ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਭਾਰਤ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨਾਗਪੁਰ ਟੈਸਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ : ਦਿਨ ਦੀ ਖੇਡ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਭਾਰਤ 11/1
. . .  6 minutes ago
ਏ.ਸੀ.ਬੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਕੇਸ਼ ਮੀਣਾ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਹੋਇਆ ਮਿਜ਼ੋਰਮ
. . .  16 minutes ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 24 ਨਵੰਬਰ - ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਾਖਾ (ਏ.ਸੀ.ਬੀ) ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਮੀਣਾ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ...
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਝਟਕਾ : ਕੇ.ਐੱਲ ਰਾਹੁਲ 7 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਆਊਟ
. . .  27 minutes ago
ਕਿਰਾਏ 'ਚ ਵਾਧੇ ਮਗਰੋਂ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ 'ਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਯਾਤਰੀ ਘਟੇ
. . .  48 minutes ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 24 ਨਵੰਬਰ - 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਕਿਰਾਏ 'ਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ 'ਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਮੁਸਾਫਿਰ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਆਈ...
ਭਾਰਤ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨਾਗਪੁਰ ਦੂਸਰਾ ਟੈੱਸਟ : ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ 205 'ਤੇ ਹੋਈ ਆਲ ਆਊਟ
. . .  49 minutes ago
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਲਾ ਦੇ ਰਿਮਾਂਡ ਵਿਚ ਦੋ ਦਿਨ ਦਾ ਵਾਧਾ
. . .  about 1 hour ago
ਲੁਧਿਆਣਾ, 24 ਨਵੰਬਰ (ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਹੂਜਾ) - ਪਲਾਸਟਿਕ ਫੈਕਟਰੀ ਹਾਦਸਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੈਕਟਰੀ ਮਾਲਕ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਲਾ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਰਿਮਾਂਡ ਵਿਚ ਦੋ ਦਿਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ...
ਪੈਰਾ ਐਥਲੀਟ ਆਸਕਰ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਨੂੰ 13 ਸਾਲ 5 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ
. . .  about 1 hour ago
ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ, 24 ਨਵੰਬਰ - ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਰਾਓਲੰਪਿਕ ਐਥਲੀਟ ਆਸਕਰ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਦਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 13 ਸਾਲ 5 ਮਹੀਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ...
ਸਾਂਝੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ 'ਚ 12 ਨਕਸਲੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ
. . .  about 2 hours ago
ਬਿਜਾਪੁਰ, 24 ਨਵੰਬਰ – ਛਤੀਸਗੜ ਦੇ ਬਿਜਾਪੁਰ 'ਚ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ. ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ 'ਚ 12 ਨਕਸਲੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ...
ਭਾਰਤ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨਾਗਪੁਰ ਟੈਸਟ : ਚਾਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ 151/4 'ਤੇ
. . .  about 2 hours ago
ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਕੋਲੋਂ 10 ਕਿਲੋ ਅਫੀਮ ਬਰਾਮਦ
. . .  about 2 hours ago
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..
  •     Confirm Target Language  

ਬਾਲ ਸੰਸਾਰ

ਬਾਲ ਕਹਾਣੀ: ਚਲਾਕ ਨਾਲ ਚਲਾਕੀ

ਅੱਜ ਐਤਵਾਰ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੁਨੀਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਉਠਦਿਆਂ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਮੰਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਹਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਟਾਲ-ਮਟੋਲ ਕਰਦਾ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਛੁਪਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਸਿਰ ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਐਨਾ ਕਿਉਂ ਡਰਦਾ ਹੈ? ਮੰਮੀ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਆਦਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਮਝਾ ਕੇ ਦੇਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪਰ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਾ ਪਿਆ।
ਸੋਚ-ਸੋਚ ਕੇ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਨੀਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਸੁਣੀ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੱਸਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ-
ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਮਨ ਨਾਂਅ ਦਾ ਇਕ ਆਦਮੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਚੁਸਤ-ਚਲਾਕ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬੁੱਧੂ ਬਣਾ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ-ਸਾਦਾ ਜੀਵਨ ਦੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੋਲੀਆਂ-ਭਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿੰਨੇ ਬੇਵਕੂਫ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲੁੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਸੋਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਰਸੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਮਨ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਹੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕੋਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਹਿਣ ਲਗਦਾ ਹੈ, 'ਬਾਬਾ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁਣੀ-ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਇਨਸਾਨ ਲਗਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਐਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਕ-ਇਕ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋ।' ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, 'ਰਾਮੂ! ਓਏ ਰਾਮੂ। ਬਾਹਰ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਗਰਮਾ-ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਲੈ ਕੇ ਆ।'
ਰਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਬਾਬਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਤਾਂ ਮੁੱਛਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ। ਲਗਦੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਜਦ ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਨਾ ਰੋਹਬ ਹੈ ਤਾਂ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਰੋਹਬਦਾਰ ਲਗਦੇ ਹੋਵੋਗੇ?'
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, 'ਰਾਮੂ! ਓਏ ਰਾਮੂ! ਮੇਰੇ ਟਰੰਕ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਧੀਆ ਜਿਹਾ ਸੂਟ ਵੀ ਕੱਢ ਕੇ ਲਿਆਵੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਲਈ। ਹਾਂ, ਨਾਲੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਕੁਝ ਖਾਣ ਲਈ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਆਵੀਂ।'
ਰਮਨ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਬਾਬਾ ਜੀ, ਆਪ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਤਾਂ ਨੂਰ ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਦੇਖੋ! ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਵਾਨ ਹੋਵੋਗੇ, ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਇਸ 'ਤੇ।'
ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, 'ਰਾਮੂ! ਓਏ ਰਾਮੂ! ਮੇਰੇ ਬਟੂਏ 'ਚੋਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਨੋਟ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਆਵੀਂ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਘਰ ਆਇਆ ਹੈ।'
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਹੋਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਰਮਨ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਉਹ ਪੁੱਛ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, 'ਬਾਬਾ ਜੀ! ਰਾਮੂ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਆਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ?'
ਬਜ਼ੁਰਗ-'ਰਾਮੂ? ਕੌਣ ਰਾਮੂ?'
ਰਮਨ-'ਤੁਹਾਡਾ ਨੌਕਰ।'
ਬਜ਼ੁਰਗ-'ਕਿਹੜਾ ਨੌਕਰ ਬਈ?'
ਰਮਨ-'...ਤੇ ਮੇਰਾ ਇਨਾਮ?'
ਬਜ਼ੁਰਗ-'ਇਨਾਮ? ਕਿਹੜਾ ਇਨਾਮ? ਤੂੰ ਇਨਾਮ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਏ?'
ਰਮਨ-'ਮੈਂ ਐਨੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਬਜ਼ੁਰਗ-'ਲੈ! ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।'
ਰਮਨ-'ਮਤਲਬ?... ਕੀ?... ਕਿਵੇਂ?'
ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲਿਆ, 'ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ। ਹੋ ਗਿਆ ਨਾ ਹਿਸਾਬ ਬਰਾਬਰ? ਫਿਰ ਇਨਾਮ ਕਾਹਦਾ?'
ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਮਨ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਚਲਦਾ ਬਣਿਆ। ਫਿਰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ ਸਮਝਣ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾ ਕੀਤੀ।
ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਿਆਂ ਪੁਨੀਤ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਦੋਂ ਮੰਮੀ ਨੇ ਸਿਰ ਨੁਹਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜੂੜਾ ਵੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ-ਹੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਮੰਮੀ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿਓ ਕਰਿਓ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਾਂਗਾ।'
-੦-


ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ

ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ

ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ! ਸਿੱਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਹਰ ਬੋਲੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਬੋਲੀ ਦਾ ਹੀ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਲ ਵਰੇਸ ਬੁੱਧੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਵਾਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕਰੀਬ ਹਰ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਈ-ਕਈ ਅਰਥ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬਹੁ-ਅਰਥੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਸ਼ਬਦਾਂ (ਸਮਾਨਾਰਥ ਸ਼ਬਦਾਂ) ਨੂੰ ਇਕ ਅਰਥ ਜਾਂ ਰਲਦੇ-ਮਿਲਦੇ ਮਤਲਬ ਵਿਚ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਛੱਡ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਜਿਥੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਖੀਰੇ ਨੂੰ ਆਮ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਗਿਆਨ ਵਰਧਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਭਾਲਣ/ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਹਿਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕਰੜੀ ਘਾਲਣਾ ਸਦਕਾ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ (ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਜ਼) ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਏ। ਹਰ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਆਪਣੀ ਪਕੜ/ਸਮਝ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ (ਦੂਜੇ) ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਲਈ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਉਚਰਤ ਤੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਲੱਥਾ (ਤਰਜਮਾ) ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਿਆਂ/ਤਰਜਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਉੱਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿੱਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ) ਲਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਿਸ਼ਾ-ਕਰਮ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅੰਕ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੋ, ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਚਾਰਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਸਮਾਨਾਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੱਭੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਨਾਓਂ, ਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਹਾਸਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰੈਕਟ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਛੋਟੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਜਿਥੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਆਨਲਾਈਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋ, ਲੋੜ ਹੈ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਚ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੌਧਿਕ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਸਕੇ।

-ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਈਆ ਹਵੇਲੀਆਣਾ,
ਮੋਬਾ: 98764-74858

ਬੁਝਾਰਤਾਂ

1. ਹਰੀ-ਹਰੀ ਡੱਬੀ, ਵਿਚ ਭੂਰੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ,
ਹਰੀਆਂ ਬਾਹਮਣ ਲੈ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕੀਹਨੂੰ-ਕੀਹਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ।
2. ਸੋਲਾਂ ਧੀਆਂ, ਚਾਰ ਜੁਆਈ।
3. ਇਕ ਟੋਟਰੂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ,
ਨਾ ਉਹ ਖਾਂਦੇ, ਨਾ ਉਹ ਪੀਂਦੇ,
ਕੇਵਲ ਦੇਖ-ਦੇਖ ਜੀਂਦੇ।
4. ਅਗਨ ਬੋਟ ਵਿਚ ਘਰ ਲਿਆ,
ਜਲ ਵਿਚ ਲਿਆ ਨਿਵਾਸ।
ਪਰਦੇ-ਪਰਦੇ ਆ ਵਸੀ।
ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪਾਸ।
5. ਅਸੀਂ ਹਾਂ ਇਕ, ਛੱਡ ਮੈਂ-ਮੈਂ ਤੂੰ,
ਜੇ ਤੱਕਣਾ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ।
6. ਇਕ ਬੁੜੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਮੰਦਰ,
ਨੌਂ ਸੌ ਸਾਧੂ ਕੀਤੇ ਬੰਦ ਅੰਦਰ।
7. ਲਾਲ ਗਊ ਲੱਕੜ ਖਾਵੇ,
ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ ਮਰ ਜਾਵੇ।
8. ਸਿੰਗ ਹਨ ਪਰ ਬੱਕਰੀ ਨਹੀਂ,
ਕਾਠੀ ਹੈ ਪਰ ਘੋੜੀ ਨਹੀਂ।
ਬਰੇਕ ਹੈ ਪਰ ਕਾਰ ਨਹੀਂ,
ਘੰਟੀ ਹੈ ਪਰ ਕਿਬਾੜ ਨਹੀਂ।
9. ਕਾਲ ਕਲੌਟੀ ਮਿੱਠੜੇ ਬੋਲ,
ਰੋਂਦੀ ਫਿਰੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਕੋਲ।
10. ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂ,
ਢੇਰਾਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਆਵਾਂ।
ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਾਅ ਨਾਲ ਸਭ ਪੜ੍ਹਦੇ ਮੈਨੂੰ,
ਫੇਰ ਰੱਦੀ ਬਣ ਵਿਕ ਜਾਵਾਂ।
ਉੱਤਰ : (1) ਤੋਤਾ ਤੇ ਅੰਬ, (2) ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਅੰਗੂਠਾ, (3) ਅੱਖਾਂ, (4) ਹੁੱਕੇ ਦਾ ਧੂੰਆਂ, (5) ਸ਼ੀਸ਼ਾ, (6) ਗੁਹਾਰਾ, (7) ਅੱਗ, (8) ਸਾਈਕਲ, (9) ਕੋਇਲ, (10) ਅਖ਼ਬਾਰ।

-ਤਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੜੈਚ,
ਪਿੰਡ ਦੀਵਾਲਾ, ਤਹਿ: ਸਮਰਾਲਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ)। ਮੋਬਾ: 98763-22677

ਬਾਲ ਨਾਵਲ-17: ਖੱਟੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
'ਹਾਂ ਜੀ, ਮੈਂ ਅੱਠਵੀਂ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਾਂ।'
'ਹੁਣ ਤੇ ਬੇਟਾ ਸਾਲਾਨਾ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਐ', ਸਿਧਾਰਥ ਉਸ ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਫਿਕਰਮੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਲਗਦਾ ਸੀ।
'ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਜੀ ਪਰ ਐਸ ਵੇਲੇ ਜਿਹੜੇ ਦੋ-ਢਾਈ ਘੰਟੇ ਗੋਲੀਆਂ ਵੇਚਣ 'ਤੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਕਸਰ ਮੈਂ ਰਾਤੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ', ਹਰੀਸ਼ ਨੇ ਬੜੀ ਹਲੀਮੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿਧਾਰਥ ਨੂੰ ਹਰੀਸ਼ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਲਗਨ ਨੇ ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਬੇਟਾ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਅੱਠਵੀਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਲੈ, ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਨੌਵੀਂ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
'ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਹੜਾ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜੀ?'
'ਮੈਂ... ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।'
'ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਜੀ', ਹਰੀਸ਼ ਨੇ ਸਿਧਾਰਥ ਵੱਲ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
'ਕਿਉਂ?' ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ।
'ਉਹ ਤੇ ਜੀ ਬੜੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਐ, ਮੈਂ ਐਨੀ ਫੀਸ ਕਿਥੋਂ ਲਿਆਉਣੀ ਏ?'
ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਮੁਸਕੁਰਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਫੀਸ ਦੀ ਤੂੰ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰ, ਤੇਰਾ ਇਕ ਪੈਸਾ ਵੀ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗੀ।'
'ਹੱਛਾ ਜੀ? ਬਿਲਕੁਲ ਫ਼ੀਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗੀ?'
'ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਨਾ, ਤੂੰ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰ। ਚੱਲ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਛੱਡ, ਇਸ ਵਿਚ ਅਜੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਹੈਗੇ ਨੇ। ਹੁਣ ਇਹ ਦੱਸ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ਾਮੀਂ ਪੰਜ ਵਜੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਵਿੱਦਿਆ ਕੇਂਦਰ, ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਚੌਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈਂ?'
'ਉਹ ਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਖੱਟੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵੇਚ ਲਵਾਂਗਾ।'
'ਤੂੰ ਗੋਲੀਆਂ-ਟਾਫੀਆਂ ਵੇਚੀਂ ਨਾ ਪਰ ਆਪਣਾ ਥੈਲਾ ਗੋਲੀਆਂ-ਟਾਫੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਲੈ ਆਈਂ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਥੈਲੇ ਵਿਚ ਗੋਲੀਆਂ-ਟਾਫੀਆਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਪੈਕੇਟ ਹਨ?'
'ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਗਿਣ ਲੈਨਾ ਵਾਂ ਜੀ', ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਇਕ ਘਰ ਦੇ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਥੈਲੇ ਵਿਚੋਂ ਸਾਰੇ ਪੈਕੇਟ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਾ ਲਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣ ਕੇ ਥੈਲੇ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪੈਕੇਟ ਗਿਣ ਲਏ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਚਾਲੀ ਪੈਕੇਟ ਹਨ ਜੀ।'
'ਐਹ ਇਕ ਪੈਕੇਟ ਕਿੰਨੇ ਦਾ ਹੈ?' ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
'ਐਹ ਇਕ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਕ ਪੈਕੇਟ ਹੈ ਜੀ।'
ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਜੇਬ 'ਚੋਂ ਇਕ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਚਾਲੀ ਪੈਕੇਟ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸੱਠ ਪੈਕੇਟ ਤੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਜਦੋਂ ਆਏਂਗਾ, ਉਦੋਂ ਲੈ ਆਈਂ।'
(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)

-404, ਗ੍ਰੀਨ ਐਵੇਨਿਊ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-143001. ਮੋਬਾ: 98889-24664

ਚੁਟਕਲੇ

* ਡਾਕੂ (ਔਰਤ ਨੂੰ)-ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਕੱਢ ਦੇ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ...।
ਔਰਤ-ਲੈ ਫੜ ਝੁਮਕੇ, ਲੈ ਫੜ ਕਾਂਟੇ, ਲੈ ਫੜ ਮੰਗਲ ਸੂਤਰ..., ਲੈ ਚੂੜੀ ਵੀ ਲੈ ਲਾ... ਚੈਨ ਵੀ ਲੈ ਲਾ... ਲੈ ਨੱਕ ਦਾ ਕੋਕਾ ਵੀ ਲੈ ਲਾ... ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲਾ ਤੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਾ ਕੇ ਕੁੜੀ ਬਣ ਜਾ ਕੰਜਰਾ...।
ਡਾਕੂ-ਭੈਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸੀਰੀਅਸ ਹੀ ਹੋ ਗਏ...।
* ਇਕ ਮੁਰਗੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੁਰਗੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਰਗੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੀ ਕਮੀ ਆ? ਸੋਹਣਾ ਆਂ, ਕਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਆਂ, ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਗੂੰਜਦੀ ਆ, ਮੁਰਗਿਆਂ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਆਂ...।'
ਮੁਰਗੀ-ਜੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੀ ਆਂ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਆ ਕਿ ਮੁੰਡਾ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿਚ ਹੋਵੇ।
* ਅਮਲੀ-ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ, ਇਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਰਜਰੀ 'ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਲਗਦੇ?
ਡਾਕਟਰ-80 ਹਜ਼ਾਰ।
ਅਮਲੀ-ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ, ਜੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਸੀਂ ਦੇ ਦਈਏ ਫਿਰ?
ਡਾਕਟਰ-ਭਾਈ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਆ? ਤੱਤੀ ਕਰਕੇ ਆਪੇ ਹੀ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਥੱਪ ਲਵੀਂ।

-ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ,
ਪਿੰਡ ਸੇਰਪੁਰਾ, ਡਾਕ: ਨਥਾਣਾ (ਬਠਿੰਡਾ)। ਮੋਬਾ: 98725-04007

ਬਾਲ ਗੀਤ: ਛੁੱਟੀਆਂ

ਮੰਮੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਾਣਾ,
ਮੇਰੇ ਨਾਨਕੇ ਕਹਿੰਦੇ।
ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਤੇ ਮਾਮਾ-ਮਾਮੀ,
ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਰਲ-ਮਿਲ ਰਹਿੰਦੇ।
ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਣ,
ਦੋਹਤੇ-ਦੋਹਤੀਆਂ ਆਏ।
ਮਾਮੀ ਜੀ ਕਰ ਤਿਆਰੀ,
ਨਿੱਤ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਬਣਾਏ।
ਮਾਮੇ ਨੇ ਵੀ ਕੱਢ ਕੇ ਗੱਡੀ,
ਰੋਜ਼ ਨਵੇਂ ਬਜ਼ਾਰ ਘੁੰਮਾਏ।
ਰਸ ਗੰਨੇ ਦਾ, ਕੁਲਫੀ, ਲੱਛੇ,
ਰੱਜ-ਰੱਜ ਸਾਨੂੰ ਖਵਾਏ।
ਖੇਡ-ਖੇਡ 'ਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ,
ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ ਜਾਏ।
ਸੱਚੀਂ ਮਿੱਤਰੋ ਐਸ ਵਾਰੀ,
ਨਾਨਕੇ ਬੜੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਆਏ।

-ਜਸਦੀਪ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ,
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਗਰ, ਗਲੀ ਨੰ: 10, ਖੰਨਾ। ਮੋਬਾ: 94630-57786

ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ

ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਲ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਰਚਿਤ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ 'ਘੀਆ ਹੋਇਆ ਬਿਮਾਰ' ਵਿਚ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਨੋਂਕ-ਝੋਂਕ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਨਰਸਰੀ-ਗੀਤ ਦਰਜ ਹਨ। ਘੀਆ, ਕੱਦੂ, ਕਰੇਲਾ, ਖੀਰਾ, ਸਾਗ, ਛੱਲੀ, ਮਟਰ, ਟਮਾਟਰ, ਗੋਭੀ, ਗਾਜਰ, ਮੂਲੀ, ਨਿੰਬੂ, ਭਿੰਡੀ, ਖ਼ਰਬੂਜ਼ਾ, ਹਦਵਾਣਾ ਆਦਿ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਮੀਆਂ-ਮਿੱਠੂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇ ਔਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਰਸਰੀ-ਗੀਤ 'ਜਿੰਮ 'ਚ ਜਾਣਾ' ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਬੰਦ ਵਿਚ ਭਿੰਡੀ ਕੱਦੂ ਨੂੰ ਚੁਸਤ ਫੁਰਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਇੰਝ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ :
ਭਿੰਡੀ ਬੋਲੀ ਕੱਦੂ ਭਾਈ
ਜੇ ਤੂੰ ਚੁਸਤ ਹੈ ਰਹਿਣਾ।
ਤੂੰ ਵੀ ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਜਿੰਮ ਵਿਚ ਆਵੀਂ
ਮੰਨ ਲੈ ਮੇਰਾ ਕਹਿਣਾ। (ਪੰਨਾ 19)
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣੇ ਅਣਜਾਣੇ ਕਾਫੀ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ 'ਸਰ੍ਹੋਂ', 'ਸਾੜ੍ਹੀ', 'ਥੋੜ੍ਹਾ' ਵਿਚ ਪੈਰੀਂ 'ਹਾਹੇ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 'ਭਿੰਡੀ' ਨੂੰ 'ਭੀਂਡੀ', 'ਮੇਥੀ' ਨੂੰ 'ਮੈਥੀ' ਅਤੇ 'ਬਹਿੰਦੀ' ਨੂੰ 'ਬੈਹਿੰਦੀ' ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖ਼ੈਰ, ਇਹ ਬਾਲ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਨਿਵੇਕਲੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਧੂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਬਾਲ ਪੁਸਤਕ 'ਹੀਰਾ'। ਇਸ ਬਾਲ ਨਾਵਲ ਦਾ ਨਾਇਕ ਦੀਪਾ, ਗੁਰਬਤ ਨਾਲ ਜੂਝਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਦੀਪੇ ਦਾ ਚਾਚਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲੋਂ ਪੜ੍ਹਨੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਸਰਪੰਚ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਚਾਰਨ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਸਰਪੰਚ ਦੀ ਲੜਕੀ ਅਮਨ ਦੀਪੇ ਦੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਉਹ ਸਮਾਂ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੀਪਾ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚੋਂ ਪੂਰੇ ਬਲਾਕ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹੋ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਸੰਭਵ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੋਆਬਾ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ (ਰਜਿ.) ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ-ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 40-40 ਰੁਪਏ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਨੇ 32-32 ਹਨ।

-ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ 'ਆਸ਼ਟ' (ਡਾ.)
ਮੋਬਾ. 9814423703

ਕਵਿਤਾ: ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ

ਆਓ ਬੱਚਿਓ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ,
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਬਣਾਈਏ।
ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੈ ਸੋਂਹਦੀ ਧਰਤੀ,
ਰੁੱਖ ਕੱਟੀਏ ਤਾਂ ਰੋਂਦੀ ਧਰਤੀ।
ਲਗਾਏ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਾਈਏ,
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਬਣਾਈਏ।
ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਗਾ ਕੇ,
ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਚਾਈਏ।
ਰੁੱਖ ਦੇਣ ਹਰਿਆਲੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ,
ਰੁੱਖਾਂ ਬਿਨ ਸਭ ਥਾਂ ਬੇਹਾਲੀ।
ਰੁੱਖ ਬਚਾਓ, ਰੁੱਖ ਬਚਾਓ,
ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਣ ਕਰਾਈਏ।

-ਮਾਸਟਰ ਸੰਜੀਵ ਧਰਮਾਣੀ,
ਪਿੰਡ ਸੱਧੇਵਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ। ਮੋਬਾ: 94785-61356

ਬਾਲ ਗੀਤ:ਪਾਣੀ ਨਾ ਜੇ ਬਚਿਆ ਏਥੇ

ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ ਸੁਣੋ,
ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਰੋ ਤੁਸੀਂ ਸੰਭਾਲ।
ਪਾਣੀ ਨਾ ਜੇ ਬਚਿਆ ਏਥੇ,
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈ ਜਾਣਾ ਕਾਲ।
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜੀਵਨ,
ਬਿਨ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਸ ਜਿਉਣਾ।
ਫਸਲਾਂ, ਬੂਟੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਵੀ,
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੁਝ ਨ੍ਹੀਂ ਥਿਆਉਣਾ।
ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ਹੋਣਾ,
ਸਭ ਦਾ ਵੇਖਿਓ ਮੰਦੜਾ ਹਾਲ।
ਪਾਣੀ ਨਾ ਜੇ ਬਚਿਆ ਏਥੇ.....।
ਪਾਣੀ ਦਾ ਜੋ ਮਹੱਤਵ ਹੈ,
ਸਭ ਨੂੰ ਬੱਚਿਓ ਸਮਝਾ ਦੇਵੋ।
ਅਮਰੀਕ ਸਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ,
ਘਰ-ਘਰ ਵਿਚ ਪੁਚਾ ਦੇਵੋ।
ਪਿੱਛੋਂ ਫਿਰ ਕੁਝ ਨ੍ਹੀਂ ਬਣਨਾ,
ਹੋ ਜਾਣਾ ਜਦੋਂ ਜੀਣਾ ਮੁਹਾਲ।
ਪਾਣੀ ਨਾ ਜੇ ਬਚਿਆ ਏਥੇ....।

-ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ ਕਲਾਂ,
ਗਿੱਲ ਨਗਰ, ਗਲੀ ਨੰ: 13, ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦਾਖਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ)। ਮੋਬਾ: 94635-42896

ਬਾਲ ਕਹਾਣੀ: ਸਬਰ ਦਾ ਫ਼ਲ

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿਆਣਾ ਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਮਾਲੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਲਦਾਰ ਬਾਗ ਲਗਾਏ ਸਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰਸੀਲੇ ਸੁਆਦ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ-ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਕਾਫੀ ਬਿਰਧ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਬੜੇ ਆਰਾਮ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ 'ਚੋਂ ਲਗਦੇ ਦੋ ਭਤੀਜੇ, ਸੱਜਣ ਅਤੇ ਗੱਜਣ ਵੀ ਇਹੋ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਭੇਤ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ। ਕੁਝ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਦਭੁਤ ਫਲ ਦੀ ਇਕ-ਇਕ ਗੁਠਲੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਇਹ ਗੁਠਲੀ ਕਿਸੇ ਢੁਕਵੀਂ ਥਾਂ ਬੀਜ ਇਸ ਦੇ ਰੁੱਖ ਬਣਨ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੂਰਾ ਰੁੱਖ ਬਣ ਗਈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਫਲ ਲੱਗਣਗੇ। ਪਰ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਕੋਈ ਵੀ ਫਲ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਾ ਤੋੜਨਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਪੱਕ ਕੇ ਆਪ ਨਾ ਡਿਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣ, ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਭੇਤ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਜਾਣ ਜਾਵੋਗੇ।'
ਇਹ ਸੁਣ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਗੁਠਲੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਹੜੇ 'ਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਫੁੱਟੀਆਂ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਖਾਦ-ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਗੋਡੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਰੁੱਖਾਂ 'ਚ ਬਦਲ ਗਏ ਪਰ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਫਲ ਨਾ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਗੱਜਣ ਨਿਰਾਸ਼ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ ਪਰ ਸੱਜਣ ਆਪਣੇ ਵਾਲੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਗਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਜਦੋਂ ਬਹਾਰ ਰੁੱਤ ਆਈ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿੜ ਉੱਠੇ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਬੂਰ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਗੱਜਣ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ-ਧਾਣੀ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਹੀ ਬੂਰ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਫਲਾਂ 'ਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਰੋਜ਼ ਦੀ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਨਿੱਕੇ ਫਲ ਮੋਟੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਗੁਲਾਬੀ ਭਾਅ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ। ਫਲਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨੀ-ਭਿੰਨੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਮਹਿਕਣ ਲੱਗੇ। ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਫਲਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਫਲਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਚੱਖਣ ਲਈ ਕਾਹਲਾ ਪੈਣ ਲਗਦਾ ਪਰ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਲੀ ਦੇ ਕਹੇ ਉਹ ਬੋਲ ਚੇਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ, '...ਕੋਈ ਵੀ ਫਲ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਾ ਤੋੜਨਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਪੱਕ ਕੇ ਆਪ ਨਾ ਡਿਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣ।'
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਫਲਾਂ ਦੇ ਪੱਕਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਪਰ ਫਲ ਸਨ ਕਿ ਪੱਕ ਕੇ ਡਿਗਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਹੋਰ ਮੋਟੇ, ਰੰਗੀਨ ਤੇ ਮਹਿਕਦਾਰ ਹੋਈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਖਰ ਇਕ ਦਿਨ ਗੱਜਣ ਦੇ ਸਬਰ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੂਟੇ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਜਿਹਾ ਫਲ ਤੋੜ ਹੀ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਫਲ ਚੱਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਸੁਆਦ ਆਇਆ, ਨਾ ਖੱਟਾ, ਨਾ ਮਿੱਠਾ। ਫਲਾਂ ਦਾ ਮਹਿੰਗਾ ਮੁੱਲ ਵੱਟਣ ਦੇ ਲਾਲਚ 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਬਾਕੀ ਫਲ ਵੀ ਤੋੜ ਟੋਕਰੀ 'ਚ ਸਜਾ ਲਏ। ਹਾਲੇ ਉਹ ਚਾਅ 'ਚ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਸੁਆਦ ਕੁਸੈਲਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਟੋਕਰੀ 'ਚ ਸਜਾਏ ਬਾਕੀ ਫਲ ਦੇਖੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਬਦਰੰਗ ਹੋ ਬਦਬੂ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਨੋਮਨੀ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਛਤਾਇਆ।
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਸੁਆਦ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਸੱਜਣ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਅੱਗਿਓਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਸੱਜਣ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮਹਿਕਾਂ ਖਿਲਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਪਹਿਲਾ ਫਲ ਪੱਕ ਕੇ ਡਿਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਰਸੀਲੇ ਫਲ ਦਾ ਸੁਆਦ ਚੱਖ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ ਖੀਵਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੱਜਣ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸੱਜਣ ਨੇ ਇਕ ਫਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਫਲ ਦੀ ਏਨੀ ਮਿਠਾਸ ਸੀ ਕਿ ਖਾਂਦਿਆਂ ਸੱਜਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਕੁਸੈਲਾਪਣ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਾਹਲੀ 'ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਪਛਤਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਲੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਬੋਲ ਉੱਠਿਆ, 'ਫਲ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਬਰ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਅੱਜ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।'

-ਬਗੀਚੀ ਮੁਹੱਲਾ, ਮਾਹਿਲਪੁਰ (ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ)। ਮੋਬਾ: 98550-24495

ਅੱਜ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ...

ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਣ ਨਜਾਇਜ਼ ਭਾਵੇਂ,
ਔਖਾ-ਸੌਖਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੇ ਬਾਪੂ।
ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਰਹੇ ਨਾ ਘਾਟ ਬਾਕੀ,
ਓਵਰ ਟਾਈਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਜ਼ਰੇ ਬਾਪੂ।
ਔਲਾਦ ਕਰੇ ਜੇ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਿਧਰੇ,
ਹਾਜ਼ਰੀ ਠਾਣੇ ਕਚਹਿਰੀਆਂ 'ਚੋਂ ਭਰੇ ਬਾਪੂ।
ਪੁੱਤਰ ਬਚ ਜਾਏ ਭੈੜੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਤੋਂ,
ਪਾਖੰਡੀ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵੀ ਸਿਰ ਧਰੇ ਬਾਪੂ।
ਦੁੱਖ ਨਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਸਹਿਣੇ ਬੜੇ ਔਖੇ,
ਠੰਢੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੀ ਫਿਰ ਤਰੇ ਬਾਪੂ।
ਮਾਂ ਇਕੱਲੀ ਤੋਂ ਕਾਬੂ ਨਾ ਜੁਆਕ ਆਉਂਦੇ,
ਝਿੜਕ ਦੇਣ ਲਈ ਹੋਵੇ ਨਾ ਜੇ ਘਰੇ ਬਾਪੂ।
ਬਿਨਾਂ ਪਿਓ ਦੇ ਜਿਊਣਾ ਵੀ ਕੀ ਜੀਣਾ,
ਬੇ-ਵਕਤ ਨਾ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਰੇ ਬਾਪੂ।
ਬਿੱਲ ਹੀਟ ਦਾ ਬਲਵਿੰਦਰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ,
ਵਿਚ ਬੇਸਮੈਂਟ ਦੇ ਠੰਢ ਨਾਲ ਠਰੇ ਬਾਪੂ।

-ਗਿੱਲ ਬਲਵਿੰਦਰ, ਕੈਨੇਡਾ
Email : gillbs1@hotmail.com

ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਨਵਰ ਸੱਲੇਹ

ਪੈਂਗੋਲਿਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਲੇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਕ ਕੀੜੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਨਵਰ ਅੱਜ ਖਤਰੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ (ਸੁਰੱਖਿਆ) ਐਕਟ, 1972 ਦੇ ਸ਼ੈਡਿਊਲ ਇਕ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੈਂਗੋਲਿਨ (ਸੱਲੇਹ) ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਜਾਗਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਸਿਉਂਕ ਆਦਿ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿਚ ਸੱਲੇਹ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਖਤਰੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਲੇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੀੜਿਆਂ, ਸਿਉਂਕ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ ਪੁੱਟਣ, ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਛਿੱਲੜ ਲਾਹ ਕੇ ਸਿਉਂਕ ਵਰਗੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਕੱਢਦਾ ਤੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਲੇਹ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜਿਸਮ ਛਿੱਲੜਾਂ (ਸਕਲੇਜ਼) ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛਿੱਲੜ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਛਿੱਲੜ ਸਾਡੇ ਨਹੁੰ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰੇਟਿਨ ਤੱਤ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੱਲੇਹ ਦੇ ਜਿਸਮ 'ਤੇ ਇਹ ਛਿੱਲੜ ਉਸ ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ 20 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਇਸ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਤੇ ਇਹ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਇਕ ਗੇਂਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜਿਸਮ ਦੇ ਛਿੱਲੜ ਖੜ੍ਹੇ ਤੇ ਉਭਾਰ ਕੇ ਤਿੱਖੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੱਲੇਹ ਦੀ ਜੀਭ 15 ਤੋਂ 16 ਇੰਚ ਦੇ ਲਗਪਗ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਿਪਚਿਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੀ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਸੱਲੇਹ ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਲਾਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਭ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬਣਾਏ ਹਨ ਤੇ ਸੱਲੇਹ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਦ ਵੀ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਰੋਪੜ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜਿਹੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤਾਂ ਸੱਲੇਹ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਡਰ ਵਜੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣੇ-ਬੁੱਝੇ ਲਾਠੀਆਂ, ਬਰਛੀਆਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਤੋਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕੈਪਸੂਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਕੇ ਸੱਲੇਹ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਓ ਪ੍ਰਣ ਕਰੀਏ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਮਾਰਾਂਗੇ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਦਾ ਹੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੋਸਤ ਹੈ।

-ਨੇਚਰ ਕੰਜਰਵੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਪੰਜਾਬ।
ਮੋਬਾ: 98884-56910

ਬੁਝਾਰਤਾਂ

1. ਡਿੰਗ-ਪੜਿੰਗੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਡਿੰਗ ਪੜਿੰਗਾ ਰਸ,
ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਨਾ ਬੁੱਝੇ, ਰੁਪਏ ਦੇਵੇ ਦਸ।
2. ਇਕ ਮਾਂ, ਧੀਆਂ-ਪੁੱਤਰ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ,
ਬਚਦੇ ਜੋ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕੁੰਡਲੋਂ ਬਾਹਰ।
3. ਅਮਰ ਵੇਲ, ਅਮਰ ਵੇਲ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਕੁਹਾੜੇ ਟੁੱਟੇ,
ਪਰ ਅਮਰ ਵੇਲ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ।
4. ਐਡੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਹਾਥੀ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹਾਵੇ,
ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਕੌਲ ਨਾ ਭਰਿਆ ਜਾਵੇ।
5. ਕੌਣ ਤਪੱਸਿਆ ਨਿੱਤ ਕਰੇ, ਕੌਣ ਜੋ ਨਿੱਤ ਨਹਾਵੇ,
ਕੌਣ ਜੋ ਸਭ ਰਸ ਉਗਲਦਾ, ਕੌਣ ਜੋ ਸਭ ਰਸ ਖਾਵੇ।
6. ਜਦ ਮੈਂ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਭਾਉਂਦੀ ਹਾਂ,
ਜਦ ਮੈਂ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਤਾਉਂਦੀ ਹੈ।
7. ਧੁੱਪ ਦੇਖ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਛਾਂ ਦੇਖ ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ।
8. ਐਡੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ, ਚਿੱਟੀ ਚਾਦਰ ਪਏ ਚੰਗਿਆੜੇ।
9. ਸਾਉਣ-ਭਾਦੋਂ ਇਕ ਰੁੱਤ, ਦੋ ਬੁੱਢੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਗੁੱਤ।
10. ਅੰਤ ਕਟੇ ਤਾਂ ਬਣਦਾ ਕਾਂ, ਸ਼ੁਰੂ ਕੱਟੇ ਹਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂ।
ਵਿਚਾਲਾ ਕੱਟੇ ਕਾਜ ਬਣ ਜਾਵਾਂ, ਕਿਹੜਾ ਦੱਸੂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂਅ।
ਉੱਤਰ : (1) ਜਲੇਬੀ, (2) ਸੱਪ, (3) ਛਾਂ, (4) ਤਰੇਲ, (5) ਸੂਰਜ, ਮੱਛੀ, ਬੱਦਲ, ਧਰਤੀ, (6) ਬਿਜਲੀ, (7) ਮੁੜ੍ਹਕਾ, (8) ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਤਾਰੇ, (9) ਪੀਂਘ, (10) ਕਾਗਜ਼।

-ਤਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੜੈਚ,
ਪਿੰਡ ਦੀਵਾਲਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ)।
ਮੋਬਾ: 98763-22677

ਬਾਲ ਨਾਵਲ-16: ਖੱਟੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
ਸਿਧਾਰਥ ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰਣਬੀਰ ਵੀਰ ਜੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭਗਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੀ ਟੀਚਰ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹੋਗੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਕਹੋਗੇ, ਆ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਰੂਪੀ ਬੂਟੇ ਨੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਫੜਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜੜ੍ਹਾਂ ਫੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੋਟੇ ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਅਜੇ ਨਵੀਆਂ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਨਿਕਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਉੱਪਰ ਬਿਜਲੀ ਡਿਗ ਪਈ।
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਗਏ। ਉਸ ਵਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਰਜੀਤ ਅਤੇ ਸਿਧਾਰਥ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ।
ਸਕੂਲ ਰੂਪੀ ਬੂਟਾ ਜਿਹੜਾ ਅਜੇ ਪੁੰਗਰਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਮੁਰਝਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਰਜੀਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਸਿੰਜਣਾ, ਗੋਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਪਲਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਕ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਗਲੀ 'ਚੋਂ ਦੌੜਦਾ-ਦੌੜਦਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਮੰਮੀ-ਮੰਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਰੁਪਏ ਦਿਓ।'
'ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੋ ਰੁਪਏ ਕੀ ਕਰਨੇ ਨੇ?' ਮੰਮੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
'ਖੱਟੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਲੜਕਾ ਆਇਐ, ਮੈਂ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਟਾਫੀਆਂ ਲੈਣੀਆਂ ਨੇ', ਬੱਚੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
'ਅੱਛਾ ਦੇਨੀ ਆਂ ਹੁਣੇ', ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਮੀ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਸਿਧਾਰਥ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ, 'ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇਕ ਲੜਕਾ ਗੋਲੀਆਂ-ਟਾਫੀਆਂ ਵੇਚਣ ਆਉਂਦੈ। ਕਹਿੰਦੈ ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ-ਟਾਫੀਆਂ ਵੇਚ ਕੇ ਆਪਣੀ ਫੀਸ ਜੋਗੇ ਪੈਸੇ 'ਕੱਠੇ ਕਰਦਾਂ। ਐਤਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਦੋਵੇਂ ਵੇਲੇ ਆਉਂਦਾ ਵਿਚਾਰਾ...।'
'ਮੰਮੀ, ਜਲਦੀ ਦਿਓ ਪੈਸੇ, ਉਹ ਚਲਾ ਜਾਏਗਾ', ਬੱਚੇ ਨੇ ਕਾਹਲੇ ਪੈਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
'ਚੱਲ, ਮੈਂ ਚਲਦਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਲੈ ਦੇਨਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਲੈਂਦਾ ਵਾਂ', ਸਿਧਾਰਥ ਬੱਚੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਗਲੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
'ਸੰਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਖੱਟੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਚਾਕਲੇਟ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਫੀਆਂ ਲੈ ਲਓ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਲੜਕਾ ਵੱਡੀ ਗਲੀ ਦੇ ਮੋੜ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਤੂੰ ਦੌੜ ਕੇ ਗੋਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।'
ਬੱਚਾ ਦੌੜ ਕੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖੱਟੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ।
ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਬੇਟਾ, ਤੇਰਾ ਨਾਂਅ ਕੀ ਏ?'
'ਮੇਰਾ ਨਾਂਅ ਹਰੀਸ਼ ਐ ਜੀ।''ਤੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕਰਦੈਂ?' ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਜਿਹਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਹਾਰਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ। (ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)

-404, ਗ੍ਰੀਨ ਐਵੇਨਿਊ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-143001. ਮੋਬਾ: 98889-24664

ਚੁਟਕਲੇ

* ਦਾਦਾ (ਪੋਤੇ ਨੂੰ)-ਲੁਕ ਜਾ ਗੁਰਜੋਤ, ਤੇਰੀ ਮੈਡਮ ਆਉਂਦੀ ਏ।
ਪੋਤਾ-ਦਾਦਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਲੁਕ ਜਾਓ।
ਦਾਦਾ-ਕੰਜਰਾ, ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਲੁਕਾਂ?
ਪੋਤਾ-ਤੁਹਾਡੇ ਮਰਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਮੈਂ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲਈ ਸੀ।
* ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। 10 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਾ ਬੋਲੇ।
ਪਤਨੀ-ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅੱਜ ਤੋਂ ਸਮਝੌਤਾ।
ਪਤੀ-ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਪਤਨੀ-ਤੁਸੀਂ ਗ਼ਲਤੀ ਮੰਨ ਲਓ, ਮੈਂ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੀ।
* ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਇਹੀ ਹਾਲ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਐਸਾ ਆਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਰਵੀ-ਕੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਵੀ ਛੁੱਟੀ ਹੋਵੇਗੀ?
* ਪਤਨੀ-ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਕਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖਿਆ, ਰੋਟੀ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਪਤੀ-ਪਹਿਲਾਂ ਬੈੱਡਰੂਮ 'ਚ ਲੱਗਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹਟਾ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ ਇਹੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਰਹੇਗੀ।

-ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਮਾਨ ਭੂੰਦੜੀ,
ਹੈਮਿਲਟਨ, ਟੋਰਾਂਟੋ, ਕੈਨੇਡਾ।
ਫੋਨ : +1(647)9675565
bhundri0002@gmail.com

ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ

ਪ੍ਰਿੰ. ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਲ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਬਾਲ ਪੁਸਤਕਾਂ ਬਾਲ ਹੱਥਾਂ ਤੱਕ ਅੱਪੜੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ 'ਤੋਤਿਆਂ ਦੀ ਡਾਰ' ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅੰਕਿਤ ਹਨ। ਕਵੀ 'ਤੋਤਿਆਂ ਦੀ ਡਾਰ', 'ਬੱਚੇ ਦਾ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਸੁਆਲ', 'ਤੋਰੀਆਂ ਦੀ ਵੇਲ' ਅਤੇ 'ਚੰਦ ਦੀ ਸੈਰ' ਆਦਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਵੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁੱਗ ਬਾਰੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ 'ਬਿਜਲੀ ਇਨਵਰਟਰ', 'ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ', 'ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਯੁੱਗ', 'ਪੱਖੇ ਪੱਖੀ ਦੀ ਲੜਾਈ', 'ਰੰਗਦਾਰ ਚਾਕ' ਅਤੇ 'ਨੰਨ੍ਹਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰ' ਆਦਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿੰ. ਗੋਸਲ ਰਚਿਤ ਦੂਜੀ ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਅਮਰ ਕਹਾਣੀਆਂ' ਹੈ ਜੋ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਉਪਰ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਸੁਆਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਅਟਕਾਅ ਨਾ ਸਕਿਆ ਅਟਕ, 'ਲੋਰੀ ਤੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ', 'ਭਾਰੀ ਪੰਡ ਦਾ ਪਾਂਡੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹ', 'ਖੂਹ ਲਈ ਇਨਸਾਫ਼', 'ਨਿਡਰ ਬਚਪਨ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਮਿਸਾਲ', 'ਪਾਰਸ ਰਾਜਾ' ਅਤੇ 'ਮਿੱਠੇ ਬੇਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀ ਬੇਰੀ' ਆਦਿ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਸੁਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਏਕਮ, ਜੈਸਮੀਨ, ਗੁਰਮੀਤ, ਇੰਦਰਪ੍ਰੀਤ ਆਦਿ ਬਾਲ ਪਾਤਰ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਬੜੇ ਤਰਕਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਾਧਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤਰਲੋਚਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ 32-32 ਪੰਨੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀਮਤ 50-50 ਰੁਪਏ ਹੈ।

-ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ 'ਆਸ਼ਟ' (ਡਾ.)
ਮੋਬਾ. 9814423703

ਬਾਲ ਗੀਤ: ਖ਼ੁਦ ਸੋਚੀਂ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਸੋਚੀਂ

ਮਾਂ ਬਾਪ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਬੱਚਿਆ,
ਗੱਲ ਸੁਣ ਲੈ ਦਿਲ ਦੇ ਸੱਚਿਆ।
ਰਾਹ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਬੜੇ ਆਉਣਗੇ,
ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਣਗੇ।
ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਡਰਾਉਣਗੇ,
ਤੂੰ ਕਦਮ ਨਾ ਆਪਣੇ ਰੋਕੀਂ।
ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕੀ ਮਾੜਾ ਹੈ?
ਖ਼ੁਦ ਸੋਚੀਂ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਸੋਚੀਂ।
ਕਈ ਐਸੇ ਜਾਲ ਵਿਛਾਉਣਗੇ,
ਦੇ ਕੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਫਸਾਉਣਗੇ।
ਕਈ ਝੂਠੇ ਖੁਆਬ ਦਿਖਾਉਣਗੇ,
ਤੂੰ ਕਦਮ ਨਾ ਆਪਣੇ... ...
ਕਈ ਪੁੱਠੇ ਰਸਤੇ ਪਾਉਣਗੇ,
ਕਈ ਰੋੜੇ ਵੀ ਅਟਕਾਉਣਗੇ।
ਤੈਨੂੰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਭਟਕਾਉਣਗੇ,
ਤੂੰ ਕਦਮ ਨਾ ਆਪਣੇ ਰੋਕੀਂ।
ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕੀ ਮਾੜਾ ਹੈ?
ਖ਼ੁਦ ਸੋਚੀਂ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਸੋਚੀਂ।

-ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ
ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ। ਮੋਬਾ : 98728-68913.

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?

  ਸਾਥੀਓ! ਆਓ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ, ਕਾਢਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੀਏ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਾ ਖੋਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਐਨੀ ਤਰੱਕੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਵਿਕਾਸ ਨਾ ਹੁੰਦਾ।
* ਟੈਲੀਫੋਨ ਦੀ ਖੋਜ ਗਰਾਹਮਬੈੱਲ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
* ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਖੋਜ ਮੈਕਮਿਲਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
* ਰੇਡੀਅਮ ਦੀ ਖੋਜ ਮੇਰੀ ਕਿਉਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
* ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੀ ਖੋਜ ਗਲੀਲਿਓ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
* ਧਰਤੀ ਦੀ ਖਿੱਚ ਸਬੰਧੀ ਨਿਊਟਨ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ।
* ਗਰਾਮੋਫੋਨ ਦੀ ਖੋਜ ਟੀ.ਈ. ਐਡੀਸਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
* ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਰਾਈਟ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
* ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਖੋਜ ਮਾਰਕੋਨੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
* ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੀ ਖੋਜ ਜਾਰਜ ਸਟੀਫਨਸਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
* ਚੇਚਕ ਦੇ ਟੀਕੇ ਦੀ ਖੋਜ ਐਡਵਾਰਡ ਜੇਨਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
* ਬਿਜਲੀ ਬਲਬ ਦੀ ਖੋਜ ਥਾਮਸ ਐਲਵਾ ਅਡੀਸ਼ਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
* ਪੈਨਸਲੀਨ ਦੇ ਟੀਕੇ ਦੀ ਖੋਜ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਫਲੈਮਿੰਗ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

-ਮਦਨ ਬੰਗੜ,
ਪਿੰਡ ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ, ਰਾਹੀਂ ਅਲਾਵਲਪੁਰ (ਜਲੰਧਰ)-144301. ਮੋਬਾ: 95015-75511






Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2017.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX