ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਗੋਡੇ ਦੀ ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਓਪਨ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੱਕੀ
. . .  1 day ago
ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ 'ਚ ਪੀ.ਵੀ ਸਿੰਧੂ ਨੇ ਚੇਨ ਯੂਫੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ
. . .  1 day ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 16 ਦਸੰਬਰ- ਦੁਬਈ ਐੱਸ.ਐੱਸ.ਐਫ. ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 2017 ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ 'ਚ ਪੀ.ਵੀ.ਸਿੰਧੂ ਨੇ ਚੇਨ ਯੂਫੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਫਾਈਨਲ...
ਗਿਣਤੀ ਹਾਲ 'ਚ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ - ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ
. . .  1 day ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 16 ਦਸੰਬਰ- 18 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਪਈਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਹਾਲ 'ਚ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ...
ਬਾਰਡਰ 'ਤੇ ਰਿਟ੍ਰੀਟ ਸੈਰਾਮਨੀ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸ਼ਿਰਕਤ
. . .  1 day ago
ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ 16 ਦਸੰਬਰ (ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ) - ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵੀ.ਪੀ ਸਿੰਘ ਬਦਨੌਰ ਵਲੋਂ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਸਾਦਕੀ ਬਾਰਡਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ...
ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਚੌਂਕ 'ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਾਇਆ ਧਰਨਾ
. . .  1 day ago
ਜੈਤੋ, 16 ਦਸੰਬਰ (ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗਾਬੜੀਆ, ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ)- ਜੈਤੋ-ਬਠਿੰਡਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਬਸੰਤ ਨਗਰ ਵਿਖੇ 11 ਕੇ. ਵੀ. ਲਾਇਨ ਤੋਂ ਕਰੰਟ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਕੰਟ੍ਰੈੱਕਟ ਬੇਸ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਜੈਤੋ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਨੌਜਵਾਨ...
23 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਨਾਂਦੇੜ ਨੂੰ ਫਲਾਈਟ - ਔਜਲਾ
. . .  1 day ago
ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ, 16 ਦਸੰਬਰ (ਹੇਰ)- ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸ. ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਨੇ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 23 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਨਾਂਦੇੜ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਫਲਾਈਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਜਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਸਨਮਾਨ ਯਾਤਰਾ- ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਪਰ
. . .  1 day ago
ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, 16 ਦਸੰਬਰ (ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ, ਜੇ ਐੱਸ ਨਿੱਕੂਵਾਲ) -ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ...
1971 ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਹੀ ਰਸਤਾ - ਹਾਫ਼ਿਜ਼
. . .  1 day ago
ਲਾਹੌਰ, 16 ਦਸੰਬਰ- ਜਮਾਤ-ਉਦ-ਦਾਅਵਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸਈਦ ਨੇ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ...
ਐਗਜ਼ਿਟ ਪੋਲ ਜਾਅਲੀ- ਵੀਰਭੱਦਰ
. . .  1 day ago
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਫਿਲੀਪਾਈਨ 'ਚ ਹੱਤਿਆ
. . .  1 day ago
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..
  •     Confirm Target Language  

ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਸਾਡੇ ਖੇਤ

ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹਿਵੜੇ ਬਾਜ਼ਾਰ

ਮੇਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੂਨੇ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ਵਿਖੇ ਐਮ. ਬੀ. ਏ. ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਪਿੰਡ 'ਹਿਵੜੇ ਬਾਜ਼ਾਰ' ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਮੇਰੀਆਂ ਜਗਿਆਸਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ। ਕਾਲਜ ਸਾਥੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਤਰੱਕੀ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਪੂਨੇ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਸੈਲਾਨੀ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਹਿਵੜੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਏਨਾ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਵਿਕਸਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਸਰਬ ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਜਾਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਰ ਤੀਬਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਖੁਦ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਬ ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ ਵਧੀ ਆਮਦਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਦਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪੂਨੇ ਤੋਂ 100 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪਿੰਡ ਹਿਵੜੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ 200 ਸਰਪੰਚਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਦੇਖਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਕਿਵੇਂ? ਇਹ ਪਿੰਡ ਕਿਸੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਗੋਦ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰੀ ਜਾਂ ਅਫਸਰ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ 1989 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਐਮ. ਕਾਮ ਪਾਸ ਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਪੋਪਟ ਰਾਓ ਪਵਾਰ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਿੰਡ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੋਕ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ, ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਪਤ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਰੇਨ ਸੈਂਡੋ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਦੀ ਮਾਰ ਅਕਸਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਉਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂਨਗਰ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦੇ ਕੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਯਤਨ ਆਰੰਭੇ। ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੂਹ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਬੁਝਾ ਕੇ ਅਜੋਕੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾਇਆ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਰਾਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਥੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀ, ਹੋਰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਧਾਉਣ ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਵੇਚਣ-ਖਰੀਦਣ ਤਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਪਿੰਡ ਸਾਂਝੇ ਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਵਿਚ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਮੋਹਨ ਚਤਰ ਨੇ ਇਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ 180 ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਚੋਂ 168 ਪਰਿਵਾਰ ਗ਼ਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਜ 250 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਸਾਲ ਸੋਕੇ ਦੀ ਮਾਰ ਝਲਦਾ ਸੀ ਉਹ ਪਿੰਡ ਅੱਜ 30-60 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੂਹ 'ਚੋਂ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੰਜਾਬ ਜਿੱਥੇ 3 ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਖੁਰਚ ਕੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਅੱਜ ਪਾਣੀ ਲਈ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣਾ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਨੇਤਾ ਤੇ ਖੁਦ ਪੰਜਾਬ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਏਜੰਡੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਹਿਵੜੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਕੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ, ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਘਿਰ ਚੁੱਕੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣਾ, ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਆਪਸ 'ਚ ਲੜਨਾ ਤੇ ਫਿਰ ਥਾਣੇ-ਦਰਬਾਰੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣਾ ਹੀ ਸੀ। ਉਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਇਆ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦਾ ਕੰਮ ਫਲਿਆ। ਦੁੱਧ ਦਾ ਕੰਮ ਵਧਣ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਦੇਸੀ ਖਾਦ (ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਗੋਹਾ ਤੇ ਮਲ ਮੂਤਰ) ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛਾ ਛੁੱਟਣ ਲੱਗਾ। (ਚਲਦਾ)

mohit.imdrite@gmail.com


ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ

'ਖੇਤ ਤੋਂ ਘਰ ਤੱਕ' ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤੀ ਜਿਣਸਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਤਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੰਡੀਕਰਨ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੇਵੰਦ ਭਾਅ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਇਹ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ਸਲਾਂ, ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ 6 ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦ ਮੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਖੇਤੀ ਜਿਨਸ ਕਿਸੇ ਆੜ੍ਹਤੀਏ, ਵਪਾਰੀ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਸਤੇ ਭਾਅ 'ਤੇ ਖਰੀਦ ਕੇ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ 'ਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਦੀ। ਜਦਕਿ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਵੇਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪ ਖੁਦ ਭਾਅ ਤਹਿ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਖਰਚੇ ਗਿਣ ਕੇ ਮੁੱਲ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਫ਼ਸਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਖਰੀਦੇਗਾ, ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਸ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਵਿਕੇਗੀ ਜਦਕਿ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਜਿਣਸਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲਾਂ ਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਹੈ। ਜੋ ਕੰਮ (ਮਜ਼ਦੂਰੀ) ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਕਰਨਾ ਸੀ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦ ਜੋ ਕੰਮ (ਮੰਡੀਕਰਨ) ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਹੀ ਕਿਸਾਨ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਕਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੱਕੜੀ ਵੀ ਫੜੇਗਾ। ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਕਣਕ-ਝੋਨੇ ਦੇ ਬਦਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਢਾਂਚਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਾ ਹੋਣਾ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਅੜਿੱਕਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਦਲਵੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਢਾਂਚਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਾ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਖਪਤਕਾਰ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਵਸਤਾਂ ਵੱਧ ਭਾਅ 'ਤੇ ਮਿਲਦੀਆ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਭਾਅ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਕਿਸਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਰਬੂਜ਼ ਥੋਕ ਮੰਡੀ ਵਿਚ 5/- ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਵਿਕਦਾ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਖਪਤਕਾਰ ਨੂੰ ਉਹੀ ਤਰਬੂਜ਼ 15/- ਤੋਂ 20/- ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਚੂਣ ਦੀ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਜਾਂ ਰੇਹੜੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਖਪਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਫਾਇਦਾ ਵਿਚੋਲੀਆ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਰਾਹ ਹੈ, ਖੇਤੀ ਜਿਨਸਾਂ ਦਾ 'ਖੇਤ ਤੋਂ ਘਰ ਤੱਕ' ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਦਰਮਿਆਨ ਮੌਜੂਦ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
1990 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੀ ਮੰਡੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਤੱਕੜੀ ਫੜਨ ਦੀ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਇਸ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਭਾਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸੋਧ ਕਰਦਿਆਂ 'ਖੇਤ ਤੋਂ ਘਰ ਤੱਕ' ਨੂੰ ਜ਼ਿਲਾ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਮਾਨਯੋਗ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸ੍ਰੀ ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਤੀ 2 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ www.farmtohome.net ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ 22 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ farmtohome pathankot ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਤੇ ਐਪ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦੋ ਫਰੋਖਤ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਫਾਰਮ ਟੂ ਹੋਮ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਦੇਸੀ ਮੱਕੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਦੀ ਖਰੀਦੋ ਫ਼ਰੋਖਤ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਲੱਖ ਪੰਜਤਾਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਨਲਾਈਨ ਖ੍ਰੀਦੋ ਫਰੋਕਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਜਲਦ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)
-ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫਸਰ, ਪਠਾਨਕੋਟ। ਮੋਬਾਈਲ : 94630-71919.

ਗੀਤ ਸਾਡੀ ਘਲਾੜੀ

ਆ ਜਾ! ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਖ ਸਾਡੀ ਤੂੰ ਘਲਾੜੀ।
ਇੰਨੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਪੈਣੀ ਮੁੜ ਟੁੱਟਣੀ ਨਾ ਆੜੀ ।
ਮੇਰਾ ਬਾਪੂ ਦੇਖ ਗੰਨੇ ਵੱਢ ਕੇ ਲਿਆਇਆ।
ਮਿੱਠਾ-ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਉਹਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਇਆ।
ਖਾ ਕੇ ਅਨੰਦ ਆਵੇ, ਨੱਚੋ ਮਾਰ ਤਾੜੀ।
ਆ ਜਾ! ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਖ ਸਾਡੀ ਤੂੰ ਘਲਾੜੀ।
ਗੌਰ ਨਾਲ ਸੁਣ ਆਪਾਂ ਲਾਲ਼ਾ ਖਾ ਕੇ ਜਾਣਾ।
ਉਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੱਪ-ਟੱਪ ਮੋਟਰ 'ਚ ਨਾਉਣਾ।
ਲਾਲ਼ਾ ਖਾ ਕੇ ਨਾਉਣਾ, ਬਾਪੂ ਕਹੇ ਗੱਲ ਮਾੜੀ।
ਆ ਜਾ! ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਖ ਸਾਡੀ ਤੂੰ ਘਲਾੜੀ।
ਹੋਇਆ ਕੀ ਜੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤਾ ਪੈਂਡਾ ਏ ਵਧੇਰੇ।
ਤੁਰ ਪੈਣਾ ਯਾਰਾ ਆਪਾਂ ਘਰੋਂ ਹੀ ਸਵੇਰੇ।
ਨਿਕਲੀ ਨਾ ਹੋਊ ਅਜੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਫਾੜੀ।
ਆ ਜਾ! ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਖ ਸਾਡੀ ਤੂੰ ਘਲਾੜੀ।
ਤੂਤ ਥੱਲੇ ਬਹਿਕੇ ਆਪਾਂ ਗੀਤ ਸੁਹਣੇ ਗਾਉਣੇ
ਅਮਰੂਦ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ , ਪੱਕੇ-ਪੱਕੇ ਖਾਣੇ।
ਜੀਅ ਲੱਗੇ ਪੂਰਾ, ਚਾਹੇ ਸਾਉਣ ਹੋ ਜਾਂ ਹਾੜੀ।
ਆ ਜਾ! ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਖ ਸਾਡੀ ਤੂੰ ਘਲਾੜੀ।
ਸੁਰਗਾਂ ਦੇ ਆਂਵਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸਾਡੇ ਖੂਹ।
ਆ ਕੇ ਖਿੜ ਜਾਂਦੀ, ਸੱਚੀ-ਮੁੱਚੀ ਮੇਰੀ ਰੂਹ।
'ਰੱਬੀ' ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ ਮੈਂ ਵੀ ਕਰੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ।
ਆ ਜਾ! ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਖ ਸਾਡੀ ਤੂੰ ਘਲਾੜੀ।
ਇੰਨੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਪੈਣੀ ਮੁੜ ਟੁੱਟਣੀ ਨਾ ਆੜੀ।

-ਰਾਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੱਬੀ,
610/3, ਦਸਮੇਸ਼ ਕਾਲੋਨੀ, ਮੋਰਿੰਡਾ।
ਮੋਬਾਈਲ : 8968946129

ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਐਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ

ਟੀਚੇ ਤੋਂ 1.5 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਵੱਧ 29.50 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ 'ਤੇ ਝੋਨੋ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਕੌਮੀ ਗਰੀਨ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪਰਾਲੀ ਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੁਹੰਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾ ਲਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ। ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ 'ਚ ਅਜੇ ਡੇਢ-ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਿਆ ਹੈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ 'ਚ ਰੁੱਝ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਗਭਗ 19.7 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਰਕਾਰ ਹੈ। ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਥੱਲੇ ਜੋ 4.5 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ 4.7 ਲੱਖ ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜੋ ਪਰਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ ਉਸ ਦਾ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਮੱਸਿਆ ਝੋਨੇ ਦੀ 15 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ 2015 ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਪੀਟਲ ਰਿਜਨ (ਐਨ ਸੀ ਆਰ) ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਧੂੰਆਂ ਛਾਇਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵੀ ਧੁੰਦਲਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਰਹਿੰਦ -ਖੁਹੰਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸੰ: 2014 'ਚ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਰਹਿੰਦ -ਖੁਹੰਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵੱਲੋਂ ਸੰਨ 2015 ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਉਪਰੰਤ ਕੌਮੀ ਗ੍ਰੀਨ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੇ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੀ. ਏ. ਯੂ. ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮਸ਼ਵਰਾ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦਾ ਨਾੜ ਸਾੜਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਜਿਸ ਸਬੰਧੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਕੈਂਪ ਲਗਾ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵੀ ਪਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਬਨ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਪੋਟਾਸ਼ , ਸਲਫਰ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਝੋਨਾ-ਕਣਕ ਦਾ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਝੋਨਾ ਵੱਢਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਜੋ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਸਬੰਧੀ ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ, ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਪਰਾਲੀ ਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੁਹੰਦ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਚ ਦਬਾ ਕੇ ਗਾਲਣ ਦੇ ਸੁਝਾਉ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਹ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਬੇਲਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦ-ਖੁਹੰਦ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਗੱਠਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੁਕਮੰਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪਰਾਲੀ ਖਰੀਦਣ ਸਬੰਧੀ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ, ਘਨੌਰ, ਜਾਲਖੇੜੀ, ਅਦਿ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ 'ਚ ਕਮੀ ਵਾਪਰੀ। ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸਖਤੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਮੱਧ- ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਝਾਰਖੰਡ, ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ 'ਚ ਵੀ ਫੈਲ ਗਈ। ਆਦਰਸ਼ਕ ਕਾਨੂੰਨ, ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਤਾਂ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕੇ ਕਰਵਾਈ ਜਾਏ ਨਾ ਕਿ ਸਖਤੀ ਨਾਲ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੁੂੰ ਕੋਈ ਸਬਸਿਡੀ, ਮਸ਼ੀਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਦਲ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ-ਨੁਕਸਾਨ ਵਿਚਾਰਨੇ ਪੈਣਗੇ। ਅੱਗ ਲਾਉਣਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬੜਾ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਕਣਕ ਐਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬੀਜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਕਤਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਮਹਿੰਗੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲੱਬਧ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜ਼ੀਰੋ ਡਰਿਲ ਬਿਜਾਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਅਪਣਾਈ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਯੋਗ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਝਾੜ ਘਟਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੁਣ ਕੰਬਾਈਨ ਹਾਰਵੈਸਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸਟਰਾਅ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ (ਐਸ ਐਮ ਐਸ) ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਰਾਲੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮੇਟੇ ਜਾਣ ਦਾ ਉਪਬੰਧ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਮੋਢੀ ਕੰਬਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਕੰਬਾਈਨ ਦਾ ਲੋਡ ਵਧੇਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵੱਢਣ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ 'ਚ ਕਮੀ ਆਵੇਗੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਬਾਈਨ ਹਾਰਵੈਸਟਰਾਂ ਦੇ ਚਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਟਾਈ ਦੇ ਭਾੜੇ 'ਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਐਸ. ਐਮ. ਐਸ. ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵਸੂਲੀ 'ਚ ਵੀ ਕਮੀ ਆਵੇਗੀ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ। ਕੰਬਾਈਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਿਧੀ ਦੇ ਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਸਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੌਮੀ ਗਰੀਨ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਕੋਲ ਕੇਸ ਪੈਂਡਿੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਅੱਜ (8 ਅਗਸਤ) ਸੁਣਵਾਈ ਹੋ ਕੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਉਪਰੰਤ ਕੰਬਾਈਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਅੰਤਮ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਗੇ। ਕੰਬਾਈਨ ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਨਾਲ ਐਸ. ਐਮ. ਐਸ. ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਕੰਬਾਈਨ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਚ ਇਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਿਆ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀ ਵੱਜੋਂ ਦੇਵੇਗੀ।
ਕੌਮੀ ਗਰੀਨ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਏਕੜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੁੂੰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮੁਫਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, 2 ਤੋਂ 5 ਏਕੜ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੁੂੰ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਅਤੇ 5 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਲਈ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਮਸ਼ੀਨਾਂ 'ਤੇ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਕਰੀਬਨ 160 ਕਰੋੜ ਰੁਪਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੌਮੀ ਗਰੀਨ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਤੋਂ 1109 ਕਰੋੜ ਰਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬੈਂਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਹਾਇਤਾ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਸਥਾਪਤ ਮਸ਼ੀਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਗਰੁਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਖਰੀਦ ਕੇ ਕਸਟਮ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ।
ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਣਾ ਜੋ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਥੱਲੇ ਰਕਬਾ ਵਧਣ ਉਪਰੰਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੀ. ਏ. ਯੂ., ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ, ਕਿਸਾਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਬੈਠਕ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਲਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕੋਈ ਉਸਾਰੂ ਤੇ ਹੰਡਣਸਾਰ ਹੱਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਇਸ 'ਚ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਸਖ਼ਤੀ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ।

ਮੋਬਾ: 98152-36307

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੀਲੀ ਕੂੰਗੀ ਦੀ ਹੋਈ ਰੋਕਥਾਮ

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
(5) ਭੂਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ- ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਭੂਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਫਸਲ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ ਤੇ ਇਥੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਕੀ-ਕੀ ਤੱਤ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਹੜੀ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਾਟਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਾਂਗੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਨੀ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤਾਤ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਭੂਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਲੋਂ ਬੜੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਖਾਸ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਕੇ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤਾਤ ਹੋਵੇ ਉਥੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਹੋਰ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਿਸਬਤ ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠੋਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਬਰਫਾਂ ਦਾ ਖੁਰ ਕੇ ਆਇਆ ਪਾਣੀ ਤੇ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਤੇ ਖੇਤੀ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਉਂਤਵੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੁਲੋਵਾਲ ਸੌਂਖੜੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿਖੇ ਮੱਕੋਵਾਲ ਵਾਟਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਜਾਂ ਜਨਰੇਟਰ ਦੀ ਮਦਦ ਬਗੈਰ ਪੀਣ ਅਤੇ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਜਿਹਾ ਹੈ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਹਿੱਤ ਪਾਲਮਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਇਕ ਡੈਮ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਤੇ ਨਿਵੇਕਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਵੈਚਾਲਕ ਡੈਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਅਨੌਖੀ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਕਾਢ ਹੋਵੇਗੀ । ਟੀਮ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਕ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਗੁਬਾਰੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 20 ਫੁੱਟ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਬਲੈਡਰ ਟਾਈਪ ਪਲਾਸਟਿਕ ਡੈਮ ਦੇ ਗਲੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ 10 ਫੁੱਟ ਦੇ ਮੋਘੇ ਦੁਆਰਾ ਡੈਮ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਪਾਣੀ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਅਗਰ ਡੈਮ ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪੈਮਾਨੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਧ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅੱਗੇ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਡੈਮ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਉਪਰੰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿਚਲੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਅਪਣਾਕੇ ਘੱਟ ਖਰਚ ਕਰਕੇ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਊਰਜਾ ਵਰਤੇ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਯੋਗ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਲਤ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
(6) ਬਾਂਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਇਲਾਕੇ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਸਿੱਧ ਹੋਣ ਦੇ ਆਸਾਰ-ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਅਤੇ ਕੰਢੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੰਢੀ - ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਰਿਸਰਚ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਲੋਂ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਖੋਜ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦਰਮਿਆਨ ਖੇਤੀ ਫਸਲਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਨਾਲ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਵੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਕੰਢੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਮਲ ਖੋਜ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੀਮ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁਨਾਫਾ ਲਏ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਕਾਫੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਟੀਮ ਨੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਬਾਂਸ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਪੋਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੋਸ਼ਟਿਕ ਪਚਰੰਗਾ ਆਚਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪੋਰੀਆਂ ਚ ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਦਵਾਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਫੀ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਿਮਾਚਲ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਖੋਜ ਲਈ ਸੇਬ, ਹਰੜਾਂ, ਜਾਮਣ ਤੇ ਲਸੂੜੇ ਆਦਿ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵੀ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰਾਂ 'ਚ ਪਰਤਾਵੇ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਨੂੰ ਬਾਗਵਾਨੀ ਸਾਇੰਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੀਵੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਬੜ੍ਹਾਵਾ ਦੇ ਕੇ ਇਥੇ ਬਾਗਵਾਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸਬੰਧੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਡਾ: ਕੇ. ਕੇ. ਕਟੋਚ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਪਾਲਮਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਡਾ: ਪੀ. ਕੇ. ਮਹਿਰਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ, ਡਾ: ਚੀ. ਐਸ. ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵਲੋਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸ ਰਿਸਰਚ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਲੋਂ ਆਰੰਭੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।


(ਸਮਾਪਤ)
-ਮੋਬਾਈਲ : 94635-39590 asdmkd@gmail.com

ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੀਂਹ ਦਾ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਰੀਚਾਰਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕਦਮ

ਇਸ ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਭਰ 'ਚ ਪਈ ਮੋਹਲੇਧਾਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਸਦਕਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੱਜਰੇ ਲਗਾਏ ਝੋਨੇ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ/ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਏਕੜ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਦੋ-ਦੋ, ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾਲੀ ਦੇ ਝੰਬੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪਨੀਰੀ ਬੀਜਣ, ਝੋਨਾ ਲਾਉਣ, ਦਵਾਈਆਂ, ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਅੱਬੜ੍ਹਵਾਹੇ ਖਰਚੇ ਭਰੇ ਸੀ, ਉਪਰੋਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਲਟਕ ਰਹੀ ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਜਿਹਾ ਡਰ ਕਿ ਜੇ ਹੋਰ ਇਕ-ਦੋ ਦਿਨ ਝੋਨੇ ਦੇ ਪੌਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਨੰਗੇ ਨਾ ਹੋਏ ਤਾਂ ਝੋਨਾ ਮਰਨਾ ਯਕੀਨੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਖੇਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸੀ ਜੁਗਾੜ ਲਗਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਕੁਝ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਟਰੈਕਟਰ, ਇੰਜਣ ਪੰਪਾਂ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਹਿਰਾਂ, ਸੂਇਆਂ 'ਚ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਖਾਲੀ ਪਏ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਤੋਰਿਆ। ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਣਾਏ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੇਸੀ ਜੁਗਾੜ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਲੱਗੀਆਂ ਸਬਮਰਸੀਬਲ ਮੋਟਰਾਂ, ਬੋਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਚ ਰੀਚਾਰਜ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ। ਕੋਟ ਈਸੇ ਖਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਿੰਡ ਰਾਮਗੜ੍ਹ, ਮੂਸੇਵਾਲਾ, ਢੋਲੇਵਾਲਾ ਦੇ ਉਦਮੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਵਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੱਛੀ ਮੋਟਰ ਦੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਪਾਈਪ ਮੂਹਰੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਸਪਰਿੰਗਦਾਰ ਆਰਜ਼ੀ ਪਾਈਪ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਡੁਬੋ, ਇਕ ਦੋ ਮਿੰਟ ਮੋਟਰ ਚਲਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫੌਰਨ ਹੀ ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਸਦਕਾ ਬਿਨਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਬੋਰ ਪਾਈਪ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਬਿਜਲੀ ਖਪਤ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਰਚੇ ਜਿਥੇ ਆਪਣੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਉਥੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਫਾਲਤੂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੁੱਖ 'ਚ ਰੀਚਾਰਜ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਦਮੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦੇਸੀ ਜੁਗਾੜ 'ਨਾਲੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲੇ ਫਲੀਆਂ' ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਭੰਡਾਰਨ 'ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਲਾਮ।

-ਕੋਟ ਈਸੇ ਖਾਂ।






Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2017.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX