ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਕਲਾਨੌਰ 'ਚ ਮਿਲਿਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗੁਬਾਰਾ
. . .  16 minutes ago
ਕਲਾਨੌਰ, 26 ਜੁਲਾਈ (ਪੁਰੇਵਾਲ) - ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਸਬਾ ਕਲਾਨੌਰ 'ਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ-ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਡਿਫੈਂਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਟੈਕਸੀ ਸਟੈਂਡ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਗੁਬਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ 'ਤੇ ਜਸ਼ਨਾ ਏ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਬਾਰੇ 'ਤੇ ਉਰਦੂ...
ਭਾਰਤ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ : ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਿੱਤੀ ਟਾਸ, ਪਹਿਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ
. . .  22 minutes ago
ਲਸ਼ਕਰ ਦਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ
. . .  about 1 hour ago
ਜੰਮੂ, 26 ਜੁਲਾਈ - ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੋਪੋਰ 'ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਸਾਂਝੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ 'ਚ ਲਸ਼ਕਰੇ ਤੋਇਬਾ ਦਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਬਾਸਿਤ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਬੀਤੀ ਰਾਤ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਲਈ ਨਵੇਂ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ...
ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਭਿਆਨਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ 'ਚ 6 ਮੌਤਾਂ
. . .  about 1 hour ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 26 ਜੁਲਾਈ - ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਾਯੁਰ ਵਿਹਾਰ ਨੇੜੇ ਐਨ.ਐਚ. 24 'ਤੇ ਵਾਪਰੇ ਭਿਆਨਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ 'ਚ 6 ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਕਾਰ ਤੇ ਟਰੱਕ ਵਿਚਕਾਰ...
ਮੁੰਬਈ 'ਚ ਡਿੱਗੀ ਇਮਾਰਤ : ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 17 ਹੋਈ
. . .  about 1 hour ago
ਮੁੰਬਈ, 26 ਜੁਲਾਈ - ਬੀਤੇ ਦਿਨ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਘਾਟਕੋਪਰ 'ਚ ਇਕ ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਇਮਾਰਤ ਡਿਗਣ ਕਾਰਨ ਵਾਪਰੇ ਹਾਦਸੇ 'ਚ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੇ 17 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਬਚਾਅ ਕਾਰਨ ਜਾਰੀ...
ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਮੁੰਬਈ ਪਹੁੰਚੀ, ਪ੍ਰਸੰਸਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸਵਾਗਤ
. . .  about 1 hour ago
ਮੁੰਬਈ, 26 ਜੁਲਾਈ - ਇੰਗਲੈਂਡ 'ਚ ਹੋਏ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 'ਚ ਦੂਸਰੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅੱਜ ਮੁੰਬਈ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਪ੍ਰਸੰਸਕਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਵਾਗਤ...
ਬੀ.ਅੈਸ.ਅੈਫ ਦੀ ਚੌਂਕੀ ਛੰਨ ਮੁੱਲਾ ਨੇੜਿਉਂ 2 ਪੈਕਟ ਹੈਰੋਇਨ ਬਰਾਮਦ
. . .  1 day ago
ਭਿੰਡੀ ਸੈਦਾਂ ( ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ )25 ਜੁਲਾਈ (ਪਿ੍ਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੂਫ਼ੀ)- ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ ਭਿੰਡੀ ਸੈਦਾਂ ਅਧੀਨ ਪੈਂਦੀ ਬੀ. ਅੈਸ. ਅੈਫ ਦੀ ਚੌਂਕੀ ਛੰਨ ਮੁੱਲਾ ਨੇੜਿਓਂ 17 ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸ੍ਰੀ ਰਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ...
ਟਰੈਕਟਰ ਟਰਾਲੀ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕਤਲ
. . .  1 day ago
ਦੋਰਾਂਗਲਾ, 25 ਜੁਲਾਈ (ਚੱਕਰਾਜਾ)-ਥਾਣਾ ਦੋਰਾਂਗਲਾ ਅਧੀਨ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਕਠਿਆਲੀ ਵਿਖੇ ਰੰਜਿਸ਼ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਟਰੈਕਟਰ ਟਰਾਲੀ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ...
ਯੂ ਕੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਸਤਾਰਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਐਮ ਪੀ ਤਨਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀ ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਹੋਣਗੇ ਨਤਮਸਤਕ
. . .  1 day ago
ਕਾਨਪੁਰ ਆਈ.ਐੱਸ.ਆਈ.ਐੱਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ 2 ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ
. . .  1 day ago
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..
  •     Confirm Target Language  

ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ

ਸੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਰੱਬ ਵੇਖਿਆ

ਗੱਲ 2003 ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਰਵ-ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਤਹਿਤ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨ ਸਭ ਅਧਿਆਪਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਗਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸੈਮੀਨਾਰ ਦਾ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਸੀ ਤੇ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਫਸਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪਤਵੰਤੇ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ। ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, 'ਜਦ ਮੈਂ ਰੱਬ ਵੇਖਿਆ।'' ਸਭ ਦਰਸ਼ਕ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਵੀ ਹੋਏ ਤੇ ਰੱਬ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਵੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਬੋਲਿਆ, 'ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਕਦੀ ਡਾਕ ਵਗੈਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੋ ਬੜਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਸਾਂਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਦਾ ਕੰਮ ਚੈੱਕ ਕਰਦਾ ਏ, ਕੰਮ ਦਿੰਦਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਚੈੱਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕੰਮ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ-ਕਰਦਿਆਂ ਹਫ਼ਤਾ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਜਦ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਫਿਰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਹੈਵਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਡੰਡਾ ਲਿਆ ਤੇ ਕੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਡੰਡਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੱਟਦਿਆਂ-ਕੁੱਟਦਿਆਂ ਇਕ ਡੰਡਾ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ 'ਤੇ ਵੱਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਪਾਟ ਗਿਆ। ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਇਕ ਲੰਬੀ ਧਾਰ ਵਗ ਪਈ। ਮੈਂ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਆ ਕੇ ਦਫ਼ਤਰ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਮਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ। ਬੜਾ ਦੁੱਖ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਸੀ ਪਰ ਤੂੰ ਤੇ ਸਿਆਣਾ ਸੀ। ਮਨ ਵਿਚ ਬੜਾ ਅਫਸੋਸ ਹੋਇਆ। ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਹੋ ਗਈ। ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਉਹੀ ਬੱਚਾ ਮੈਨੂੰ ਰੋਟੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਸ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਬਾਰੇ ਕਹਾਂ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਬੱਚਿਓ, ਪਾਣੀ ਲਿਆਓ?' ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਐਨਾ ਕੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭੱਜਿਆ, ਗਿਲਾਸ ਲਿਆ ਤੇ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਲੈ ਆਇਆ। ਹੱਥ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਗਿਲਾਸ ਬਾਹਰੋਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਪਾਪੀਆ ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਬੱਚਾ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗਲਵਕੜੀ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਲੜੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ। ਬੱਚੇ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਇਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਨ। ਬੱਚਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸੇ ਵਕਤ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਝਿੜਕ ਬੈਠਾ ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਫ਼ਤਾ ਭਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ। 'ਉਸ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਸਭ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

-ਸ. ਹ. ਸ. ਚੁਗੱਤੇ ਵਾਲਾ (ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ)
ਮੋਬਾਈਲ : 99143-80202


ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ

ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ

ਦਰਦ
ਦਰਦ ਤਾਂ ਦਰਦ, ਉਹ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਇਕ ਔਰਤ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਦਵਾਘਰ ਗਈ ਤੇ ਉਥੇ ਜਾ ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਨੂੰ ਬੋਲੀ, 'ਮੇਰੇ ਦੰਦ 'ਚ ਦਰਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਐ। ਕੁਝ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਕਿੰਨੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ ਪਰ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।'
'ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੌ ਰੁਪਏ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾ ਦਿਓ। ਇਹ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਮਰੀਜ਼ ਵੇਖਣ ਦੀ ਫੀਸ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਘਬਰਾਓ ਨਾ ਜਦ ਡਾਕਟਰ ਆਏ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੇਖ ਲੈਣਗੇ', ਸਹਾਇਕ ਬੋਲਿਆ।
ਕੁਝ ਦੇਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਡੈਂਟਲ ਚੇਅਰ 'ਤੇ ਲਿਟਾ ਲਿਆ ਤੇ ਵੇਖਦੇ ਸਾਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਦੰਦ ਕੱਢਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ...ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ...?'
ਮਰੀਜ਼ ਨੇ ਦੰਦ ਕਢਵਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦਰਦ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦਵਾਈ ਲਗਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਪਰਚੀ ਲਿਖ ਹੱਥ 'ਚ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਸਹਾਇਕ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲਵੋ।'
ਸਹਾਇਕ ਬੜਾ ਹੀ ਸਿਆਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਡੇਢ ਸੌ ਰੁਪਏ ਮੰਗੇ ਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਦਵਾਈ ਲੈ ਲਓ, ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਸਮਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਇਹ ਵੇਖ ਮੇਰੇ ਦੰਦ ਦਾ ਦਰਦ ਕੁਦਰਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਉਠਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

-ਡਾ: ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਗਲ
ਪਿੰਡ ਤੇ ਡਾਕ: ਬਰੀਵਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ। ਮੋਬਾ : 94175-30266.

ਕੁਤੜੇ
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਤਾਂ ਤਾਇਆ ਸੰਤਾ ਦੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਤੜਾ ਸੁੰਡੀ ਵਰਗਾ ਇਕ ਕੀੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਬਰੀਕ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕੀੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹਾਜ਼ਮਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤਾਏ ਸੰਤੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਦੇ ਮੁਲਕ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਿੰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿਚ ਕੁਤੜਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਰਗਾ ਇਕ ਟੱਬਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਟੱਬਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਹੱਦ ਦਰਜੇ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਅਤੇ ਬੇਈਮਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਲ ਹੀ ਕੁਤੜੇ ਪੈ ਗਈ ਸੀ।
ਤਾਏ ਸੰਤੇ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਇਕ ਮਿਹਨਤੀ ਕਿਸਾਨ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਠੇਕੇ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤਾਏ ਸੰਤੇ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪਿੰਡ ਫੋਨ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਰਾਜ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਤੜਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਇਹ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਫਸਲ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਏ ਭਾਈ... ਸਿਆਣੇ ਬਣ ਕੇ ਰਿਹਾ ਕਰੋ...।'

-ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ
ਨੇੜੇ ਸੇਂਟਪਾਲ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ, ਨਿਹਾਲਪੁਰ ਰੋਡ, ਦਸੂਹਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ। ਮੋਬਾ: 98552-35424.

ਜ਼ਮਾਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ
'ਦੇਖ ਲੈ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰੇ, ਕੀ ਆਖਰ ਆ ਗਈ ਜੈਲੇ ਨੇ ਘਰ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ', ਜਗੀਰੇ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
'ਨਾ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨੀ ਰੱਖਿਆ', ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
'ਬਈ ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ', ਜਗੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ।
'ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੈਠੇ-ਬੈਠੇ ਦੋਵਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰ ਦੇ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜਿਉਂ ਡਾਂਗ-ਸੋਟੇ ਹੋਣਗੇ ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਵੀ ਰੱਖ ਲਈਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੱਟਣੀ ਹੈ।'
'ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰੇ ਕੀ ਕਮਲੀਆਂ ਮਾਰੀ ਜਾਨੀ ਏ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤ ਮੇਰੇ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਹਨ। ਨੂੰਹਾਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਧੋ-ਧੋ ਪੀਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁੰਡੇ ਆਪਣੇ ਕਹਿਣੇ ਵਿਚ ਹਨ।
'ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਮਲੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਾਂ ਨੇ ਨਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਫਿਰ ਜਿਉਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਘਸੁੰਨ ਦੇ ਕੇ ਰੋਵਾਂਗੇ, ਜ਼ਮਾਨਾ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵੇਲੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਜ਼ਮਾਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਪੁੱਤ ਵੀ ਤੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨਗੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੜੀ ਵਾਲਾ ਕੋਠਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਆ।'
'ਠੀਕ ਆ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰੇ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦਿਲ ਲਗਦੀ ਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਪਾਂ ਸੁਣ ਦੇ ਹੀ ਹਾਂ। ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਹੀ ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਰੱਖ ਕੇ ਬਾਕੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਆਪੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਲਣਗੇ।

-ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ
ਪਿੰਡ ਲੀਲ੍ਹਾਂ ਮੇਘ ਸਿੰਘ (ਜਗਰਾਉਂ)। ਮੋਬਾਈਲ : 94632-48191.

 

ਪਾਪ ਦਾ ਮੁੱਢ

ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉਤਰਦੀ ਉਸ ਛੋਟੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਉੱਚੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਫਕੀਰ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਸੀ।
ਝੌਂਪੜੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਪੀਲੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਬਹਿੰਦੇ। ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਝੁੰਡ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਦੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਾਮ ਝੌਂਪੜੀ ਦਾ ਆਲਾ-ਦੁਆਲਾ ਸੰਗੀਤ ਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਰੋਜ਼ ਉੱਚੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉਡਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਘੋਲਦੀਆਂ।
ਫਕੀਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਤੜਕੇ ਉਠਦਾ, ਨਦੀ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਚੋਗਾ ਖਿਲਾਰਦਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਰੋਟੀ ਦੇ ਜੁਗਾੜ ਲਈ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਪੈਂਦਿਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਰ ਘਰ ਪਰਤ ਆਉਂਦਾ।
ਫਕੀਰ ਬੜਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਝੌਂਪੜੀ ਵਿਚ ਉਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਅ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ। ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਲੋਕ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲੋਅ ਲੈ ਕੇ ਪਰਤਦੇ। ਫਕੀਰ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਇਕ ਅਜਨਬੀ ਬੰਦਾ ਉਸ ਫਕੀਰ ਪਾਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮਹਾਰਾਜ ਮੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਕੇ ਮੇਰੀ ਜਗਿਆਸਾ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ। ਫਕੀਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਖਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ, 'ਆਪਣਾ ਸਵਾਲ ਕਰੋ।'
ਉਸ ਅਜਨਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਪਾਪ ਦਾ ਮੁੱਢ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?'
ਕੁਝ ਦੇਰ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਕੀਰ ਨੇ ਕੁਝ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਅਜਨਬੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਪਰਸੋਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਉਹ ਅਜਨਬੀ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫਕੀਰ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਤੁਰਦਿਆਂ-ਤੁਰਦਿਆਂ ਉਸ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਹੇਠ ਇਕ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਪਿਆ ਸੀ 'ਇਸ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਟੀਸੀ 'ਤੇ ਇੱਲ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।' ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਹ ਅਜਨਬੀ ਆਲ੍ਹਣੇ 'ਚੋਂ ਸੋਨਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਉਹ ਆਲ੍ਹਣੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚ ਇੱਲ ਦੇ ਦੋ ਆਂਡੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਲ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨੂੰ ਤੀਲਾ-ਤੀਲਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਹ ਅਜੇ ਆਪਣਾ ਪੈਂਤੜਾ ਲੈ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਫਕੀਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ, 'ਹੇਠ ਉਤਰ ਆਓ ਆਲ੍ਹਣਾ ਨਾ ਤੋੜਨਾ, ਆਂਡੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।'
ਅਜਨਬੀ ਬੜਾ ਸ਼ਰਮਸ਼ਾਰ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਲਈ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਨਾ ਬੜਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਔਖਾ-ਸੌਖਾ ਹੋ ਕੇ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਤਾਂ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜਾ ਡਰ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਕੀਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਅਹਿਸਤਾ-ਅਹਿਸਤਾ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਸਾਹੋ ਸਾਹੀ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਰੁਕ ਕੇ ਫਕੀਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਸ ਅਜਨਬੀ ਨੇ ਫਕੀਰ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਪਾਪ ਦਾ ਮੁੱਢ ਲਾਲਚ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆਇਆ ਬੰਦਾ ਅਕਸਰ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨਾ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਉਹ ਫਕੀਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਫਕੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਝੌਂਪੜੀ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕਰ ਲਿਆ।

ਮੋਬਾਈਲ : 98550-51099.

ਹਾਸ ਵਿਅੰਗ: ਜੀਭ ਦਾ ਸੁਆਦ

ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਨਵਾਂ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਇਕ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਵਿਚ 50 ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਚ ਬਰੇਕ ਫਾਸਟ, ਲੰਚ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਦੇ ਵਿਚ ਫਲੂਦਾ ਕੁਲਫੀ ਅਤੇ ਆਇਸ ਕਰੀਮ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਬਰੇਕ ਫਾਸਟ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਝੂਟੇ, ਖੇਡਾਂ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਦੁਪਹਿਰ ਇਕ ਵਜੇ ਲੰਚ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 150 ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਤੀਕ ਸਾਰਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਰੈਕ ਫਾਸਟ, ਲੰਚ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਾਣ ਦੀ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੇ ਲਾਅਨ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹਾਜ਼ਮੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਦਾ ਸਟਾਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੋਂ 100 ਰੁਪਏ ਦੀ ਹਾਜ਼ਮੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਬੰਦ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਵੀ ਲੋਕ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੇ ਲਾਅਨ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪਾਸੇ 10-12 ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਟਿਕਟ 200 ਰੁਪਏ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਲੰਚ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੀਕ ਲੋਕ ਝੂਟੇ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ, ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ, ਅਖ਼ਬਾਰ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ। ਲੰਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਵੀ ਦਬਾ ਕੇ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੇਟ ਵਿਚ ਗੜਬੜ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਮੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ (ਬੰਦ) ਵੀ ਖਰੀਦੀ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਟ 'ਚ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਖਾਨੇ ਤੀਕ 200 ਰੁਪਏ ਦਾ ਟਿਕਟ ਖਰੀਦ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ 200 ਰੁਪਏ ਦੇਣ ਪ੍ਰਤੀ ਆਨਾਕਾਨੀ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਜੀਭ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਕੋਸਦੇ ਹੋਏ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋਰੀ ਵਾਂਗੂੰ ਮੂੰਹ ਲਮਕਾ ਕੇ ਤੁਰਦੇ ਬਣੇ।

-ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ (ਮੀਰਹੇੜੀ)
551/2, ਰਿਸ਼ੀ ਨਗਰ, ਸ਼ਕੂਰ ਬਸਤੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ-110034.
ਮੋਬਾਈਲ : 092105-88990.

ਛੁੱਟੀਆਂ

ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਅੱਜ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਸਕੂਲੋਂ ਘਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਦੀਪਾ ਕਮਰੇ ਦੇ ਇਕ ਨੁਕਰੇ ਬਸਤਾ ਰੱਖਦਾ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦਾ ਬੜਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਲੜਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦਿਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਭੱਜੀ ਆਈ, 'ਵੇ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਕਿਸ ਮਾਰਿਆ ਏ, ਦੱਸ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਡ ਨਾ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਆਖੀਂ।' ਦੀਪਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਦਾ ਰਿਹਾ। 'ਵੇ ਪੁੱਤ ਤੂੰ ਦੱਸਦਾਂ ਕਿਉਂ ਨਈਂ, ਤੇਰੀ ਮੈਡਮ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਕੀ ਗੱਲ ਹੋਗੀ। ਦੱਸ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀ ਤੂੰ ਡਰਦਾ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲੋਂ ਆਂ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੀਪੇ ਨੇ ਨਾਂਹ ਵਿਚ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਡੁਸਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। 'ਤੇ ਫਿਰ ਪੁੱਤ ਦੱਸ ਗੱਲ ਕੀ ਆ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗੇ।' ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
'ਮੰਮੀ ਗੱਲ ਆ ਪਈ' ਦੀਪਾ ਡੁਸਕਦਾ-ਡੁਸਕਦਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ, 'ਮੰਮੀ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਸਕੂਲੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਨੇ।'
'ਲੈ ਪੁੱਤ, ਆਹ ਵੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਆ। ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵੇਲੇ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੈਂ। ਭਈ ਮੈਂ ਨਾਨਕੇ ਜਾਊਂਗਾ। ਉਥੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡੂੰਗਾ', ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ।
'ਨਈਂ ਮੰਮੀ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਰੋਟੀ ਪੱਕਦੀ ਆ, ਇਕੋ ਵੇਲੇ, ਸਕੂਲੋਂ ਸਾਨੂੰ ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਖਾਣਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਾਡਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ...?'
ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਦਾਣ ਦੀ ਸੱਟ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧਰਾਲਾਂ ਵਹਿ ਤੁਰੀਆਂ। ਉਹ ਦੀਪੇ ਦੇ 'ਪਰ ਹੁਣ' ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਅੱਗੇ ਨਿਰਉੱਤਰ ਸੀ।

-ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਚੇਤਨਪੁਰੀ
ਪਿੰਡ ਤੇ ਡਾਕ: ਚੇਤਨਪੁਰਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-143606.
ਮੋਬਾ : 98782-36478.

ਕਹਾਣੀ: ਪਛਤਾਵੇ ਦੇ ਹੰਝੂ

-ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ (ਰੜੇ ਵਾਲਾ)
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਗੱਲ ਸੱਚ ਬਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਕਿ ਆਦਮੀ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਉਮਰ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਲੇ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਘਰੇਲੂ ਸੋਚ ਵੱਲ ਘੱਟ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਦਿਲ ਦਾ ਬੋਝ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦੇ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕਰਾਂ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਪੰਚ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਇਆ ਤੇ ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਜਦੋਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਬਾਹਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਥੋਂ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ। ਹਾਂ, ਬਈ ਮੰਗਲ ਸਿੰਹਾਂ ਅੱਜ ਕਿੱਦਾਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਸਰਪੰਚਾ ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਧੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਧੀਆਂ ਵਿਆਹ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਕੰਮ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸਰਪੰਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਬਣਦਿਆਂ ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਸਰਪੰਚਾ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਸਰਬਜੀਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੋਗੇ ਕੋਲ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਵਿਚੋਲਾ ਵੀ ਮੇਰਾ ਫੁੱਫੜ ਤਾਰੂ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਤਾਰੂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਪੁਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਸਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਆੜ੍ਹਤ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਰਪੰਚਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਖੇ ਲੱਗ ਕੇ ਜੋ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਫੰਡ ਲਿਆ ਸੀ, ਸਰਬਜੀਤ ਦੇ ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਸਰਬਜੀਤ ਨੂੰ ਐਮ.ਏ. ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਜੋ ਸਰਦਾ-ਪੁਜਦਾ ਸੀ, ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਗੱਲ ਵੀ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੰਗਲ ਸਿੰਹਾਂ ਹੌਸਲਾ ਕਰ, ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਵੱਡਿਆਂ-ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਂ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗਲਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਆਪ ਉਠ ਕੇ ਉਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆਂਦਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਹੀ ਘਰ ਚਾਹ ਦਾ ਹੁਕਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੋ ਘੁੱਟ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਅਜੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਸਰਬਜੀਤ ਨੂੰ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਕੇ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਅੱਜ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਗਏ, ਨਾ ਤਾਂ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕੋਈ ਫੋਨ ਹੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਸਰਪੰਚਾ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਬੱਚਾ ਵੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਸਿੰਹਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸੀ? ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਸਰਪੰਚਾ ਬਹੁਤ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਾਏ ਹਨ ਪਰ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦੀ। ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸੁਣਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵੀ ਭੰਗ ਭੁਜਦੀ ਹੈ। ਲੜਕਾ ਆੜ੍ਹਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਰਦਾਰ ਨਾਲ ਆੜ੍ਹਤ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਮੁਨੀਮ ਹੈ ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਸਰਪੰਚਾ ਐਤਕੀਂ ਤਾਂ ਸੱਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰਾ ਜਵਾਈ ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਦੂਰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕੁੜੀ ਲਈ ਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਰੀ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਖਾਨਦਾਨੀ ਬੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਨੱਕ ਹੀ ਵੱਢ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ)

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕਪੁਰਾ, ਫਗਵਾੜਾ। ਮੋਬਾਈਲ : 98155-43325.

ਵਿਅੰਗ: ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨੀਂ ਰਹੇ

ਬੁੱਢੇ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘਾਹ ਚਰਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਹਾੜ ਮਾਰੀ ਪਰ ਗਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਉਪਰ ਜੂੰ ਵੀ ਨਾ ਸਰਕੀ। ਨੇੜੇ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਘੋਗੜ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਐ ਜੰਗਲ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਤੇਰੀ ਦਹਾੜ ਦਾ ਗਾਂ 'ਤੇ ਤਾਂ ਭੋਰਾ ਵੀ ਅਸਰ ਨੀ ਹੋਇਆ।'
ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸ਼ੇਰ ਬੋਲਿਆ, 'ਭਰਾਵਾ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨੀਂ ਰਹੇ।'
ਰੀਓ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਸੌ ਅਠਾਰਾਂ ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਗਈ। ਉਥੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ) ਨੇ ਇਕ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਇਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ। ਖੇਡ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ, ਤੱਕ ਸਭ ਬਾਗ਼ੋਬਾਗ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਇਕ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਵਧੀਆ ਰੇਡਰ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪਰੋਸੇ ਚਿੱਟੇ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਰੀਓ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਡੋਜ਼ ਲੈ ਗਿਆ। ਘਰੇ ਆਇਆ ਮੰਜੇ ਦੀ ਬਾਹੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚੱਪਲ ਲਾਹੀ ਤੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਚੱਪਲਾਂ ਰੇਡਰ ਦੀ ਢੂਹੀ 'ਤੇ ਜੜ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਿਟੇ ਪਏ ਰੇਡਰ ਨੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, 'ਭਾਗਵਾਨੇ ਹੌਲੀ ਮਾਰਿਆ ਕਰ, ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨੀ ਰਹੇ।'
ਤੇ ਭਾਗਵਾਨ ਚੱਪਲ ਸੁੱਟ ਕੇ ਰਸੋਈ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਈ।

-ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਰਵਾਨਾ
ਪਿੰਡ ਨੈਣੇਵਾਲਾ। ਮੋਬਾਈਲ : 98767-24267.

ਕਹਾਣੀ: ਇਸ਼ਕ

ਨੂਰਾਨੀ ਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਇਕ ਟੈਲੀਫੋਨ ਦੇ ਗ਼ਲਤ ਨੰਬਰ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਦਿਨ ਨੂਰਾਨੀ ਦੇ ਘਰ ਫੋਨ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨੂਰਾਨੀ ਨੇ 'ਗ਼ਲਤ ਨੰਬਰ' ਕਹਿਕੇ ਗੁਰਮੇਲ ਦਾ ਫੋਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਰਮੇਲ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਅਜਨਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਐਨਾ ਘਰ ਜਿਹਾ ਕਰ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਉਹੀ ਨੰਬਰ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਅੱਗੋਂ ਨੂਰਾਨੀ ਨੇ 'ਗ਼ਲਤ ਨੰਬਰ' ਲਿਖ ਕੇ ਸੇਵ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਪਰ, ਗੁਰਮੇਲ ਨਿਮਰਤਾ ਭਰੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ, 'ਜੀ ਮੈਂ ਗ਼ਲਤ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਫੋਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਆਪ ਨੂੰ।' ਸੁਣ ਕੇ ਨੂਰਾਨੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ।
ਤਿੰਨ ਕੁ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਮੇਲ ਦਾ ਮੁੜ ਫੋਨ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੂਰਾਨੀ ਹਾਸੇ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈ ਤੇ ਬੋਲੀ 'ਹੁਣ ਬੜੇ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਗ਼ਲਤ ਨੰਬਰ ਲੱਗਾ ਜੀ।' ਉਸ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਉਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਵੀ ਉਚੇਚਾ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੇ ਫੋਨ ਦੀ। ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਅਪਣੱਤ ਭਰੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੇ-ਆਪ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਵੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਅਜਨਬੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਹੁਣ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਫੋਨ ਕਰਦੇ। ਨੂਰਾਨੀ ਗ਼ਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਗੁਰਮੇਲ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੀ। ਚੰਗੀ ਨੌਕਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਕਦੀ ਮਨੀਆਰਡਰ ਭੇਜ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਕਦੀ ਉਸ ਦੇ ਬੈਂਕ ਅਕਾਊਂਟ 'ਚ ਪੈਸੇ ਪਾ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਨੂਰਾਨੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖ ਸਕਦਾ। ਗੱਲ ਗੁਰਮੇਲ ਦੇ ਯਾਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਤਕ ਅੱਪੜ ਗਈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਦੇ, 'ਬਿਨਾਂ ਮਿਲੇ, ਬਿਨਾਂ ਦੇਖੇ ਤੂੰ ਇਕ ਅਜਨਬੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੈਸੇ ਭੇਜੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏਂ! ਕੀ ਲਗਾਵ ਹੈ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਅਜਨਬੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ? ਕਿੱਧਰੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨਾਲ?' ਗੁਰਮੇਲ ਬੋਲਦਾ, 'ਇਸ਼ਕ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ਼ਕ ਉਹ ਨਹੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ਼ਕ ਸਮਝਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ਼ਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਜੋ ਮਨਚਲੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਨੂਰਾਨੀ ਦੀ ਪਰਦੇ 'ਚ ਪਈ ਪਾਕਿ-ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨੂਰਾਨੀ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਫਾਇਦੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਲੋਭ-ਲਾਲਚ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਖੌਰੇ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨਸਾਨੀਅਤ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਣ ਗਏ ਹਾਂ। ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਬੜੇ ਹਨઠਮਿੱਤਰੋ ! ਕਦੀ ਰੂਹ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਦੇਖੋ! ਜਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਇਸ਼ਕ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਨੇ।' ਗੁਰਮੇਲ ਦਾ ਜੁਵਾਬ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਸਤ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।

-ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ,
ਜੈਤੋ ਸਰਜਾ, ਬਟਾਲਾ (ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ)
ਮੋਬਾਈਲ : 9646852416.

ਕਾਵਿ-ਵਿਅੰਗ

ਝੋਲੀ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ
* ਹਰਦੀਪ ਢਿੱਲੋਂ *
ਭਾਬੀ ਤਾੜਦੀ ਕੁਲੱਛਣਿਆਂ ਵੇ ਦਿਓਰਾ,
ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੋਂ ਦੀ ਥੁੱਕਣ ਦਾ ਛੱਡ ਖਹਿੜਾ।
ਫਿਰਦੈਂ ਭੁਗਤਦਾ ਝੂਠਾ ਗਵਾਹ ਬਣਕੇ,
ਲੂਣ ਫੱਟਾਂ 'ਤੇ ਭੁੱਕਣ ਦਾ ਛੱਡ ਖਹਿੜਾ।
ਸ਼ਰੀਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਨਾ ਮਾਣ ਹੁੰਦਾ,
ਡੰਡਾ ਸ਼ਰੀਕ ਦਾ ਡੁੱਕਣ ਦਾ ਛੱਡ ਖਹਿੜਾ।
'ਮੁਰਾਦਵਾਲਿਆ' ਬਾਜ਼ੀ ਹੁਣ ਪਊ ਪੁੱਠੀ,
ਝੋਲੀ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਛੱਡ ਖਹਿੜਾ।

1-ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਅਬੋਹਰ-152116
-ਮੋਬਾਈਲ : 98764-57242.

ਹਬੀਬ
* ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ *
ਜਾਤ, ਗੋਤ ਜਾਂ ਉਮਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਪਾਬੰਦ,
ਜਜ਼ਬਾ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਬੜਾ ਅਜੀਬ ਡਿੱਠਾ।
ਇਕੋ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ 'ਚੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ,
ਭਾਈ, ਭਾਈ ਦਾ ਵੱਖ ਨਸੀਬ ਡਿੱਠਾ।
ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੌਕ ਹੋਵੇ,
ਅੱਲ੍ਹਾ ਮੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬ ਡਿੱਠਾ।
ਸਤਿਆ ਹਿਜਰ ਦਾ, ਮਾਹੀ ਅਲਬੇਲੜੇ ਨੂੰ,
ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਮਸਤ ਹਬੀਬ ਡਿੱਠਾ।

ਨਹਿਰ ਨਜ਼ਾਰਾ, ਨਵਾਂ ਹਰਿੰਦਰ ਨਗਰ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ-151203.
ਮੋਬਾਈਲ : 98150-02302.

ਜਦੋਂ ਐਫ. ਈ.ਟੀ. ਟੈਸਟ ਵਿਚੋਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਇਆ

ਚਾਰ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਇਕ ਵਾਕਫ਼ ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਉਹ ਨੇਤਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨੇਤਾਗਿਰੀ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਵੇਚ ਕੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਥੈਲੀ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਟਿਕਟ ਮਿਲਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਸ ਬੱਝ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਣ-ਪੱਤਰ ਲਿਖਵਾ ਸਕੇ। ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਇਆ। ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ। ਬੱਦਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆ ਗਿਆ, ਬਿਜਲੀ ਭੱਜ ਗਈ। ਮੈਂ ਲੈਂਪ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ 'ਚ ਮਾਣ-ਪੱਤਰ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੀਂਹ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਕੁਝ ਰੁਕਿਆ, ਮੈਂ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਮੌਸਮ ਖਰਾਬ ਹੈ, ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਜਾਣ ਦੇਣਾ। ਤੂੰ ਵਧੀਆ ਮਾਣ-ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇ। ਮੈਂ ਰੁਕਣਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ (ਸਾਂਝੀ) ਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀ ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਤੂੰ ਵੀ ਪੀ', ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ 'ਜੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ।' ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਮੈਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਲੇਖਕ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਦਾਰੂ ਨਾ ਪੀਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਬਹਾਨੇ ਨਾ ਬਣਾ, ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ ਪੀਣ ਲੱਗ।' ਮੈਂ ਕੋਰੀ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਪੀਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਪੂਰੀ ਲੋਰ 'ਚ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅਵਾ-ਤਵਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕੁੱਟਣ ਵੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਸਿਆਣੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਦ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਮਜਬੂਰ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ?'
ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਐਫ.ਈ.ਟੀ. ਟੈਸਟ ਵਿਚੋਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੈਂ' ਤੂੰ 'ਫਰੈਂਡਸ਼ਿਪ ਏਲਿਜੀਬਲਿਟੀ ਟੈਸਟ' ਵਿਚੋਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੈਂ। ਮੁੜ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਨਾ ਲੱਗੀਂ। ਤੂੰ ਫਰੈਂਡ ਬਣਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।'

-ਧਰਮ ਚੰਦ ਵਾਤਿਸ਼ (ਡਾ:)
496, ਅਜੀਤ ਨਗਰ, ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ (ਪੰਜਾਬ)-148023.
ਮੋਬਾਈਲ : 98144-46007.

ਗੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣ

ਛੇ ਕੁ ਫੁੱਟ ਉਚੇ ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਇਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਿਹੀ, ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਲਮਕਦੀ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਮਾਲੀ ਇਕ ਹੋਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਟਾਹਣੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ (ਤੰਦਰੁਸਤ) ਟਾਹਣੀ ਝੱਟ ਬੋਲ ਪਈ, 'ਨਾ-ਨਾ ਮਾਲੀ ਭਰਾਵਾ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਥੱਲੇ ਲਾਉਣੈ? ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹੀ ਇਹਨੂੰ।'
ਮਾਲੀ ਦਾ ਹੱਥ ਕੰਬ ਗਿਆ।
ਤਦੇ ਮਾਲੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬੂਟੇ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ, ਬੂਟੇ ਦੇ ਤਣੇ 'ਤੇ ਪਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਤਣੇ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕੀਤਿਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ।

-ਬਲਵੀਰ ਮੰਨਣ
ਲਵਲੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਫਗਵਾੜਾ। ਮੋਬਾਈਲ : 94173-45485.

ਸਫੈਦ ਝੂਠ

ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਇਕ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਮਿਹਨਤੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੰਮਚੋਰ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਪਾਰਟੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਮਗਰੋਂ ਪੂਰਾ ਸਟਾਫ਼ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਕੂਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਸਟਰ ਛੇਵੀਂ ਦੇ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਗਰੀਬ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਹਾਵਰੇ ਚੇਤੇ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਿਰ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਦੇ ਅਰਥ ਪੁੱਛਣੇ ਤੇ ਵਾਕ ਬਣਵਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਸਫੈਦ ਝੂਠ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਬੱਚੇ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਆਏ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਸਟਰਜੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜੋ ਮਾਅਰਕੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਜੋ ਇਕ-ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ ਮੂਹਰੇ ਹੋ ਕੇ ਧੜਾਧੜ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਸਫੈਦ ਝੂਠ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਕੰਬ ਉਠੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੱਲ ਟਾਲਣ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਚੂਹੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

-ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ
ਕੋਕਰੀ ਕਲਾਂ (ਮੋਗਾ)। ਮੋਬਾ: 98550-00964.

ਚਾਹ ਦੇ ਕੱਪ ਤੇ ਗੱਪ-ਸ਼ੱਪ

ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੌਕੇ ਲਈ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ। ਆਏ ਗਏ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰਦਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ, ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਟੈਨਸ਼ਨ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ, ਸਵੇਰੇ ਉਠਦਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ਾਮੀਂ ਘਰ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ, ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਸਭ ਨੂੰ ਚੁਸਤ-ਫੁਰਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ। ਲੰਬਾ ਸਫਰ ਕਰਦਿਆਂ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਜਾਗਦੇ ਤੇ ਚੁਸਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ, ਵਪਾਰਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਚਾਹ ਦੇ ਕੱਪ 'ਤੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਹਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਾਹ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੌਕਰ, ਨੇਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੋਟਰ, ਅਫਸਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਪੜਾਸੀ, ਪੂੰਜੀਪਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫੈਕਟਰੀ ਵਰਕਰ, ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ, ਹਿੰਦੂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਗੱਲ ਕੀ ਬਿਨਾਂ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ ਸਟੇਟਸ ਸਿੰਬਲ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕੱਪ ਵਿਚ ਪਿਲਾਈ ਗਈ। ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਮਰੀਕਨ ਹੈ ਜਾਂ ਇੰਗਲਿਸ਼, ਗਰੀਨ ਹੈ ਜਾਂ ਹਰਬਲ, ਫਿੱਕੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿੱਠੀ, ਅਦਰਕ ਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ, ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੈ ਜਾਂ ਮਲਾਈ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੌ ਮੀਲ ਦੀ ਜਾਂ ਸੱਠ ਮੀਲ ਦੀ। ਪੰਜ ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਜਾਂ ਹਾਈਵੇ ਦੇ ਢਾਬੇ 'ਤੇ ਪੀਏ। ਪਰ ਚਾਹ ਤਾਂ ਚਾਹ ਹੀ ਹੈ ਨਾ। ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਪੀਏ, ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਪੀਏ, ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਾਹਦੇ ਵਿਚ ਪੀਏ, ਗੱਪ ਸ਼ੱਪ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਗੱਪ-ਸ਼ੱਪ ਮਾਰਨ ਲਈ ਹੀ ਚਾਹ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਕੁਲੀਗਜ਼ ਨਾਲ ਚਾਹ ਦੇ ਕੱਪ ਦੇ ਮਜ਼ੇ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੱਪ-ਸ਼ੱਪ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚਲ ਪਈਆਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆ ਗਈਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਲੈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸ (ਹਿਸਟਰੀ) ਦੀ ਕਲਾਸ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿਚ ਉਤਰ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਕਦੀ ਵੀ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਨਾ ਲੱਗੋ। ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤਰੀਕ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਯਾਦ ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿੱਧੇ-ਸਾਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਵਾਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਲਵੋ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ-ਪਾਟ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚੰਗੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਵੋ। ਇਸ ਦਾ ਪੇਪਰ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 'ਤੇ ਠੀਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪੇਪਰ ਸਨ। ਸਵਾਲ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸੀ। ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉਤਰ ਇਸ ਲਾਈਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:
'ਅਕਬਰ ਦਾ ਜਨਮ..... ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।'
ਮਤਲਬ ਸਾਫ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤਰੀਕ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਜਹੀ-ਤਹੀ ਫੇਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸਾਲਾਨਾ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੇਰੀ ਡਿਊਟੀ ਇਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਈ। ਇੰਗਲਿਸ਼ ਦਾ ਪੇਪਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਕ ਸਟੂਡੈਂਟ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਬੋਲਿਆ, 'ਮੈਡਮ ਪਲੀਜ਼ ਭਾਰਤ ਵਰਸ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੱਸ ਦਿਓ।' ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਉਹ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਸਵਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਈ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮੈਂ ਲੰਘੀ ਤਾਂ ਉਹ ਬੋਲਿਆ, 'ਮੈਡਮ ਦੱਸ ਦਿਓ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਵਾਗਾ।'
ਮੇਰੇ ਮਨ 'ਚ ਆਇਆ ਕਿ ਵਿਚਾਰੇ ਦੀ ਮੰਗ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਨਕਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਕਲ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਕਿਹਾ 'ਇੰਡੀਆ' ਤੇ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਈ। ਜਦ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਇਆ ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦਾ ਹਲਕੇ ਜਿਹੇ ਪੱਲਾ ਫੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਮੈਡਮ 'ਇੰਡੀਆ' ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਹੁਣ 'ਵਰਸ਼' ਦਾ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਜਾਓ।'

-46 ਕਰਤਾਰਪੁਰ, ਰਵਾਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਡਾਕ: ਸੂਲਰ, ਪਟਿਆਲਾ
ਫੋਨ : 95015-31277.

ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ

ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਾ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸੀ, ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਗੂਣੀ ਤਨਖਾਹ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਨਿਗੂਣੀ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਦਿਲ ਲਗਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਆ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਣਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਜਗ ਹੋ ਜਾਣਾ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਆਦਤ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਜੋ ਪਾਠ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਪਾਠ ਸੁਣ ਲੈਣਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਦੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਜੋ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਉਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਮੈਨੂੰ ਝੱਟ-ਪੱਟ ਸੁਣਾ ਦਿੰਦੀ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਿ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਤੂੰ ਸਭ-ਕੁਝ ਝਟ-ਪੱਟ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣਾ ਦਿੰਦੀ ਏਂ?' ਜਦ ਕਿ ਇਸ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ, ਜੋ ਸਰਦੇ-ਪੁੱਜਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਿਤਾਬਾਂ-ਕਾਪੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਪੜ੍ਹਨ 'ਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ ਬੋਲੀ, ਮੇਰੀ ਪੜ੍ਹਨ 'ਚ ਰੁਚੀ ਹੈ ਤੇ ਛੁੱਟੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ-ਧੰਦਾ ਮੁਕਾ ਕੇ ਜਮਾਤ ਦੀ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਹੀ ਸਾਰਾ ਪਾਠ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਘਰ 'ਚ ਗ਼ਰੀਬੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਤਾਬ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਲਾਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਮਦਦ ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਆਪਾਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਲੈ ਦਈਏ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨਵੇਂ ਦਿਸਹੱਦੇ ਕਾਇਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਰੁਪਇਆ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਪੇ ਰੁਪਇਆ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦੇਣ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ, ਰੁਪਇਆ ਤਾਂ ਹੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਾ ਹੈ ਜੇ ਮਾਪੇ ਚਾਹੁਣ। ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਰੁਪਇਆ ਮੈਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਜਦ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨੇ 10 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਮੇਰੇ ਹੱਥੀਂ ਫੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁਪਇਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰੁਪਏ ਮੈਂ ਪਾਏ ਤੇ ਉਸ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ-ਨਕੋਰ ਕਿਤਾਬ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਥਾਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੜ੍ਹਨ 'ਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਮਾਤ 'ਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਵਾਪਸ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਅਧਿਆਪਕ 'ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣਾ। ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਚੰਗੀ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ-ਤੱਕ ਮੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਵੀ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੇਰੇ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਥਾਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਇਸ ਲਈ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਾਂ।
*****

ਅਜੋਕੀ ਧੀ

ਭੂਤ ਕਾਲ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤੱਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹਾਣੀ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਰ ਅਜੋਕੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਈ। ਭਾਵੇਂ ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ਧੀਆਂ ਕਰਕੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਇੱਕ-ਦੁੱਕਾ ਨੂੰ ਸਨਮੁਖ ਰੱਖ ਕੇ ਬਾਕੀ ਮਾਣਮੱਤੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਬੇਲ ਦਾ ਤੂੰਬਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਜੋਕੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਮਾਜ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣੀ ਪਈ। ਦਰਿੰਦਗੀ, ਦਾਜ ਅਤੇ ਦਾਗ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਧੀ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਬ ਬਣਿਆ ਮਨੁੱਖ ਧੀ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਲਿਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁੱਕਰੇ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੀ ਸਮੇਂ ਬਾਬਲ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਧੀ 'ਸਾਡਾ ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ ਵੇ ਬਾਬਲ ਅਸਾਂ ਉੱਡ ਜਾਣਾ' ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵੰਨਗੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਘਸਮੈਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਿਓ-ਧੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਬੇਚੈਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਜੋਕੀ ਧੀ ਪ੍ਰਤੀ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਕਲੰਕ ਇਉਂ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:
'ਡੋਲੀ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕੀ ਬਿਠਾਉਣਾ,
ਅਰਥੀ ਦਾ ਵੀ ਸਰਫ਼ਾ ਕੀਤਾ।'
ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਕੰਜ਼ੇ ਨੇ ਅਜੋਕੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਅਜੇ ਵੀ ਧੀ ਜੰਮੇ ਤੋਂ ਮੱਥੇ ਵੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਧੀ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਾਰੀ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿੰਨੀ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਵਹੁਟੀ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਪਰ ਧੀ ਨਾ ਜੰਮੇ। ਵਾਹ ਓਏ ਮਨੁੱਖਾ, ਅਜੋਕੀ ਧੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਕੇ ਤੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ। ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਦਾ ਢੰਡੋਰਾ ਪਿੱਟਣ ਨਾਲੋਂ ਧੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

-ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ
ਅਬਿਆਣਾ ਕਲਾਂ। ਮੋਬਾਈਲ : 98781-11445.

ਉਨਾਭੀ ਨਹੀਂ

ਗੁਲਾਬੀ ਨਹੀਂ

ਫਿਰੋਜ਼ੀ ਨਹੀਂ

ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਸਤਕ ਦੇ ਕੇ ਧੁਰ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੱਕ ਜਾ ਅੱਪੜਦੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਨੀਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੀ ਸਮਝਣੀ ਹੈ।
ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਵਾਂ ਨਵਾਂ ਸਮਾਰਟ ਫ਼ੋਨ ਲਿਆ ਸੀ। ਵਟਸਐਪ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਤਸਵੀਰ ਲਗਾਈ। ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਉਨਾਭੀ ਰੰਗ ਦੀ ਕਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਕਮੀਜ਼ ਸਲਵਾਰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹੀ ਹਲਕਾ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਰੰਗ ਸੀ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਟਸਐਪ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਾਹ ਵਾਹ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਲਗਦੀ ਜੋੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, 'ਮਿੱਤਰਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੋੜੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਐਵੇਂ ਨਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੇ ਬੋਝ ਪਾਇਆ ਕਰ, ਤੂੰ ਉਨਾਭੀ ਦੀ ਥਾਂ ਜੇਕਰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਕਮੀਜ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਤਸਵੀਰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਹੋ ਜਾਣੀ ਸੀ, ਛੱਡ ਉਨਾਭੀ , ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ੀ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ'। ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਬੇਸ਼ੱਕ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਰੰਗ ਕੇ ਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੋਰ ਸਭ ਐਵੇ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਹਨ।

-ਨੇੜੇ ਨੇਕੀ ਵਾਲੀ ਦੀਵਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਾਲੋਨੀ ਗੁਰਾਇਆ।
ਫੋਨ-9417058020

ਪੇਕਿਆਂ ਦਾ ਸੰਦੂਕ

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਜਦੋਂ ਇਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਤਲੇ ਸਟੋਰ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ?'
'ਬਾਈ ਇਹ ਤੂੰ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦੇ' ਘੀਲੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਸਵਾਲੀਆ ਨਜ਼ਰਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ।
ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਹਾਂ ਹੈ, ਦੂਸਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ 'ਕੱਲਾ ਸਟੋਰ ਈ ਆ।'
ਘੀਲਾ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਜੇਤੂ ਰੌਂਅ ਵਿਚ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੋਇਆ, 'ਆ ਜੋ ਬਈ ਚੁੱਕੋ ਸੰਦੂਕ ਤੇ ਲੈ ਚੱਲੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਈਆਂ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੇ ਪਲਾਟ ਵਿਚ।'
ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਹਾਲੇ ਕੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ, ਸੋਚਿਆ ਦੇਖੀ ਜਾਊ, ਸ਼ਾਇਦ ਕੰਮ ਬਣ ਹੀ ਜਾਵੇ। ਘੀਲੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਨਬਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਤੂੰ ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ ਬਾਈ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਾਹਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ ਵੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਸਾਲੇ ਕਈ ਜੁਗਾੜ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਆ'। ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੰਦੂਕ ਚੁੱਕ ਕੇ ਭਈਆਂ ਵਾਲੇ ਪਲਾਟ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਜਾ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਘੀਲੇ ਨੇ ਇਕ ਭਈਏ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੀਟਰ ਰੇਹੜੇ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਰੱਸੇ ਕੱਢ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਉਪਰ ਦੂਸਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਜਾ ਖਿਲਾਰਿਆ। ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਆ ਗਈ। ਨਾਲ ਵਾਲੇ ਪਲਾਟ ਵਿਚ ਰੱਸੇ ਲਮਕਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਭਈਏ ਨੂੰ ਸੰਦੂਕ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਹਈ ਸ਼ਾ, ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਦਾ ਰੌਲਾ ਪੈਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਕਈ ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਵਾਹਵਾ ਭੀੜ ਜੁੜ ਗਈ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਨੇਕ ਸਲਾਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜ਼ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਈ ਹੇਠਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗੂੰ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸੰਦੂਕ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਸਾਡਾ ਹੌਸਲਾ ਵਧਦਾ ਜਾਵੇ। ਆਖ਼ਿਰ ਅਸੀਂ ਮੋਰਚਾ 'ਫ਼ਤਹਿ' ਕਰ ਹੀ ਲਿਆ। ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਸੰਦੂਕ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ਜਿੰਦੇ ਖੋਲ੍ਹਣੇ ਤਾਂ ਭੁੱਲ ਹੀ ਗਏ ਸਾਂ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸੰਦੂਕ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਅਸੀਂ ਉੱਤੇ ਸੰਦੂਕ ਟਿਕਾ ਕੇ ਇਉਂ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਆਏ ਜਿਵੇਂ ਤੇਨਜ਼ਿੰਗ ਤੇ ਹਿਲੇਰੀ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ 'ਤੇ ਝੰਡਾ ਗੱਡ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਆਏ ਸਨ। ਭਈਆਂ ਦੇ ਨਾਂਹ-ਨੁੱਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਸੌ-ਸੌ ਰੁਪਈਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਧਰ ਦਿੱਤਾ। ਘੀਲੇ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਸੌ ਰੁਪਈਆ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਛਕਾ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਸੰਦੂਕ ਦਾ ਕੰਮ ਫਤਹਿ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਨੂੰ ਗੋਡੇ ਗੋਡੇ ਚਾਅ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਅੱਡੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦੀ। ਉਹਨੇ ਸੰਦੂਕ ਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਅੱਜ ਘਰ ਵਿਚ ਕਈ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਏ ਸਨ, ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਲੁੱਟਿਆ ਸੀ। ਸੰਦੂਕ ਕਾਹਦਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਸ ਘਰ 'ਚ ਮੁੜ ਬਹਾਰ ਆ ਗਈ ਸੀ। (ਸਮਾਪਤ)

-1016, ਫੇਜ਼-3 ਭਾਗ-2, ਮਾਡਲ ਟਾਉਨ ਬਠਿੰਡਾ-151001
ਮੋਬਾਈਲ : 96461-14221

ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ

ਦੋ ਸਵਾਲ
ਸੁਹਾਵਣੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਸੈਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਆਨੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਵੀ ਸੈਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲਿਆ, ਇਹ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਇਕ ਸਜੀ-ਧਜੀ ਅਧਖੜ ਉਮਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਕੁੱਤਾ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੁਰਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਸੋਟੀ ਅਤੇ ਰੱਸੀ, ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੀ। ਕੁੱਤਾ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਕਦਮ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਡਰ ਗਿਆ। ਇਸਤਰੀ ਬੋਲੀ, 'ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੱਢਦਾ ਨਹੀਂ।' ਮੈਂ ਧੜਕਦੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਕੁੱਤਾ ਲਿਆ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸੈਰ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਕਿਉਂ ਕਿਰਕਿਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ।' ਉਸ ਦਾ ਫਿਰ ਉਹ ਹੀ ਉੱਤਰ ਸੀ, 'ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕੱਟਦਾ ਨਹੀਂ।' ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਅੱਛਾ ਮੇਰੇ ਦੋ ਸਵਾਲ ਹਨ।' ਉਸ ਕਿਹਾ, 'ਹਾਂ ਦੱਸੋ।' ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਦੇਖੋ ਬੰਦੇ ਤੇ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਬੁੱਧ ਕਦੋਂ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇ, ਕੋਈ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਇਹ ਜਾਨਵਰ ਗਰਮੀ ਖਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਕਿਹੜਾ ਰਿਮੋਟ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ ਜੋ ਰੋਕ ਸਕੇ ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਵਾਲ ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਘਰ ਵੱਢਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਤਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਦੇ ਦਿਆ ਕਰੋ।'

-ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ
ਸੈਕਟਰ 70-1004, ਮੋਹਾਲੀ।

ਕਟਾਖਸ਼
ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਪਲੇਠੀ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਚਾਅ ਵੀ ਪਲੇਠੇ ਪੁੱਤ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਵੀਹ-ਪੱਚੀ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਗੇੜਾ ਦੇ ਕੇ ਚਾਅ-ਚਾਅ ਵਿਚ ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਛਪੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੁੜਮ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦੇਣ ਗਿਆ।
ਕੁੜਮ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪੁਸਤਕ ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਛੁਹਾਈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
'ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ! ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲੋੜ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹੈ।' ਕੁੜਮ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਝੱਟ ਮੇਰੀ ਪੁਸਤਕ ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਘਸੋੜ ਦਿੱਤੀ।

-ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮਹਿਮੀ
ਮੋਬਾਈਲ : 96460-24321.

ਕਹਾਣੀ ਭੂਆ

ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਆ ਜੀ ਆਖ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕੌੜਾ ਤੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲਾ ਸੀ ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਭੂਆ ਜੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਝੰਡੀ ਸੀ। ਸਰਦੇ-ਪੁੱਜਦੇ ਘਰ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭੂਆ ਦੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰਿਆਂ 'ਚ ਪੂਰੀ ਟੌਹਰ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਯਾਦ ਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭੂਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਜਵੀਂ-ਛੇਵੀਂ 'ਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਵਾਂਗੇ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬਰਾਤ ਆਈ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਟੈਂਟ ਲੱਗਾ, ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਲਾਇਆ ਤੇ ਪੂਰਾ ਗੱਜ-ਵੱਜ ਕੇ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਆਦ ਭੂਆ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਬੇਟੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਆਦ ਪਤਾ ਨੀ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਵਿਗੜ ਗਈ ਤੇ ਭੂਆ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਨਾ ਗਈ। ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਆਦ ਵੀ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਕੰਢੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਨਾ ਲਗਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਇਕ ਦਿਨ ਦੋਵਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਸਰਬ-ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਟੀ ਭੂਆ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਭੂਆ ਦਾ ਛੱਡ ਛਡਾਈਆ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਈ ਵਾਰ ਭੂਆ ਦੇ ਘਰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਿਆਰ ਵੀ ਮਿੱਲ ਜਾਊ ਤੇ ਨਾਲੇ ਜਵਾਨ ਧੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਪਿਓ, ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਵੀ ਘਰ ਵੱਸ ਜਾਓ ਬੁਢਾਪਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਊ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਪਹਾੜ ਜਿੱਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਕੱਟੇਗੀ। ਪਰ ਕਿਥੇ ਭੂਆ ਤਾਂ ਕਹੇ ਕਿ 'ਸਹੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹੀ ਲੱਤਾਂ, ਚੌਥੀ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ' ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੈਣ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਵਾਰ ਉਸ ਦਾ ਇਕੋ ਹੀ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਭਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਮਾਣ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਿਕਲ ਜਾਣੀ ਆ ਨਾਲੇ ਰੱਬ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਧੀ ਦਿੱਤੀ ਆ ਖਿਡਾਉਣਾ, ਖੇਡਣ ਲਈ। ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭੂਆ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮੂਰਖ ਹੀ ਜਾਪਦੇ। ਪਰ ਅੰਦਰੋ-ਅੰਦਰੀ ਭੂਆ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਵੇਗਾ। ਸਮਾਂ ਆਪਣੀ ਚਾਲੇ ਚਲਦਾ ਗਿਆ ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਭੂਆ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਤੇ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕ ਜਾ ਕੇ ਵਸ ਗਏ। ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵੀ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਵੀ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਮੁੰਡਾ ਆਪਣੀ ਬਰਾਦਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨਾ ਤਾਂ ਭੂਆ ਮੰਨੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਭਤੀਜੇ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਪਰ ਇਸ ਅਲੜ੍ਹ ਉਮਰੇ ਨਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੁੰਦੀ ਆ, ਆਖਰ ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਮਾਮੇ ਦੇ ਪੁੱਤਾਂ ਤੇ ਮਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਭੂਆ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਭਤੀਜੇ ਨਰਾਜ਼ ਹੋਏ ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਾ ਸਮਝਿਆ। ਜਿਹੜੀ ਭੂਆ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਦੇ ਨੱਕ 'ਤੇ ਮੱਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਹਿਣ ਦਿੱਤੀ, ਹੁਣ ਇਸ ਨਮੋਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਭੂਆ ਨੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭੂਆ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਵਿਗੜਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭਰਾ-ਭਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਭੂਆ ਨੂੰ ਮਾਣ ਸੀ, ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸਾਂਭਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਹੁਣ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਭੂਆ ਦਾ ਹਾਲ ਚਾਲ ਪੁੱਛ ਛੱਡਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਲ ਦੇ ਜੰਮੇ ਭਰਾ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰੁਝ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਨੇ ਭੂਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭੂਆ ਬਿਲਕੁਲ 'ਕੱਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਮੂੰਹ ਮੁਲਾਹਜ਼ੇ ਲਈ ਕਦੇ ਕੁ ਤਾਈਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਭੂਆ ਦਾ ਹਾਲ ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਵੀ ਦਿਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਾ ਕੇ ਭੂਆ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਉਹੀ ਨੌਕਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੂਆ ਕਦੇ ਸਿੱਧੇ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਾਉਂਦੀ ਸਾਰੇ ਘਰ ਬਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਾਲਕਾਨਾ ਹੱਕ ਦੱਸਦੀ ਹੋਈ ਹਰ ਵਕਤ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਤੇਖਾਣੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਹੀ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਹੀ ਕਾਮਾ ਭੂਆ ਦਾ ਦਵਾਈ ਦਾਰੂ, ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਗਾ ਤੱਗਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨੌਕਰ ਵੀ ਤਾਂ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਜਬੂਰ ਸੀ ਨਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਵੀ ਬਾਹਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਿਚਾਰਾ ਭੂਆ ਦੇ ਭਰਾ-ਭਤੀਜਿਆ ਦਾ ਬੱਝਾ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਦਾ। ਮੈਂ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾ ਭੂਆ ਤੋਂ ਬੋਲ ਨਾ ਹੋਇਆ ਗਲਾ ਭਰ ਆਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿਰਲ-ਵਿਰਲ ਹੰਝੂ ਕਿਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ-ਆਪ ਸਾਂਭਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁੱਤ ਬਿਮਾਰੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨੀ ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਨੀ ਜਾਣ ਦਿੰਦੀ। ਫ਼ਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਗੱਲ ਤੋਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾਲੇ ਪੁੱਤ ਹੁਣ ਉਮਰ ਵੀ ਬਥੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਆ ਆਖਰ ਇਕ ਦਿਨ ਜਾਣਾ ਵੀ ਤਾਂ ਹੈਗਾ ਹੀ ਆ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ। ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਨਾ ਭੂਆ ਜੀ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ, ਨਾਲੇ ਅਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਬਹੁਤੀ ਉਮਰ ਹੋਈ ਆ। ਅੱਗੋਂ ਭੂਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁੱਤਰਾ ਕੀ ਕਰਨੀ ਆਂ ਬਹੁਤੀ ਉਮਰ, ਜਿਊਣਾਂ ਵੀ ਤਾਂ ਆਪਣਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ। ਕੱਲਾ ਤਾਂ ਰੋਹੀ 'ਚ ਲੱਗਾ ਦਰੱਖਤ ਹੀ ਹਾਉਂਕੇ ਹੀ ਭਰਦਾ। ਰੋਹੀ 'ਚ ਲੱਗੇ ਰੁੱਖ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ ਮੇਰੇ ਕਾਲਜੇ ਦਾ ਤਾਂ ਰੁੱਗ ਹੀ ਭਰ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਭੂਆ ਦੀ ਹਰ ਇਕ ਗੱਲ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜਬੂਰੀ ਤੇ ਲਚਾਰੀ ਜਿਹੀ ਝਲਕ ਰਹੀ ਸੀ।

-ਮੋਬਾਈਲ : 95010-65000.

ਕਾਵਿ-ਵਿਅੰਗ

ਝੂਟੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ
* ਹਰਦੀਪ ਢਿੱਲੋਂ *
ਧੱਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ 'ਚੋਂ ਜਾਣ ਜਿਹੜੇ,
ਲੱਭਦੇ ਰੱਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ।
ਬਿਨਾਂ ਕਦਰ ਦੇ ਹੁੰਦੀ ਨਾ ਟਹਿਲ ਪੂਰੀ,
ਘੋੜੇ ਲੋਚਦੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ।
ਸਿੱਟੇ ਕਣਕ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਦੋਂ ਦਿਸਦੇ,
ਸ਼ਹਿਰ ਅਹੁਲਦਾ ਗਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ।
ਟੱਬਰ ਝੂਟੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲੈਣ ਖ਼ਾਤਰ,
ਟੋਲਣ ਵਿਕਦਿਆਂ ਪਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ।

1-ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਅਬੋਹਰ-152116
-ਮੋਬਾਈਲ : 98764-57242.


ਮਿਆਰ
* ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ *
ਹਾਲਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਸਤਾ,
ਰਹਾਂ ਸੋਚਦਾ ਕਿਵੇਂ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇ!
ਬੇੜੀ ਉਲਝ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਭੰਵਰ ਅੰਦਰ,
ਚੱਪੂ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਕੀਕਣ ਪਾਰ ਹੋਵੇ!
ਸੋਚ, ਸੋਚ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ,
ਤਲਖ਼ੀ ਉਪਜੇ ਅਤੇ ਤਕਰਾਰ ਹੋਵੇ।
ਕਹਿਣੀ ਕਰਨੀ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਮਿਟੇ ਕਿੱਦਾਂ,
ਆਖਿਰ ਕੋਈ ਤਾਂ ਯੋਗ ਮਿਆਰ ਹੋਵੇ।

ਨਹਿਰ ਨਜ਼ਾਰਾ, ਨਵਾਂ ਹਰਿੰਦਰ ਨਗਰ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ-151203.
ਮੋਬਾਈਲ : 98150-02302.






Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2017.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX