, 17 ਨਵੰਬਰ (ਕਪਿਲ ਕੰਧਾਰੀ)- ਅੱਜ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਵਿਖੇ ਸ਼ੱਕੀ ਹਾਲਤਾਂ 'ਚ ਇਕ 26 ਸਾਲਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਚਾਰ...
ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਸਮੇਤ ਦੋ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਰਖ਼ਾਸਤ
. . .  1 day ago
ਤਰਨ ਤਾਰਨ, 17 ਨਵੰਬਰ (ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ)- ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਥਾਣਾ ਪੱਟੀ ਵਿਖੇ ਤਾਇਨਾਤ ਇਕ ਏ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਅਤੇ ਹਵਾਲਦਾਰ ਦੇ ਜਵਾਨ ਦੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ...
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅਖਨੂਰ ਸੈਕਟਰ 'ਚ ਧਮਾਕਾ, ਤਿੰਨ ਜਵਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ
. . .  1 day ago
ਸ੍ਰੀਨਗਰ, 17 ਨਵੰਬਰ- ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਚ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (ਐੱਲ. ਓ. ਸੀ.) ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੇ ਅਖਨੂਰ ਸੈਕਟਰ 'ਚ ਅੱਜ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕੀ ਧਮਾਕੇ 'ਚ ਫੌਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਵਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਫੌਜ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ...
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..
ਜਲੰਧਰ : ਐਤਵਾਰ 6 ਅੱਸੂ ਸੰਮਤ 551
ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ: ਰਾਜ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੀ ਥਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ। -ਬਰਿੰਗਮ ਯੰਗ

ਕਿਤਾਬਾਂ

22-09-2019

  ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰੋਕਾਰ
ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਬਰਾੜ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ
ਮੁੱਲ : 350 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 240
ਸੰਪਰਕ : 98553-71313.

ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਕ ਡਾ: ਸੁਰਜੀਤ ਬਰਾੜ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਦੇ 22 ਨਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ | ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਜਿਥੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦਾ ਪੜਾਅਵਾਰ ਦਰਪਣ ਹੈ ਉਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ | ਇਸ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਅਥਵਾ ਸਮਾਜ-ਸੁਧਾਰਕ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੈ | ਜਿਵੇਂ 'ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ' ਵਿਚ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਹੈ | 'ਸੁੰਦਰਾਂ' ਵਿਚ ਜਸਵੰਤ ਕੰਵਲ ਔਰਤ ਵਰਗ ਦੀ ਤਰਾਸਦੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੰਮਿ੍ਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ 'ਪਿੰਜਰ' 'ਚ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਸਮਝ-ਦਿ੍ਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ | ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਛੱਤਰ ਗਿੱਲ ਦੇ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 'ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ' ਵਿਚ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗਲਪ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀ ਦਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬੋਧ ਕਰਾਇਆ ਹੈ | ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਅਗਾਂਹ ਕੇ. ਐਲ. ਗਰਗ ਰਚਿਤ 'ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ' ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਚਮਨ ਰਚਿਤ 'ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਤੁਮਾਰੀ ਹੈ', 'ਮਾਤਮਖਾਨਾ', 'ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ' ਅਤੇ ਡਾ: ਜਸਵਿੰਦਰ ਰਚਿਤ ਨਾਵਲ 'ਮਾਤਲੋਕ' ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਨੈਤਿਕ ਆਦਿ ਦਿ©ਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ | ਡਾ: ਬਰਾੜ ਕਿਉਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦਿ©ਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਮਾਨਵਵਾਦ ਅਥਵਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਪੱਕ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਇਸੇ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਉਹ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੱਸਰੇ ਗੰਭੀਰ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਗਿਆਤਾ ਹੈ | ਇਸੇ ਸੋਚ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਕੈਸੀ ਹੋਈ (ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ), ਅੰਬਰ ਵੱਲ ਉਡਾਨ (ਬਲਬੀਰ ਪਰਵਾਨਾ), ਜੁਗਤੂ (ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ), ਨਥਾਵੇਂ (ਮਹਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ) ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜਨਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੁਖਦ, ਸੁਖਦ ਪ©ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਕਰੂਰ ਯਥਾਰਥ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਮਨੱੁਖਤਾ ਵਿਚੋਂ ਗਿਰ ਰਹੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ ਜੇਕਰ, ਪੈੜਾਂ, ਮਾਇਆ, ਜੰਗ ਇਊਾ ਵੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ, ਅੰਤਹੀਣ, ਨਿਰਭਓ ਨਿਰਵੈਰ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜਿਉਂ ਅਧਿਐਨ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੌਖਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਨਾਵਲਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨਾਵਲ ਤੱਕ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ |

—ਡਾ: ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ
ਮੋ: 9814209732
c c c

ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੜ੍ਹਤ
ਲੇਖਕ : ਪ੍ਰੋ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਲਹਿਰੀ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਗਰੇਸੀਅਸ ਬੁੱਕਸ, ਪਟਿਆਲਾ
ਮੁੱਲ : 175 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 106
ਸੰਪਰਕ : 91-1755017642.

ਪ੍ਰੋ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਬਾਰੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਟਿਕੀ ਟਿਕਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੇਜ਼ਾ-ਰੇਜ਼ਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਨਿਕਟ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ | ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੈਲਕਮ ਹੀਥ ਵਲੋਂ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕ (ਅਰਸਤੂ : ਪੋਇਟਿਕਸ-1996) ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ | ਇੰਜ ਹੀ ਡਾ: ਨਗੇਂਦਰ ਅਤੇ ਮਹੇਂਦਰ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ (ਹਿੰਦੀ), ਜਿਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਡਾ: ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1964 ਵਿਚ ਕੀਤਾ, ਨੂੰ ਵੀ ਉਦਿ੍ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਲਾਤਮਕ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਪੱਖ (ਅਨੁਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਮਾਧਿਅਮ, ਅਤੇ ਰੀਤੀ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ |
ਅਸਲ ਵਿਚ ਐਫ.ਆਰ. ਲੀਵਿਸ ਅਨੁਸਾਰ 'ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਚ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਮੱਤਭੇਦ ਇਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਹੀਣ ਸਹਿਮਤੀ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ |' ਇਵੇਂ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਦਲੀਲਾਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਿਆਂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਨਤੀਜਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਟ-ਸਾਹਿਤ ਹੈ, ਨਾਟ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਟ-ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਟ-ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਨਾਟ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੱਲ ਹੈ, ਨਾਟਕ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਨਾਟ-ਲਿਖਤ ਵੱਲ ਨਹੀਂ | ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਭਾਰੂ-ਬਿਰਤੀ ਨਾਟ-ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ-ਕਲਾ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ | ਉਹ ਨਾਟ-ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਵਾਂਗ ਦਿ੍ਸ਼-ਕਲਾ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ | ਲੇਖਕ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਨ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੈ | ਬੇਸ਼ੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਕਿੰਤੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਨੇ : ਕੀ ਐਕਸ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਕਥਾਰਸਿਸ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਡਾ: ਲਹਿਰੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ-ਕਲਾ ਦਾ ਉਦਭਵ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਸਾਹਿਤ-ਧਾਰਾ 'ਚੋਂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ | ਫਰਕ ਕੇਵਲ ਏਨਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਧੀ 'ਬਿਰਤਾਂਤ' ਹੈ | ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀ ਵਿਧੀ 'ਸੰਵਾਦ' ਹੈ |
ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤ-ਰੂਪ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਦੀ ਕਲਾ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੁੜਦੀ ਹੈ | ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿ੍ੜ੍ਹ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਲੇਖਕ 'ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ' (ਫਰੀਕੁਐਾਸੀ) ਦੀ ਜੁਗਤ ਵਰਤਦਾ ਹੈ | ਅਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦੀ, ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ/ਸੰਕੇਤਕ ਵਿਧੀ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹਾ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਲੌਾਗਮੈਨ ਅਤੇ ਐਾਡਰਿਊ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ | ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਲੇਖਕ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਪੁਸਤਕ ਖੋਜੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਨੂੰ ਟੁੰਬਣ ਵਾਲੀ ਹੈ | ਅਗਲੇਰੀ ਚਰਚਾ ਲਈ ਆਮੰਤਿ੍ਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੈ |

—ਡਾ: ਧਰਮ ਚੰਦ ਵਾਤਿਸ਼
ਮੋ: 88376-79186.
c c c

ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ
ਲੇਖਕ : ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ
ਅਨੁਵਾਦ : ਕਮਲਜੀਤ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਤਰਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਬਰਨਾਲਾ
ਮੁੱਲ : 200 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 230
ਸੰਪਰਕ : 78377-18723.

ਮੰਟੋ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਹਰ ਪਾਠਕ ਜਾਣਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਕਹਿ ਕੇ ਨਿੰਦਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਬਥੇਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਦੋ ਰਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਅਫ਼ਸਾਨਾ ਇਨਗਾਰੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੈ | ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਚੱਲੇ ਹਨ | ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਕ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਕੀਲ ਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਕੀਲ ਹੀਰਾ ਲਾਲ ਸਿੱਬਲ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੇਸ ਲੜ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ | ਮੰਟੋ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੈ | ਕਹਾਣੀ ਇਉਂ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਫੁਟਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚੋਂ ਬਨਸਪਤੀ | ਬਿਨਾਂ ਉਚੇਚ, ਸਹਿਜ ਸੁਆਦ, ਰੰਗ, ਰਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ | ਬੇਬਾਕ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੰਗੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗਾਲਾਂ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਲਿਖਤ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਕਿ ਬਦਲੋ ਆਪਣੀ ਗੰਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਗੰਦੇ ਵਿਹਾਰ | ਬਦਲੋ ਇਸ ਮੰਦੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ | ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਾੜੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਦੇ ਧੁਰ ਹੇਠ ਮੂਲ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਿਣਕਾ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਾ ਦੰਭ ਪਾਖੰਡ ਕਰਦੇ ਹੋ |
ਮੰਟੋ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੰਟੋ ਦੀ ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ | ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਅੰਦਾਜ਼-ਏ-ਬਿਆਂ, ਮਾਹੌਲ ਹਰ ਪੱਖੋਂ | ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਨੇ ਲਿੰਗ/ਵਚਨ/ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਚ ਟਪਲਾ ਖਾਧਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸ ਲਿਖਤ ਦਾ ਜ਼ਾਇਕਾ ਮੰਟੋ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ | ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਇਸ ਗੁਣ ਤੋਂ ਕੋਰੇ ਲਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ | ਮੰਟੋ ਦੇ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ | ਕੁਝ ਮਜ਼ਮੂਨ ਵੀ ਹਨ | ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਮਫ਼ਤੂਨ, ਆਗਾ ਹਸਨ ਤੇ ਅਖ਼ਤਰ ਸ਼ੀਰਾਨੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ/ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ | ਅਫ਼ਸਾਨੇ ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ ਕਮਾਲ ਹਨ | ਤਵਾਇਫ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਧਾਰਨ ਦਫ਼ਤਰੀ ਬਾਬੂ, ਮਜਬੂਰ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਸਮ ਦਾ ਦਲਾਲ, ਮੰਟੋ ਹਰ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਚਿਤਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ | ਮੰਟੋ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਮਝ ਕੇ ਪਾਸੇ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ |

—ਡਾ: ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧੀਰ
ਮੋ: 98722-60550
c c c

ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ
ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ : ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਮਹਿਕ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਮੁੱਲ : 180 ਰੁਪਏ, ਸਫੇ : 104
ਸੰਪਰਕ : 94638-36591.

ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਮਹਿਕ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ' ਵਿਚ 18 ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਰਜ ਹਨ | ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਇਕ ਧੀ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ, ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸੱਸ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਦੇ ਰਸਤਿਓਾ ਭਾਵਨਾਤਾਮਕ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ | ਹੱਸਦੇ ਹੰਝੂ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਧੀ ਵਲੋਂ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਨੌਕਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖ-ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਧੀ (ਨਾਰੀ) ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ | ਕਹਾਣੀ ਅਕਲ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ, ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਉੱਚੇ ਰੁਤਬੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ |
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਿਰਲੇਖੀ ਕਹਾਣੀ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨੰਤੂ ਅੰਕਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਰਿ੍ਹਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੀ ਜੰਮਣ-ਭੌਾ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ | ਗੁੱਝਾ ਰਾਜ਼ ਕਹਾਣੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੋਗਲੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ |
ਲੇਖਿਕਾ ਇਕ ਔਰਤ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਧਾਰਨ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਦਰਪੇਸ਼ ਔਕੜਾਂ/ਸੰਕਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉੁਭਾਰ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਉਭਰਵੀਂ, ਨਾਰੀਗਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਅਤੇ ਸਮਾਧਾਨ ਦੀ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਲੈਗਿੰਕ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ-ਪੱਖ ਤੋਂ ਔਰਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਵਿਚ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ |

—ਡਾ: ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੌੜਾ
ਮੋ: 9501115200
c c c

ਕਿਰਨਾਂ ਸੋਨ ਰੰਗੀਆਂ
ਕਵਿੱਤਰੀ : ਜਸਪ੍ਰੀਤ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਐਸਥੈਟਿਕ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਮੁੱਲ : 300 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 102
ਸੰਪਰਕ : 94636-65340.

ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਕਵਿੱਤਰੀ ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਕਾਵਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ | ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ 50 ਕੁ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 33 ਸਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਘੂ ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ | ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਸ਼ਾਇਰ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦੀ ਸਲਾਹੁਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਚਮੁੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਵੰਨਗੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ | ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕਮਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹਨ | ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲਮ ਅਤੇ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਅੱਖ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖ, ਘੋਖ ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਪੁਆਇਆ ਹੈ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ |
ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦਾ ਇਕ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸੰਚਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਪਾਠਕ ਵਧੇਰੇ ਅਸਥੈਟਿਕ ਪਲਈਜ਼ਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਗਦਾ ਹੈ | ਹੁਣ ਅਮਲਤਾਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਲਏ—'ਪਿਆਰੇ ਅਮਲਤਾਸ/ਜਦ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹਾਂ/ਤੂੰ ਬਣੇ/ਕਦੋਂ ਕਲੀਰਾ/ਝਮਕਾ/ਮਾਲਾ/ਗਜਰਾ/ਤੇ ਕਦੀ ਵਿਛ ਜਾਂਦਾ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚੋਂ/ਚੁੰਮਦਾ ਪੈਰ/ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ/ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ/ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ (ਸਫਾ 22-23)) ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਅਮਲਤਾਸ ਦੇ ਬਿੰਬ ਰਾਹੀਂ ਨਾਰੀ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਇੰਜ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖਣਾ ਹੋਰ-ਹੋਰ ਸਾਰਥਕ ਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ | ਪਾਠਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿਣੀ ਹਰੇਕ ਤਸਵੀਰ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਤਿ੍ਪਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨਗੇ | ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਕਈ ਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੈ |

—ਡਾ: ਧਰਮਪਾਲ ਸਾਹਿਲ
ਮੋ: 98761-56964.
c c c

ਸਾਰੰਗੀ ਦੀ ਮੌਤ
ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਲੇਖਕ : ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪੀਪਲਜ਼ ਫੋਰਮ ਬਰਗਾੜੀ, ਪੰਜਾਬ
ਮੁੱਲ : 150 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 128
ਸੰਪਰਕ : 98726-40994.

ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ ਨੂੰ 'ਦਲਿਤ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਅਜੋਕੇ ਜਗਤ ਦੇ ਭਖਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਗਲਪੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਰੰਜਾਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 10 ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਹਨ |
ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ 'ਹੱਡਾ ਰੋੜੀ ਅਤੇ ਰੇਹੜੀ' ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਰਚਨਾ ਹੈ | ਕਹਾਣੀ ਵਿਚਲਾ ਦਲਿਤ ਪਾਤਰ ਹੱਡਾ ਰੋੜੀ ਵੱਲ ਮੁਰਦਾ ਪਸ਼ੂ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਰੇਹੜੀ ਨੂੰ ਜਲਾ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਨਿਮਨ ਅਤੀਤ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਅਤੀਤ ਨਿਮਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ | ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਇਸੇ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਗੌਰਵ ਛਿਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | 'ਨਮੋਲੀਆਂ' ਵਿਚ ਪਾਲ ਨਾਂਅ ਦੇ ਇਕ ਦਲਿਤ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ਵਤ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ | 'ਹਵਾ ਵਿਚ ਲਟਕਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ' ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਕੇ ੱਆਪਣਾ ਡੰਗ ਟਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਬੇਲਦਾਰ ਜੰਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਦੀ ਹੈ | 'ਸਾਰੰਗੀ ਦੀ ਮੌਤ' ਇਕ ਸੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਉਹ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰੂ ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਦੀ ਤਿ੍ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਅੰਤ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਥਿੜਕਣ ਕਾਰਨ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | 'ਤਾਰਾ ਚੰਦ ਚਿੱਬ ਕੱਢ' ਇਕ ਅਣਖੀ ਘੁਮਿਆਰ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਤਾਰਾ ਚੰਦ ਕਿਰਤ ਦੇ ਸਵੈਮਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | 'ਅੰਨ੍ਹੀ ਗਲੀ' ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦਲਿਤ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣਤਾ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਹੋਇਆ ਹੈ | 'ਨਦੀ ਦੇ ਆਰ ਪਾਰ' ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵਿਸੰਗਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ | 'ਗੁਰਚਰਨਾ ਗਾਡ੍ਹਰ' ਸੱਚੀਆਂ-ਸੁੱਚੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਅਣਖੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਾਥਾ ਹੈ | 'ਚੀਕ' ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਦੰਭੀ ਮੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣਿਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦਲਿਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰਵਾਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ |
ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਪਰਿਪੱਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ | ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ ਦਾ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਤੋਰੀ ਫਿਰੇਗਾ |

—ਬ੍ਰਹਮਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ
ਮੋ: 98760-52136
c c c

ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਪੁਨਰ ਸੰਵਾਦ
ਲੇਖਕ : ਡਾ: ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਮੁੱਲ : 300 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 208
ਸੰਪਰਕ : 98156-36563.

ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਰਾਹੀਂ ਡਾ: ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਲਗਪਗ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਲ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ-ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ | ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਚਲੇ ਮੂਲ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਸੰਗ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਯੁੱਗ-ਗਰਦੀਆਂ, ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ |
'ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਪੁਨਰ ਸੰਵਾਦ' ਵਿਚ ਡਾ: ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਚਿੰਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੱਧਕਾਲੀ ਦੌਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੈ | ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਘੇਰਾ ਮੋਕਲਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚੋਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ: ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ, ਡਾ: ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਡਾ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਜੁਝਾਰਵਾਦੀ ਕਵੀ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਆਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਸੁਹਜ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਵੇਂ ਕੁਝ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵੱਖਰਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ |
ਡਾ: ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਇਕ ਸੂਝਵਾਨ ਆਲੋਚਕ ਹੈ | ਜਿਸ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰ-ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੈ | ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਰਗੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੁੱਲਵਾਨ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਨੇ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ |

—ਡਾ: ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ
ਮੋ: 94636-84511.
c c c 

21-09-2019

 ਅਧੂਰੀ ਕਵਿਤਾ
ਲੇਖਕ : ਪਰਮਜੀਤ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਜੇ.ਪੀ. ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਪਟਿਆਲਾ
ਮੁੱਲ : 150 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 124
ਸੰਪਰਕ : 94171-72832.

'ਅਧੂਰੀ ਕਵਿਤਾ' ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਕਵੀ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਵਿਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਨਾਂਹਵਾਚੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਉੱਪਰ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਗਰਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਵਧ ਰਹੀ ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵਾ ਕਵੀ ਨੂੰ ਚਿੰਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਨਾ 71 'ਤੇ ਦਰਜ ਕਵਿਤਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਇਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। 'ਆਖ਼ਰ ਕਦੋਂ' ਕਵਿਤਾ ਸਮਾਜਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਪਰ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਛਾਵਿਆਂ ਦੀ ਪਕੜ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਵੀ ਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਆਰਥਿਕ ਨਾਬਰਾਬਰੀ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ :
ਕੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੂੰਜ ਹੈ ਸਹਿਮੀ, ਕਿੰਝ ਰੋਵੇ ਤੇ ਕੁਰਲਾਵੇ
ਕਿੱਥੇ ਨੇ ਰੱਬਾ ਮੋਹ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ, ਮਾਪੇ ਧੀ 'ਤੇ ਛੁਰੀ ਚਲਾਵੇ।
ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਖਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਕਵਿਤਾ ਕਵੀ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਿਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਵੀ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਉਂਦਾ ਤ੍ਰਬਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਵੀ ਦੀ ਉਪਭਾਵੁਕਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਚੁਫੇਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਮੜੀ ਦੀ ਹੂਕ, ਮਦਰ ਡੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚ ਆ ਰਿਹਾ ਅਸਾਵਾਂਪਣ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਪਰ ਪਦਾਰਥਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਨੇ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਹਿਸਾਸ ਕਵੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਅਨੰਦਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਧੁੰਦਲਾ ਅਕਸ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਪਿਆਰਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਆਦਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜੋਕੀ ਕਵਿਤਾ ਸਵੈ-ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਵੀ ਸਵੈ-ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਲ ਦੀ ਹੂਕ, ਨਾਚੀਜ਼, ਐ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਵੈ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਂਪ੍ਰੋ: ਕੁਲਜੀਤ ਕੌਰ।
ਫ ਫ ਫ

ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਸੀ
ਲੇਖਕ : ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਤਰਲੋਚਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਮੁੱਲ : 250 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 158
ਸੰਪਰਕ : 98141-85363.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ ਇਕ ਬਹੁਵਿਧਾਈ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ-ਲੇਖਣ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਸਿਨਫ਼ ਉੱਪਰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਕਲਮ ਅਜ਼ਮਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਬਾਖੂਬੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਤੋਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਵੀ ਬੜੀ ਧਾਰਦਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ-ਆਪ ਉੱਪਰ ਵਿਅੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹ ਝਿਜਕਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਧਰੇ-ਕਿਧਰੇ ਮਲਵਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ। ਸ਼ੇਅਰ ਦੇਖੋ, 'ਭਰੀ ਹੋਈ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਪੀ ਕੇ ਵੇਚਦੇ ਬੋਤਲ, ਇਹੋ ਚਿਰ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਿਓਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਖਰੜਾ ਹੈ ਮੇਰੀ ਪੁਸਤਕ ਦਾ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ 'ਲੋਟ ਕਰ ਦੇਣਾ' ਗ਼ਜ਼ਲ-ਉਸਤਾਦ ਤੈਨੂੰ ਭੇਟ ਇਕ ਦਸਤਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ'। ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਰਵੇ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਖਾਣ-ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਦੇ ਕਲਾਮਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜ-ਸੁਭਾਵਿਕ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਅਸ਼ਆਰ ਉਲੇਖਯੋਗ ਹਨ, 'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਝੂਠ ਤੇ ਏਨਾ ਅੜ ਕਿਵੇਂ ਜਾਨੈਂ? ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੇਖ ਆਪਣੇ ਯਾਰ ਦੀ ਏਨਾ ਸੜ ਕਿਵੇਂ ਜਾਨੈਂ? ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਕਲਦਾ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਚੁਭਦੀਆਂ ਆਰਾਂ, ਉਦ੍ਹੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬਣ ਖੜੱਪਾ ਲੜ ਕਿਵੇਂ ਜਾਨੈਂ? ਸੁਖਾਂਦਾ ਨਾ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਬਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉੱਡਦਾ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਘਰ ਦੀ ਖੁੱਡ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕਿਵੇਂ ਜਾਨੈਂ?' ਇੰਜ ਕਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਉੱਪਰ ਬੜੇ ਭਰਵੇਂ ਵਿਅੰਗ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ ਲਹਿਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

ਂਬ੍ਰਹਮਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ
ਮੋ: 98760-52136
ਫ ਫ ਫ

ਸੰਨਾਟਾ ਬੋਲਦਾ
ਲੇਖਕ : ਰੁਪਿੰਦਰ ਸੋਜ਼
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸੁਮਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਮੁੱਲ : 200 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 128
ਸੰਪਰਕ : 95011-45039.

'ਸੰਨਾਟਾ ਬੋਲਦਾ' ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰੁਪਿੰਦਰ ਸੋਜ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਗਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਾਂਘ ਤੇ ਰੀਝ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੀ ਹੈ। ਰੁਪਿੰਦਰ ਸੋਜ਼ ਨੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵੱਲ ਮੁੜਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਵੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਸ਼ੇਅਰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ :
'ਜਦੋਂ ਮਿਲਿਆ ਨਹੀਂ ਤਾਲੀਮ
ਗਾਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਰਸੇ ਦਾ,
ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬਣਨਾ ਪਿਆ
ਤਾਲਿਬ ਕਲੀਸੇ ਦਾ,'
ਉਸ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਭਾਵੇਂ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖਣ ਦੀ ਰੀਝ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਜਿਵੇਂ, ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ :
'ਕੌਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੱਲਦੇ ਸਾਹ ਨਹੀਂ
ਬਸ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਜਿਊਣ ਦੀ ਹੀ ਚਾਹ ਨਹੀਂ'
'ਮੁੱਦਤਾਂ ਮਗਰੋਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦਰ ਗਿਆ ਆਪਣੇ
ਸਲਾਮਤੀ ਮੰਗੀ ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਡਰ ਡਰ ਗਿਆ'।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚ ਬਹਿਰਾਂ ਅਪਣਾਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਂਡਾ: ਗੁਰਬਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਰਾੜ
ਮੋ: 09855395161
ਫ ਫ ਫ

ਭਖਦੇ ਅੰਗਿਆਰ
ਲੇਖਕ : ਨਰਿੰਦਰ ਬਾਈਆ ਅਰਸ਼ੀ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਤਰਲੋਚਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਮੁੱਲ : 200 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ : 88
ਸੰਪਰਕ : 98146-73236.

ਅਧਿਐਨ ਅਧੀਨ ਪੁਸਤਕ 60 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇੰਜ ਇਹ ਪਲੇਠਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਫੁਟ-ਨੋਟ ਵਿਚ ਬਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਿੰਗਲ-ਅਰੂਜ਼ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਜਨਾਬ ਨਦੀਮ ਪਰਮਾਰ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਬਹਿਰ-ਵਜ਼ਨ ਸੰਤੋਖਜਨਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੈਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਰਦੀਫ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਫ਼ੀਏ ਪੂਰੇ ਸ਼ਬਦ, ਇਕ ਅੱਖਰੀ ਜਾਂ ਲਗਾ-ਮਾਤਰਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੁਸੱਲਸਲ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸੱਲਸਲ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ।
ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ, ਮਸਲਨ : ਅਜੋਕਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਨੇ ਗ਼ਮੀਆਂ ਵੀ ਨੇ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵੀ ਆਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ, ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਨੇ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਵੀ ਨੇ, ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਹੈ, ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਵੀ ਹੈ, ਨਫ਼ਰਤ ਵੀ ਹੈ, ਈਰਖਾ ਵੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਮੇਹਰ ਵੀ ਹੈ, ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਕਰੋਪੀ ਵੀ ਹੈ, ਧੜਕਦਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਹੈ, ਮੌਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਹੈ, ਰੱਬ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਵੀ ਹੈ, ਰੱਬ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਹੈ, ਸੋਚਾਂ ਦਾ ਗਿਰਦਾ ਮਿਆਰ ਵੀ ਹੈ, ਉੱਚਾ-ਸੁੱਚਾ ਕਿਰਦਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਵਿਹਲੜ ਬੇਕਾਰ ਵੀ ਨੇ, ਕਾਮੇ ਬਾਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਨੇ, ਨੈਣਾਂ-ਨਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਮਾਲ ਹੈ, ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਹੈ। ਸੁਖੀ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਨੇ, ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਨੇ, ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ੇਅਰ ਨੇ, ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਨੇ। ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਰੱਬੀ ਦਾਤ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਖਮ ਪਕੜ ਵੇਖੋ :
-ਜਦ ਦਿਨ ਢਲੇ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਕੂਚ ਤੋਂ
ਹਰ ਯਾਤਰੀ ਹੀ ਲੋਚਦਾ ਮੰਜੀ ਮਿਲੇ। (ਪੰ: 23)
-ਉਹ ਕੋਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜਿਗਰ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ
ਜੋ ਅੰਗਾਰ ਬਣ ਕੇ ਸੜੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। (ਪੰ: 30)
ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਟੁਰ ਜਾਣ ਦੀ ਪੀੜ ਦੇਖੋ :
ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੂਹ ਵੀ ਟੁਰ ਗਈ ਸੀ
ਨਿਰੀ ਲਾਸ਼ ਸਾਥੋਂ ਉਠਾਈ ਨਾ ਜਾਵੇ। (ਪੰ: 29)
ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵੇਖੋ :
ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਕੀ ਦਿੱਕਤ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਕਾਰਾਗਰੀ ਹੋਵੇ। (ਪੰ: 56)
ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ, ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਗੁਲਦਸਤਾ ਹੈ। ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕਤਾ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰੰਗ ਹੈ।

ਂਡਾ: ਧਰਮ ਚੰਦ ਵਾਤਿਸ਼
ਮੋ: 98144-46007.
ਫ ਫ ਫ

ਵਹਿਸ਼ੀ ਰੁੱਤ
ਲੇਖਕ : ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਨ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸਾਹਿਬਦੀਪ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਭੀਖੀ (ਮਾਨਸਾ)
ਮੁੱਲ : 250 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 304
ਸੰਪਰਕ : 94170-59142.

'ਵਹਿਸ਼ੀ ਰੁੱਤ' ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਰਸਾਨੀ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਬਿਆਨਦਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦੇ ਦੈਂਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਿਰਸਾਨੀ ਨੂੰ ਬੇਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਚਾਰੇ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹ ਦੇਣ ਲਈ ਅੱਕੀਂ-ਪਲਾਹੀਂ ਹੱਥ ਮਾਰਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ। 'ਵਹਿਸ਼ੀ ਰੁੱਤ' ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕਰੂਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਜੰਡੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਦੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਅਤੇ ਬਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਬੇਪਰਦ ਕਰਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੇਤ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਹੋੜ ਵਿਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਖੋਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੈਸੇ ਬਗੈਰ ਚੰਗੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਦੈਂਤ ਨਿਮਨ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੰਦਾ। ਨਿੱਜੀ ਅਦਾਰੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤਾਂ ਵੀ ਆਮ ਟੱਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਇਸ ਜਕੜ ਅਤੇ ਪਕੜ ਵਿਚ ਜੰਡੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਾਹੋਸਾਹ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਰਥਿਕ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਕਿੰਗਰੇ ਵੀ ਭੁਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਵਤਾਰ ਜਿਹਾ ਛੋਟੀ ਜਾਤ ਦਾ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੁੰਡਾ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਧੀ ਵਿਆਹ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀ ਰਾਹੀਂ ਤੇ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਰਾਹੀਂ ਕੱਢਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣ-ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਂਕੇ. ਐਲ. ਗਰਗ
ਮੋ: 94635-37050.
ਫ ਫ ਫ

ਅੱਜ ਦੀ ਅਰਬ ਕਥਾ
ਅਨੁਵਾਦਕ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ : ਇੰਦੇ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਆਰਸੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਮੁੱਲ : 300 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 240
ਸੰਪਰਕ : 093123-35078.

ਇੰਦੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਰਸੀਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਕਵੀਆਂ/ਕਥਾਕਾਰਾਂ/ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨਾ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਜ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੇਖਕਾਂ/ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਵੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ, ਰੂੜੀਆਂ, ਨਵੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਜੁਗਤਾਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਇੰਦੇ ਨੇ 16 ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਛੱਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ 51 ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਹਨ : ਸੁਜਾਨ, ਫਿਲਸਤੀਨ, ਨਾਮੀਬੀਆ, ਮਿਸਰ, ਇਰਾਕ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਸੀਰੀਆ, ਲੈਬਨਾਨ, ਲੀਬੀਆ, ਮੋਰਾਕੋ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਗਿਆਨਾ, ਜਾਰਡਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੇ ਕੁਵੈਤ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੇ ਗਿਆਨਾ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਪਾਠਕ ਉਮਰ ਖਿਆਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਾਵਾਕਿਫ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਗਲਪ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਉਹ ਯਥਾਰਥ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਉਪਜੀਆਂ ਅਸਲੋਂ ਅਜਨਬੀ ਹੈ। ਅਜਨਬੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਜੁਗਤ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਡੂੰਘੇਰੀ ਸਮਝ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਅਰਬ ਕਥਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਾ, ਨਫ਼ਰਤ, ਸੈਕਸ, ਗੁੱਸਾ, ਮੌਤ, ਖੁਸ਼ੀ, ਗਮੀ ਜਿਹੀਆਂ ਮੂਲ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਸ਼ਲੀਲ, ਅਸ਼ਲੀਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੈਮਾਨੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਗਰਾਮਰ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਿਚ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਆਖਰ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੈ। ਸੈਕਸ ਪੱਖੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਵੱਖਰਾਪਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਠਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰੇਗਾ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਕੋਈ ਖੋਜਾਰਥੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇ। ਇਹ ਕਾਰਜ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਵੇਗਾ।

ਂਡਾ: ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧੀਰ
ਮੋ: 98722-6055
ਫ ਫ ਫ

ਰੁੱਖਾਂ ਵਰਗਾ ਜੇਰਾ
ਲੇਖਕ : ਡਾ: ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਤਾਲਿਫ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਬਰਨਾਲਾ
ਮੁੱਲ : 125 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 96
ਸੰਪਰਕ : 94641-53862.

ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਆਧਾਰਿਤ ਖੋਜਮਈ ਪੰਜ ਵਿਸਤਰਿਤ ਲੇਖ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਕੁਦਰਤਿ ਦਿਸੈ ਕੁਦਰਤ ਸੁਣੀਐ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਕਿ ਰੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ। ਲੱਖਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੈਣ ਬਸੇਰਾ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੁਹਾੜਾ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਟਾਈ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਤੇ ਰਕਬੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘਟ ਕੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 33 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੌਸਮੀ ਤਪਸ਼ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਰੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਅਲੌਕਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ ਸਾਖੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੱਕ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਕਾਂਡ ਜਲ ਬਿਨ ਸਾਖ ਕੁਮਲਾਵਤੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਪਾਣੀ ਪੱਧਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਾਂਡ ਜੈਸੇ ਜਲ ਮਹਿ ਕਮਲ ਨਿਰਾਮਲ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਰਂਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਗੁਰਮਤਿ ਸੇਧਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਦਵਾਨ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ, ਪ੍ਰੋ: ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ, ਡਾ: ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਨ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਡਾ: ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਅਲੱਗ, ਪ੍ਰੋ: ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ, ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਸਹਿਤ ਚਾਰ ਦਰਜਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ।

ਂਪ੍ਰਿੰ: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ
ਮੋ: 098148-56160.
ਫ ਫ ਫ

15-09-2019

  ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ
ਮੂਲ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ : ਅਚਾਰੀਆ ਚਤੁਰਸੇਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ : ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੱਦਨ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਲਕਸ਼ਯ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਦਿੱਲੀ
ਮੁੱਲ : 200 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 118.
ਸੰਪਰਕ : 098910-98438.

ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਅਚਾਰੀਆ ਚਤੁਰਸੇਨ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਲੋਕਪਿ੍ਯ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ | 1891 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਾਲਾ ਚਤੁਰਸੇਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮੂਲਵਾਦੀ ਹਿੰਦੂ/ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਲੇਖਕ ਸੀ | 72 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇਹ ਲੇਖਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਰਣ ਆਸ਼ਰਮ ਧਰਮ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ-ਪਲਿਆ ਪੰਡਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਉਦਾਰ ਸੈਕੂਲਰ ਸੋਚ ਦਾ ਘੋਰ ਵਿਰੋਧੀ | ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਬੈਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਸੋਚੀ ਸੀ | ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਿ ਇਹ ਲਿਖਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਨਫ਼ਰਤ, ਵਖਰੇਵੇਂ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ | ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਮਰਥਕ ਲਾਬੀ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਿਆ | ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਸ ਜਿਹੀ ਸੋਚ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪੈਦਾ ਹੋਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ | ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ |
12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਉਸਾਰਿਆ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਅਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ | ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਲੋਕ ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਛਿਪੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ | ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਧਰਮ, ਕਰਮ ਕਾਂਡ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਮਾਰ ਕੇ ਮਰਨ ਕੰਢੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ | ਸ਼ੰਕਰ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ | ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਇਹੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਮੁਕਤੀ ਦਾਤਾ ਲੱਗਾ | ਚਤੁਰਸੇਨ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ, ਕੁਟਿਲ ਨੀਤੀ, ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਆਏ ਅਚਾਨਕ ਪਤਨ 'ਤੇ ਸੱੁਟੀ ਹੈ | ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਜਰਯਾਨ ਬੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੀ ਸਨ, ਸਾਜਿਸ਼ੀ ਵੀ ਤੇ ਵਾਮ ਮਾਰਗੀ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਵੀ | ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਰਾਜ ਹਥਿਆਂਦੇ, ਵਿਭਚਾਰ ਕਰਦੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਦਿਵੋਦਾਸ ਨਾਂਅ ਦਾ ਬਿਖਸ਼ੂ ਸਾਜਿਸ਼ ਅਧੀਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਬਿਖਸ਼ੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ | ਉਸ ਦਾ ਸੇਵਕ ਚਾਚਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਦਿਵੋਦਾਸ ਨੂੰ ਉਹ ਤੇ ਇਕ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ | ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਜੇਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਨਾਵਲ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਬਿਖਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਮਾਰਦਾ ਹੈ | ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ, ਸੈਕੂਲਰ, ਉਦਾਰ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਕੱਟੜ ਸੋਚ ਉਦਾਸ ਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰੇਗੀ | ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਸੰਕੀਰਨ ਤੇ ਉਲਾਰ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਹੈ |

—ਡਾ: ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧੀਰ
ਮੋ: 98760-52136
c c c

ਮੈਂ ਓਹੀ ਤਾਂ ਹਾਂ
ਲੇਖਕ : ਕਿ੍ਸ਼ਨ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸਮਰਾਟ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਮੋਗਾ
ਮੁੱਲ : 100 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 128
ਸੰਪਰਕ : 094622-90937.

ਕੁੱਲ 12 ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਰਲ ਸਾਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੌਕਾ ਮੇਲ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਮਨ ਫੈਕਟਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸਾਧਾਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹਨ ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸਧਾਰਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦੇ ਹਨ | ਕਾਮਨ ਫੈਕਟਰ ਅਤੇ ਗੰਢ ਜੋੜੇ ਦੀ ਸੁੱਖ ਆਦਿ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਅਸਾਧਾਰਨ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਖਦ ਅੰਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ |
ਨਾ ਕੋਈ ਬੈਰੀ ਨਾ ਹੀ ਬੇਗਾਨਾ ਸਹਿਜ ਜਾਚ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ | ਹਮਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਪਟੋਲਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਸਮਾਜ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੂਝ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ | ਪਾਣੀ ਬਦਲ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਆਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਕਿੱਥੇ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਕਿੱਥੇ ਰੁਸ਼ਨਾਇਆ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮਾਨਵੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅਨਾਥ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਨਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |

—ਡਾ: ਸੁਖਪਾਲ ਕੌਰ ਸਮਰਾਲਾ
ਮੋ: 83606-83823
c c c

ਜੀਵਨ ਚਰਿੱਤਰ
ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ
ਲੇਖਕ : ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਮਠਾਰੂ ਕੈਨੇਡਾ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਮੁੱਲ : 239 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 350
ਸੰਪਰਕ : 0161-2740738.

ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਰਜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਏਨੇ ਬਾਰੀਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਭਰਪੂਰ ਵੇਰਵੇ ਦੇ ਕੇ ਲਿਖਣਾ ਹਰੇਕ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸ ਦਾ ਰੋਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਦੈਨਿਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿ੍ਸ਼ਟੀ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ | ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ | ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਇਕ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਦੇ ਗੋਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ | ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਜਿਥੇ ਪਾਠਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾਮਈ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਕਿਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ |

—ਡਾ: ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ
ਮੋ: 98141-68611.
c c c

ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੀ ਆਹਟ
ਕਵੀ : ਗੋਗੀ ਜ਼ੀਰਾ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : 5 ਆਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਜਲੰਧਰ
ਮੁੱਲ : 100 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 88
ਸੰਪਰਕ : 97811-36240.

'ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੀ ਆਹਟ' ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਗੋਗੀ ਜ਼ੀਰਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕ੍ਰਿਤ ਹੈ | ਭਾਵੇਂ ਗੋਗੀ ਜ਼ੀਰਾ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਥਮ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਜੜਤ ਅਤੇ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਹੈ | ਨਵੇਂ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਕਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਵਿ ਸਫ਼ਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਏ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਏ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚ ਪਕਿਆਈ ਅਤੇ ਇਸਲਾਹ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਚਿਆਈ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਹਥਲੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਇਕ ਮੰਝੇ ਹੋਏ ਕਵੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਗਦੀ ਹੈ | ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਅਧਿਓਾ ਵੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਵੀ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ 'ਗ਼ਜ਼ਲ' ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਰੱਖੇ ਪਰ ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੂਰਨ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਹਨ | ਗੋਗੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਚੰਗੀਆਂ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ | ਕਵੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ :
'ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਉ ਬੰਦੂਕੋ/ਰੋਕੇ ਦੇਵੋ/ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ/ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ/ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਵੀਰ/ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਸਾੲੀਂ/ਆਪਸ 'ਚ ਹੀ ਭਿੜ ਰਹੇ ਨੇ'
ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਕਵੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ :
'ਰਾਜਨੀਤੀ/ਤਾਂ ਇਕ ਖੇਡ ਹੈ ਜਨਾਬ/ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ/ਮਤਦਾਤਾ ਤਾਂ/ਇਕ ਪਿਆਦਾ ਹੈ/ਜੋ ਇਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ/ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੜ ਸਕਦਾ..... |
ਸ਼ਾਇਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਛੰਦਾਂ ਅਤੇ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹਨ | ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਕਾਰ ਅਹਿਮ ਹਨ :
—ਝੂਠ ਦਾ ਵਿਛਿਆ ਜਾਲ
ਬਈ ਸਚ ਲੁਕਿਆ ਫਿਰਦਾ |
ਕਰੋ ਯਾਰੋ ਇਸ ਦੀ ਭਾਲ
ਬਈ ਸਚ ਲੁਕਿਆ ਫਿਰਦਾ |
—ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਹੜਕੰਪ
ਜਿੱਧਰ ਨੂੰ ਵੀ ਤਕਦਾ ਹਾਂ,
ਮਹਿਫੂਜ਼ ਕੋਈ ਵੀ ਥਾਂ
ਨਾ ਦਿਸਦੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਹਿਣ ਲਈ |

—ਸੁਲੱਖਣ ਸਰਹੱਦੀ
ਮੋ: 94174-84337.
c c c

ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ
ਲੇਖਕ : ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸੰਗਮ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਸਮਾਣਾ
ਮੱੁਲ : 195 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 119
ਸੰਪਰਕ : 98881-79758.

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਫੱਕਰ ਤੇ ਫ਼ਕੀਰਾਨਾ ਮੌਜ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ | ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਨਜ਼ਮਾਂ, ਲਘੂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਹਨ | ਸ਼ਾਇਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਣਗੌਲਿਆ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ | ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਨੂੰ ਹੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ | ਇਹ ਸ਼ਾਇਰ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਇਕ ਕਤਰੇ ਵਿਚ ਸਮਾਉਣ ਦੀ ਜੁਗਤੀ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠਾ ਹੈ | ਸੱਧਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠਕ ਵਰਗ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਸ਼ਾਇਰ ਦਾ ਤਖੱਲਸ 'ਸੱਧਰ' ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸਧਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਿਚ ਧਕੇਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੱਧਰ ਦੀ ਵੀ ਲੱਜ ਪਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਤਿਰਕਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ ਦੀ ਧੂਣੀ ਧੁਖਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ 'ਕਲਾ ਕਲਾ ਲਈ' ਨਹੀਂ ਕਲਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਦਾ ਦਮ ਭਰਦੀ ਹੈ | ਉਹ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬਾਲ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਮੰਦਰ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਝਗੜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮਗਰਮੱਛ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਥੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੁੱਕਾ ਤਾਜ਼ਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਜੋਕ ਰਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਲੋਕ ਰਾਜ ਹੋਵੇ | ਸ਼ਾਇਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪਿੰਡ ਯਾਨੀ ਕਿ 'ਗਲੋਬਲ ਵਿਲੇਜ਼' ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ | ਸ਼ਾਇਰ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਓਲਡ ਮੈਨ ਐਾਡ ਦ ਸੀ' ਭਾਵ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਪਾਤਰ ਲਗਦਾ ਹੈ | ਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਰਚਨਾ ਕਾਲ 1990 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤਿਰਕਾਲਾਂ ਦੀ ਅਉਧ ਹੰਢਾ ਰਿਹਾ ਇਹ ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੀਂ ਲਿਸ਼ਕੋਰ ਮਾਰੇਗਾ |

—ਭਗਵਾਨ ਢਿੱਲੋਂ
ਮੋ: 98143-78254.
c c c

ਯਾਰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ
ਲੇਖਕ : ਅਮਰੀਕ ਬੇਗ਼ਮਪੁਰੀ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਤਰਲੋਚਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਮੁੱਲ : 200 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 112
ਸੰਪਰਕ : 98152-62473.

ਅਮਰੀਕ ਬੇਗ਼ਮਪੁਰੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਿਖਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਉਹ ਨਿੱਠ ਕੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਛੇਵੀਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ | ਉਹ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਵਾਪਰਦੇ ਦਾ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਦਰਦ ਨੂੰ ਕਾਗ਼ਜ਼ 'ਤੇ ਝਰੀਟਦਾ ਹੈ | ਉਹ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਪਾਠਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਠੇਠਦਾ ਉਸ ਦੇ ਕਵਿਤਾ ਪਾਠ ਦਾ ਝਲਕਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਪੁਸਤਕ 'ਯਾਰ ਮੇਰੇ ਪਰਦੇਸੀ' ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਗੁਰਚਰਨ ਬੱਧਨ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ |
ਬੇਗ਼ਮਪੁਰੀ ਪਿਆਰ, ਵਿਛੋੜੇ, ਤਾਂਘ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ :
ਉੱਚਾ ਸੁੱਚਾ ਰਹੇ ਚਰਿੱਤਰ,
ਜੀਵਨ ਹੋਵੇ ਫੇਰ ਪਵਿੱਤਰ |
ਫੋਕਾ ਮਾਰਿਆ ਐਵੇਂ ਫਰਾਟਾ,
ਕੋਈ ਫਰਾਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਧਨ, ਦੌਲਤ ਦਾ ਘਾਟਾ,
ਕੋਈ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ |
ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਬੇਗਮਪੁਰੀ ਗੱਭਰੂ-ਮੁਟਿਆਰ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਤੇ 'ਪ੍ਰੀਤੀ ਕੀ ਕਰੇ' ਵਿੱਚ ਮੁਟਿਆਰ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਹੁਸਨ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮਾਣ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ |
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕ ਸਾੜਨ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੈ | ਪਲੀਤ ਹੁੰਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ | ਅੰਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਲਿਹਾਰੇ ਜਾਂਦਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ :
ਅੰਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਮਾਂ ਧਰਤੀ,
ਇਹਦੀ ਹਿੱਕ ਨਾ ਰਾੜ੍ਹਾਂਗੇ,
ਅੱਜ ਤੋਂ ਕਰੋ ਤਹੱਈਆ,
ਭੁੱਲ ਕੇ ਨਾੜ ਨਾ ਸਾੜਾਂਗੇ |
ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਇਕ ਨਮੂਨੇ ਹਨ | ਉਹ ਬਹੁਭਾਂਤੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ | ਆਪਣੇ ਵਲਵਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਰਹੇਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਲਿਖੇਗਾ, ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ |

—ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ
ਮੋ: 98141-78883
c c c

ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਗ਼ੁਫ਼ਤਗੂ
(ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ)
ਸੰਪਾਦਕ : ਜਗਮੇਲ ਸਿੱਧੂ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਮੁਹਾਲੀ
ਸਫ਼ੇ : 152, ਕੀਮਤ : 250 ਰੁਪਏ
ਸੰਪਰਕ : 79862-97644.

'ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਗ਼ੁਫ਼ਤਗੂ' ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਜੰਮੇ ਪਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੇ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜੰਮੇ ਪਲੇ, ਪਰ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਆਣ ਵਸੇ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਮਨਜਿੰਦਰ ਧਨੋਆ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ | ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੁਲਾਕਾਤੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਮੁਲਾਕਾਤੀ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ | ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਵੰਨ-ਸੁੁਵੰਨੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ | ਨਵੇਂ ਲੇਖਕ ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ, ਨਵੇਂ ਸਮਾਜ, ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਦਿਸਹੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਸ ਦੇ ਰਹੱਸ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ | ਰਣਜੀਤ ਸਰਾਵਾਲੀ, ਗੁਰਤੇਜ ਕੋਹਾਰਵਾਲਾ, ਤ੍ਰੈਲੋਚਨ ਲੋਚੀ, ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਮਨਜਿੰਦਰ ਧਨੋਆ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਹੈ | ਅਸੀਮ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਭਰਪੂਰ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਬਾਤਾਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਕਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਰਹੱਸ ਜਾਣਨ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ | ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਇਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵੀ ਹੈ | ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਰ ਸ਼ਾਇਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵੀ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ | ਜੋ ਕੁਝ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਪਰਤੌ ਹੈ ਇਹ ਜਾਨਣ ਦੀ ਜਗਿਆਸਾ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ | ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਸ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਗਹਿਰੇ ਰਹੱਸਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ | ਰਚਨਾ ਤੇ ਰਚਨਾਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ 'ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਗ਼ੁਫ਼ਤਗੂ' ਕਾਫ਼ੀ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਯਤਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ |

—ਡਾ: ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ
ਮੋ: 94171-94812
c c c

ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ
ਲੇਖਕ : ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਪ੍ਰੀਤ'
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਨਵਰੰਗ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਸਮਾਣਾ
ਮੁੱਲ : 300 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 224
ਸੰਪਰਕ : 94630-35535.

'ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ' ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਪ੍ਰੀਤ' ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਤੰਦ ਤਾਣੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਣ ਚਾੜ੍ਹਦਿਆਂ ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਹਿਤਕ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ |
ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਿ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਹੀ ਉਜਾਗਰ ਹੋਵੇ | ਅਜਿਹੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਵੀ ਹਰ ਹੀਲੇ ਬਹੁੜੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਕਰਮ ਸਫ਼ਲ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਚੰਗੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵੀ ਸੁਲੱਗ ਹੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ ਜਗ ਸੋਭਾ ਵੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ | ਪੈਂਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਹੀ ਸਹਿਜ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਬੜੀ ਸੂਝ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਜਵਾਨੀ ਸਮੇਂ ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਰੋੜ ਵਿਚ ਰੁੜਨਾ, ਭਿ੍ਸ਼ਟਾਚਾਰੀ, ਹੱਕ ਹੜੱਪਣ ਲਈ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ, ਰੁਤਬੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਰੰਗਣੇ, ਈਰਖਾ ਵੱਸ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੰਵਰਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਰੋੜਾ ਬਣਨਾ, ਰਾਵਣ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਪਸਾਰਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਲੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਨੇ ਉਂਗਲ ਧਰੀ ਹੈ |
ਉਥੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਚੰਗੇ ਖਿਆਲਾਤਾਂ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਭਰੇ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਪੀਢੀ ਕਰਨਾ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਖੰਡਨ, ਨੇਕ ਨੀਤੀ, ਰਾਵਣ ਬਿਰਤੀ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਲੈਣਾ, ਦਰਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪੀੜਤ ਇਕ ਅਬਲਾ ਵਲੋਂ ਸ਼ੀਹਣੀ ਬਣ ਕੇ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਵੀਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਾ, ਸਾਦੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਗਮੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮ, ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋਣਾ ਆਦਿ ਸਾਰਥਿਕ ਸੁਨੇਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗ-ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਫ਼ਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ | ਸ਼ੁੱਧ ਦੇਸੀ ਖੁਰਾਕਾਂ ਪੰਜੀਰੀ ਤੇ ਖੋਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਦੋ-ਸੁਆਦ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ | ਇੰਜ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਲੇਖਕ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ ਆਪਣੇ ਇਸ ਨਾਵਲ 'ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ' ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹਿਰਦੇਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਇਤਿਹਾਸ (ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ) ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ |

—ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਈਆ ਹਵੇਲੀਆਣਾ
ਮੋ: 98764-74858.
c c c 

14-09-2019

 ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਨਹੀਂ
ਲੇਖਕ : ਜਸਪਾਲ ਮਾਨਖੇੜਾ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪੀਪਲਜ਼ ਫੋਰਮ ਬਰਗਾੜੀ, ਪੰਜਾਬ
ਮੁੱਲ : 150 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 175
ਸੰਪਰਕ : 97800-42156.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਸਪਾਲ ਮਾਨਖੇੜਾ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਪਲੇਠਾ ਪਰ ਪ੍ਰੌੜ੍ਹ ਕਿਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਇਕ ਵਿਚ ਮੁੰਡ-ਪੁਣੇ ਦੀਆਂ ਬੜ੍ਹਕਾਂ ਹਨ; ਮਾਡਰਨ ਖੇਤੀ ਦੇ ਢੰਗ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਨੇ; ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਦੀ ਸੋਝੀ ਵੀ ਐ; ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਕੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਗਲੋਬਲ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀ-ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵੀ ਨੇ; ਕਰਜ਼ੇ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਵਿਕਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੀ ਨੇ; ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਗਲ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਰੱਸੇ ਵੀ ਨੇ; ਨਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵੀ ਐ; ਬਾਪ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੁਕਮ-ਅਦੂਲੀ ਵੀ ਐ; ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਵਧੀਕੀ; ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਿਦਰੋਹ ਵੀ ਐ; ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵੀ ਨੇ; ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵੰਡਾਉਂਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੀ ਨੇ; ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਦੀ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਵੀ ਐ; ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੇਚ ਕੇ ਨਵੇਂ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਹੈ; ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੇ ਜਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਵੀ ਨੇ, ਹਲਕਾ ਇੰਚਾਰਜਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਵਧਾਈਆਂ ਦੁੱਖ ਸਮੇਂ ਹਮਦਰਦੀ ਵੀ ਐ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਹੈ :
'ਇਕ ਦਿਨ ਐਸਾ ਆਊ.... ਜ਼ਮੀਨ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ, ਆੜ੍ਹਤੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਕੋਲ.... ਉਹ ਬਣਾਉਣਗੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਫਾਰਮ.... ਕਿਸਾਨ ਕਰੂਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਰਮਾਂ-ਫੈਕਟਰੀਆਂ 'ਚ ਨੌਕਰੀ-ਦਿਹਾੜੀ.... ਮਜ਼ਦੂਰੀ-ਲੇਬਰ.... ਇਹ ਕੋਈ ਦੂਰ ਦੀ ਵਾਟ ਨਹੀਂ ਯੋਧਿਓ......।' ਪੰ: 146
ਕਲਾਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੌਨਜਾਈਨਸ ਦੇ ਔਨ ਦਾ ਸਬਲਿਮ (ਉਦਾਤ ਬਾਰੇ) ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਧਮਾਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਕਾਮਰੇਡ ਦੀ ਬੈਠਕ ਅਤੇ ਮਾਰਕਿਟ ਵਾਲਾ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਆਬਜੈਕਟਿਵ, ਕੋਰੀਲੇਟਿਵ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਪਲਾਂਟ ਹੋ ਕੇ ਟਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਸ਼ਖਰੇ (ਪਾਰਸ) ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਕੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਿਘਾਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਪਾਤਰ ਅਕਸਰ ਹੀ ਸ਼ੀਜ਼ੋਫਰੇਨਿਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਘਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ, ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

-ਡਾ: ਧਰਮ ਚੰਦ ਵਾਤਿਸ਼
ਮੋ: 88376-79186.

c c c

ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ ਦਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ
ਕਵੀ : ਮੱਖਣ ਮਾਨ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਮੁੱਲ : 225 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 136
ਸੰਪਰਕ : 94172-07627.

ਖਣ ਮਾਨ ਪਿਛਲੇ ਢਾਈ-ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਚਨਾਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸੂਚਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਯਤਨ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਯਤਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਮੋਹਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੱਖਣ ਮਾਨ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰ-ਸਬੰਧਿਤ ਪਰ ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ਼ ਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਕਦੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਉਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਜੁਰਅੱਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿਹਨਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਲੇਖਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਰੰਗ ਵਿਚ ਘੁਲ-ਮਿਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਹਾਸ਼ੀਏ ਉੱਪਰ ਧੱਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਲੜਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਦੇ ਦੰਭ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਟੁੱਟਣ-ਭੁਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਾਅਲੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੌ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਰੇਬ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਡਰੇ-ਸਹਿਮੇ ਜਿਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸ਼ਨਾਖਤ ਦਾ ਪਰਿਚੈ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ :
ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕ ਹਾਂ ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆਂ
ਕਈ ਵਾਰ ਫਸਿਆ ਸਾਂ ਮੂਲਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ....
ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੈਮੀਨਾਰ 'ਤੇ
ਅਛੂਤ ਦੇ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸਾਂ
ਉਸ ਸੋਚ ਨਾਲ ਔਰਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਐਕਟ ਤੇ....
ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੀ ਰਾਮਾਇਣ 'ਤੇ
ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ..... ਇਕ ਜ਼ੋਰ ਦੀ
ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜੀ ਸੀ
'ਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀਏ ਵੀ ਹੁੰਦੇ?'
ਕਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਹੱਸਾਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਾਤੀ, ਜਮਾਤੀ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਪਿਛੋਕੜ ਫਰੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਾਸ਼ਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਦੱਸਦੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।


-ਬ੍ਰਹਮਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ
ਮੋ: 98760-52136

c c c

ਖੇਤੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਿਰਜਕ
ਲੇਖਕ : ਡਾ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਮੁੱਲ : 100 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 129
ਸੰਪਰਕ : 82880-57707.

'ਖੇਤੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਿਰਜਕ' ਡਾ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 31 ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਭਾਵਪੂਰਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮੀਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ 31 ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਬੀਜਾਂ, ਨਵੀਨ ਕਾਢਾਂ, ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੇਧਮਈ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਨੁਹਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਲਾ ਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਿਚੋਂ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਕੱਲਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਖੋਜੀ, ਨਰਮੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਜੀਵਨੀਆਂ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਰੌਚਿਕ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸੇਧਮਈ ਹਨ।

-ਡਾ: ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ
ਮੋ: 98141-68611.

 

c c c

 

ਬੇ-ਜ਼ੁਬਾਨ ਰੀਝਾਂ
ਲੇਖਿਕਾ : ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਮੁੱਲ : 250 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 120
ਸੰਪਰਕ : 96468-52416.

ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਾਜਵਾ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਏ ਹਨ। ਲਿਖਣ ਦਾ ਉਸ ਅੰਦਰ ਜਨੂੰਨ ਹੈ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਲਾਮਤ ਬਾਰੇ ਉਹ ਨਿੱਠ ਕੇ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਵਲਵਲਿਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਉਹ ਕਲਮ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲ, ਰੁਬਾਈਆਂ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਪੁਸਤਕ 'ਬੇਜ਼ੁਬਾਨ ਰੀਝਾਂ' ਵਿਚ ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਹਰ ਭਾਂਤ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੀਤ ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਸਰਦੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਦੀ ਪਿੱਪਲਾਂ, ਚਰਖੇ, ਪੂਣੀਆਂ, ਚੂਰੀ ਦੇ ਛੰਨੇ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ :
ਵੱਟ ਪੂਣੀਆਂ ਮੈਂ ਤੰਦ ਚਰਖੇ 'ਤੇ ਪਾਉਨੀ ਆਂ,
ਠੰਢੀ ਪਿੱਪਲ ਦੀ ਛਾਵੇਂ,
ਗੀਤ ਚਾਅ ਵਾਲੇ ਗਾਉਂਦੀ ਆਂ।
ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕਈ ਕੁਝ ਸੋਚਣ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ। ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਉੁਡਾਰੀ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ :
ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਚਿੜੀ ਵਿਚਾਰੀ,
ਫਿਰਦੀ ਅੱਜ ਡਰਦੀ ਉਏ।
ਖ਼ਲਕਤ ਤਾਂ ਮੋੜ ਮੋੜ 'ਤੇ,
ਟਿੱਚਰਾਂ ਪਈ ਕਰਦੀ ਉਏ।
ਉਹ ਬਹੁਪਰਤੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਲਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਚਾਹਨਾ ਲੇਖਣੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੱਡਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ।

-ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ
ਮੋ: 98141-78883

c c c

ਕੱਤਣੀ
ਲੇਖਿਕਾ : ਜੱਗੀ ਬਰਾੜ ਸਮਾਲਸਰ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਮੁੱਲ : 300 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 182
ਸੰਪਰਕ : 98152-98459.

ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਈ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਜੱਗੀ ਬਰਾੜ ਸਮਾਲਸਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਨਿੱਖੜਵੇਂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ 'ਕੱਤਣੀ' ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਮਰਪਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਲਈ ਨਾਨਕਾ ਘਰ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਵੀ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਮੋਹ ਤੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਆਪ ਬਣਾਈ ਕੱਤਣੀ ਵਿਚ ਪੂਣੀਆਂ ਰੱਖ ਕੇ ਛੋਪ ਕੱਤਦੀਆਂ ਸਨ। ਜੱਗੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕੱਤਣੀ ਵਿਚ ਨਿੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕ 126 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਚੰਗੇਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਪਰੋਸੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼-ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ ਵਗੋਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੇਹ 'ਤੇ ਹੰਢਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਭਾਰ ਹੌਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਬਿਆਨਿਆ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਦਾਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਹੋ ਰਹੇ ਨਿਘਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਅੱਖੋਂ-ਪਰੋਖੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦਰਦ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮੋਹ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਰ, ਖਿਡਾਵੀਂ, ਡਰੈਗਨ, ਸਿਰਫ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਧੀਆਂ, ਨਵਵਿਆਹੀ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ, ਸ਼ਰਤਾਂ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ, ਦਰਦ, ਅੱਜਕਲ੍ਹ, ਕੈਨੇਡਾ, ਦਰਦ ਦੀ ਅਮੀਰੀ, ਹੈ ਕੋਈ ਵੀਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਟੁੰਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸੁਹਜ ਆਤਮਿਕ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।

-ਸੁਖਵੇਦ ਮਾਦਪੁਰੀ
ਮੋ: 94630-34472.

c c c

ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਰਜਣਕਾਰੀ ਵਿਚ ਨਾਰੀ ਬਿੰਬ ਦੀ ਘਾੜਤ
ਸੰਪਾਦਕਾ : ਡਾ: ਰੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਮੁਹਾਲੀ
ਮੁੱਲ : 195 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 118
ਸੰਪਰਕ : 0172-5027427.

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਆਦਿ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ-ਖੰਡ ਤੱਕ ਨਾਰੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਤਹਿਤ ਸਮਝਿਆ, ਵਿਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ 'ਚ ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਅਜੋਕੇ ਕਾਲ-ਖੰਡ 'ਚ ਨਾਰੀ-ਸੰਵੇਦਨਾ, ਇਸ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਨੈਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਰ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਡਾ: ਰੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 'ਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਸ ਦੇ ਸੱਤ ਕਾਂਡ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਦਰਪਣ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਹਨ, ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਅਜੋਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਾਰੀ ਜਾਤੀ ਬਾਬਤ ਜੋ ਉਥਾਨ ਅਤੇ ਨਿਘਾਰ ਦੀਆਂ ਸਿਰਜਕ ਜਾਂ ਢਾਹੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਵਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੈਂਡਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦੀ ਦੁਰਗਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਕਾਰਕ ਮਰਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਖ਼ੁਦ ਔਰਤ ਵੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਆ, ਸਿਨੇਮਾਗ੍ਰਾਫੀ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਟੇਜੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ 'ਚ ਨਾਰੀ ਦਾ ਅਸਤਿੱਤਵ, ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਗਲਪ ਸਾਹਿਤ, ਪਰਵਾਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਨਾਰੀ ਚਿਤਰਣ, ਪਾਪੂਲਰ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਨਾਰੀ ਦਾ ਬਿੰਬ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਲਾਰੂ ਚਿੱਤਰਪਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ, ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਗਾਊਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਰਹੇ ਸੰਕਟਾਂ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰ ਮੁਕਾਉਣਾ, ਸਹੁਰੇ ਵਸਣ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਹੋਰ ਸਾੜੇ ਕਰਨਾ ਕਿੱਧਰ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ?
ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਚਮੁਚ ਡਾ: ਰੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ, ਸੁਖਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ, ਡਾ: ਰਤਨਜੀਤ ਕੌਰ, ਸੁਹਜਦੀਪ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਮਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੋਜ-ਪਰਕ ਨਿਬੰਧ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਹਨ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ, ਪੁਸਤਕ ਨਵੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜਗਾਉਂਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

-ਡਾ: ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ
ਮੋ: 9814209732

c c c

ਗਾਥਾ-ਏ-ਗ਼ਦਰ
ਲੇਖਕ : ਰਮਨ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਯੂਨੀਵਰਸ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਜਲੰਧਰ
ਮੁੱਲ : 50 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 64
ਸੰਪਰਕ : 98785-31166.

ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਇਰ ਰਮਨ 'ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ' ਬਾਰੇ ਨਾਟਕ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਵੱਡੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ। ਕਿਉਂਕਿ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਨਵ-ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸੰਗ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਭਾਰਤੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਫਸਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਬਾਰੇ ਇਹ ਨਿਵੇਕਲਾ ਯਤਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇਕ ਅਮੀਰ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਇਹ ਗਾਥਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਧਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕੀ ਸਥਿਤੀ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ। ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟਾਂ ਨਾਲ ਗਰੱਸੀ ਕਿਸਾਨੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕਜੁਟ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁੱਖ ਆਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਗ਼ਦਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗ਼ਦਰੀ ਯੋਧੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ ਘੱਤਦੇ ਹਨ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗ਼ਦਰ ਦੇ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕਹਿਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਇਹ ਗ਼ਦਰੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਇਕ ਸੋਚ ਦੇ ਪੈਂਤੜੇ ਤੋਂ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਿਵੇਕਲਾ ਯਤਨ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਵਧਾਈ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।

-ਡਾ: ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ
ਮੋ: 94636-84511.





Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2018.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX