ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਗੁਰੂ ਚਰਨਾ ਵਿਚ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ ਬਾਬਾ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਚੱਕ ਸਿੰਘਾ
. . .  about 1 hour ago
ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ, 22 ਸਤੰਬਰ (ਧਾਲੀਵਾਲ)- ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਜਥੇਬੰਦੀ ਤਰਨਾ ਦਲ ਹਰੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇਕ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਬਾਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਇਲਾਕੇ...
ਬਠਿੰਡਾ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਕੈਦੀ ਗੈਂਗਸਟਰ ਵੱਲੋਂ ਸਹਾਇਕ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ
. . .  2 minutes ago
ਬਠਿੰਡਾ ਛਾਉਣੀ, 22 ਸਤੰਬਰ (ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੌੜਾ)-ਬਠਿੰਡਾ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਕੈਦ ਕੱਟ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗੈਂਗਸਟਰ ਵੱਲੋਂ ਸਹਾਇਕ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਜੇਲ੍ਹ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ...
ਭਾਰਤ-ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੀਜਾ ਟੀ-20 ਮੈਚ : ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ
. . .  5 minutes ago
ਗਹਿਲੇਵਾਲਾ ਰਜਵਾਹੇ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲੀ ਕੱਟੀ ਵਢੀ ਲਾਸ਼
. . .  43 minutes ago
ਹਾਊਡੀ ਮੋਦੀ 'ਚ ਟਰੰਪ 30 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਦੇਣਗੇ ਭਾਸ਼ਣ
. . .  51 minutes ago
ਹਿਊਸਟਨ, 22 ਸਤੰਬਰ - ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਹਿਊਸਟਨ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਾਊਡੀ ਮੋਦੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਇਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ...
ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਆਪ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 22 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਕੀਤੀ ਜਾਰੀ
. . .  about 1 hour ago
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 22 ਸਤੰਬਰ - ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਤਰੀਕਾਂ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ 22 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਆਪ ਹਰਿਆਣਾ ਇਕਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ...
ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਈ.ਟੀ.ਟੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੁਛਾੜਾਂ ਮਾਰਨ ਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਖੇਧੀ
. . .  about 1 hour ago
ਸੰਗਰੂਰ, 22 ਸਤੰਬਰ (ਧੀਰਜ ਪਸ਼ੋਰੀਆ) - ਅਧਿਆਪਕ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਵਿਜੈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਗਲਾ ਦੀ ਕੋਠੀ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਸ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਈ.ਟੀ.ਟੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੁਛਾੜਾਂ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ...
ਪੌੜੀ ਤੋੜਦੇ ਸਮੇਂ ਮਲਬੇ ਹੇਠ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਮਿਸਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ
. . .  about 1 hour ago
ਪਠਾਨਕੋਟ , 22 ਸਤੰਬਰ (ਆਰ. ਸਿੰਘ) - ਮਾਮੂਨ ਜੰਮੂ ਡਿਫੈਂਸ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੈਲੇਸ ਵਿਚ ਪੌੜੀ ਤੋੜਦੇ ਸਮੇਂ ਪੌੜੀ ਦਾ ਮਲਬਾ ਰਾਜ ਮਿਸਤਰੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਚਾਰ ਹੈ । ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ (29) ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ...
ਪੀ.ਓ.ਕੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਦੇਣ - ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ
. . .  about 2 hours ago
ਮੁੰਬਈ, 22 ਸਤੰਬਰ - ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਅੱਜ ਐਤਵਾਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਬੇਵਕਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ...
ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 13800 ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ 30 ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸਮੇਤ ਦੋ ਕੀਤਾ ਕਾਬੂ
. . .  about 2 hours ago
ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਮੰਡੀ, 22 ਸਤੰਬਰ (ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਛਾਜਲੀ) - ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 13800 ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ 30 ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸਮੇਤ ਦੋ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਥਾਣਾ ਮੁੱਖ ਅਫਸਰ ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਸ. ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਹਾਇਕ ਥਾਣੇਦਾਰ...
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..

ਅਜੀਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ

ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਵਾਲਾ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਹਿਰ-ਵੈਨਸ

ਸੱਚ! ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਕਦੇ ਵੀ ਏਨਾ ਰੋਮਾਂਚਿਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਪਿਆ | ਵੈਨਸ ਵਿਚ ਇਕ ਢਲਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਹਿਰ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਥਪਥਪਾਉਂਦੇ ਚੱਪੂਆਂ ਦੀ ਮੱਧਮ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼, ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ, 'ਗੰਡੋਲਾ' ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮੱਧਮ ਜਿਹੇ ਮਧੁਰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੁਰ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ | ਫਿਰ ਜਦ ਇਸ ਸੁਰਮਈ ਸ਼ਾਮ ਨੇ ਰਾਤ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਓੜੀ ਅਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਰੰਗਾ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਇਕ ਜਾਦੂ ਜਿਹਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਨ 'ਤੇ ਇਕ ਸਦੀਵੀ ਛਾਪ ਛੱਡ ਗਿਆ |
ਵੈਨਸ ਸ਼ਹਿਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਵਾਹ ਹੈ | ਇਟਲੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇਕ ਲਗੂਨ (ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ) 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ 'ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਤੈਰਦਾ ਸ਼ਹਿਰ' ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਹੈ |
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ | ਪਰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਈ ਪੰਦਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ | ਇਸ ਦੀ ਨੀਤੀਗਤ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ | ਇਹ ਅਮੀਰੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਝਲਕਦੀ ਹੈ |
ਇਹ ਦਿਲਕਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ 118 ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਇਹ ਟਾਪੂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ (ਲਗੂਨ) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ | ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚ ਢੇਰ ਲਗਾ ਕੇ ਉੱਪਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ | ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਲੱਕੜੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਗਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਕਰਕੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ | ਇਹ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ ਕਰੀਬ 400 ਪੁਲਾਂ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 'ਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਬਿ੍ਜਿਜ਼' (ਪੁਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
ਇਹ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਇਕੋ-ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਰ ਵਾਹਨ ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ | ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੜਕ ਇਕ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਕੈਨਾਲ (ਜਲ ਮਾਰਗ) ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਗਰੈਂਡ ਕੈਨਾਲ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ | ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਕਰੀਬ 177 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਲ ਮਾਰਗ ਕੱਢੇ ਗਏ ਹਨ |
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਕਰੀਬ 10 ਤੋਂ 15 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੈ | ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲਾਈਟਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ | ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਠੀਕ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ | 'ਵੈਪੋਰਿਟੀ' ਵੈਨਸ ਵਿਚ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੂਟਰ ਵਜਾਉਂਦੀਆਂ ਐਾਬੂਲੈਂਸਾਂ, ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਫਾਇਰ ਬਿ੍ਗੇਡ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ 'ਮੋਟੋਸਕੈਫੀ' (ਟੈਕਸੀਆਂ), ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਕੂੜਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਮੋਟਰ ਬੋਟ, ਚੱਪੂ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਡਲ ਬੋਟ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇੰਜ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ, ਟਰੱਕ, ਕਾਰਾਂ, ਸਕੂਟਰ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਰਿਕਸ਼ੇ ਆਦਿ ਹੋਣ |
ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਵੈਨਸ ਆਪਣੇ 'ਗੰਡੋਲਾ' ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ | ਇਹ ਭੀੜੀਆਂ, ਪਤਲੀਆਂ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੰਸ ਵਰਗੀਆਂ ਇਕ ਨਿਵੇਕਲੇ ਢੰਗ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਹਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1500 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ | ਅੱਜ ਵੈਨਸ ਵਿਚ 350 ਗੰਡੋਲਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ 400 ਦੇ ਕਰੀਬ ਗੰਡੋਲਾ ਚਾਲਕ (ਗੰਡੋਲੀਅਰ) ਹਨ | ਇਹ ਸਭ ਇਕੋ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਧਾਰੀਦਾਰ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ, ਕਾਲੀਆਂ ਪੈਂਟਾਂ, ਛੱਜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ | ਗੰਡੋਲਾ ਚਾਲਕ ਚੱਪੂਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੰਬੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ | ਇਹ ਕਈ ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਜਲ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਪਕੜ ਬਣਾ ਕੇ ਗੰਡੋਲਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਧੱਕਦੇ ਹਨ | ਬਰਾਤ ਚਰਚ ਤੱਕ ਜਾਣ ਲਈ ਗੰਡੋਲਾ ਨੂੰ ਲਾਲ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਜਾਂਦੇ ਗੰਡੋਲਾ ਦੀ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |
(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)


ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ

ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੱਥਾਂ, ਛੱਪੜ-ਟੋਭੇ, ਘਰਾਟ ਤੇ ਖੂਹ

ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੱਥਾਂ, ਟੋਭੇ ਤੇ ਖੂਹ ਦਾ ਕਦੀ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ | ਸੱਥਾਂ ਅਕਸਰ ਛੱਪੜਾਂ ਦੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ, ਪਿੱਪਲ ਜਾਂ ਬੋਹੜਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਛਾਂਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠ ਡਾਹੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਜਾਂ ਪੱਕੇ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ | ਇਹ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੱਭਰੂ ਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੁਪਹਿਰਾ ਕੱਟਣ, ਹਲਕੇ ਮਨੋਰੰਜਨ (ਤਾਸ਼, ਸ਼ਤਰੰਜ, ਬਾਰਾਂ ਟਾਂਕ ਖੇਡ) ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖ਼ਬਰਸਾਰ ਲਈ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੁਣਨ ਆਦਿ ਵਾਸਤੇ ਪਸੰਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ | ਕਦੀ ਨੀਂਦ ਦਾ ਝੋਕਾ/ਠੁਮਕਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਅਰਾਮਗਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ | ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਥਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ | ਇਹ ਅਮੀਰੀ ਗ਼ਰੀਬੀ, ਜਾਤ ਪਾਤ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਉੱਠ ਕੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ |
ਇਥੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਦੀ ਸੀ | ਸੱਥਾਂ 'ਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਟਾਂਦਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ | ਮੈਨੰੂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ | ਉਹ ਛੱਪੜ ਦੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਗਰੁਦੁਆਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹਲਟੀ ਵਾਲੀ ਖੂਹੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਖਰਾਸ ਤੋਂ ਹਟਵੀਂ, ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਛਾਂਦਾਰ ਰੁੱਖ ਥੱਲੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ | ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਸਕੂਲੋਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਇਥੇ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਤਾਸ਼ ਖੇਡਦੇ, ਹੱਸਦੇ ਹਸਾਉਂਦੇ, ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਹਾਸਾ ਠੱਠਾ ਕਰਦੇ ਵੇਖਦੇ ਸੀ | ਜੇ ਸਾਡਾ ਜੀਅ ਕਰੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਸੀ | ਉਹ ਸਾਡੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ, 'ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਪੜ੍ਹ ਲਓ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣੋਗੇ' ਆਖ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਖੀਸੇ 'ਚੋਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਕੱਢ ਕੇ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ | ਜੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਬੈਠਦੇ ਤਾਂ ਘੂਰ ਕੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਸਨ | ਸਰਬ ਸਾਂਝੇ ਫੈਸਲੇ 'ਇਹ ਖੂੰਡੇ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ' ਸੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਮੰਨਦਾ ਸੀ |
ਸੱਥਾਂ ਵਿਚ ਵਿਹਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ, ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ | ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸਗੋਂ ਬੇਲੋੜੇ ਤੇ ਵਾਧੂ ਸਮਝ ਘਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੁੱਕਰੇ ਪਏ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਥਾਂ ਨੇ ਸੁੰਨੀਆਂ ਹੋ ਹੀ ਜਾਣਾ ਸੀ | ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸਰੋਤ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸੱਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਅੱਜ ਕਲੱਬਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ |
ਟਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਖੂਹ
ਸਾਡੀ ਮਾਣਮੱਤੀ ਪੇਂਡੂ ਵਿਰਾਸਤ, ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਖੂਹਾਂ, ਛੱਪੜਾਂ, ਟੋਭਿਆਂ, ਤਲਾਬਾਂ, ਛੰਬਾਂ ਆਦਿ ਰਵਾਇਤੀ ਜਲ ਸੋਮਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਬੜੀ ਅਹਿਮ ਥਾਂ ਹੈ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਅੰਮਿ੍ਤ ਵਰਗੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ਖੂਹ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਨਕਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਅਸਲ 'ਚ ਇਹ ਖੂਹ ਦਿਹਾਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਸਨ | ਇਹ ਖੂਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੀਡਾ ਕਰਦੇ ਸਨ |
ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਛੇ ਕੁ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਾਹਰਲੇ ਸਕੂਲ ਨੇੜੇ ਪੁਰਾਣਾ ਬਰਨੇ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ | ਸਾਡੀ ਸੰਭਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ, ਪਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਮੁੱਲਵਾਨ ਹਿੱਸਾ ਇਹ ਖੂਹ ਸਨ | ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਨਿਆਈਆਂ ਵਿਚ ਹੀਰੇਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਜ਼ਰਾ ਹਟਵੇਂ ਗੋਰੇਵਾਲਾ ਤੇ ਰੱਤੋਵਾਲਾ ਆਦਿ ਖੂਹ ਸਨ | ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਮਾਲੋ ਕੀ ਪੱਤੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਬੋਹੜ ਹੇਠਲੇ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਖਰਾਸ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ |
ਭਾਵੇਂ ਗੋਰੇਵਾਲਾ, ਹੀਰੇਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰੱਤੋਵਾਲੇ ਖੂਹ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਅਭੁੱਲ ਯਾਦਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਹਨ ਪਰ ਬਰਨਾ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਆੜੀ ਸੀ | ਬਰਨੇ ਵਾਲਾ ਖੂਹ | ਅੰਮਿ੍ਤ ਵੇਲਾ | ਫ਼ਿਜ਼ਾ ਵਿਚ ਘੁੱਲ ਰਹੀ ਰਸਭਿੰਨੀ ਗੁਰਬਾਣੀ | ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਚਹਾਟ ਅਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਸੱਜਰੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ | ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਪਹੁ ਫੁਟਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਹਰ ਹੋ, ਦਾਤਣ ਕਰ, ਚੁਬੱਚੇ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਰੰਗੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ | ਫਿਰ ਅਕੀਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਸ਼ਾਹ ਵੇਲਾ ਕਰ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਲਗਦੇ ਸਨ |
ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਾਰਜਾਂ ਵੇਲੇ ਬਰਨੇ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਾਫ ਸਫਾਈ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ | ਬਰਾਤੀਆਂ ਲਈ ਦਾਤਣਾਂ ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਪਰਨੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ | ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਬਰਾਤਾਂ ਰਾਤ ਠਹਿਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ | ਸਾਉਣ ਮਹੀਨੇ ਸਾਂਵੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸੀ | ਸਾਂਵਿਆਂ ਨੂੰ ਧੀਆਂ ਪੇਕੇ ਘਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ | ਉਹ ਖੂਹ ਨੇੜਲੀ ਢੱਕੀ 'ਚ ਸਾਂਵੇਂ ਖੇਡਦੀਆਂ ਸਨ | ਗਿੱਧਿਆਂ 'ਚ ਧਮਾਲਾਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ | ਫਿਰ ਉਹ ਟਾਹਲੀ ਦੇ ਮੋਟੇ ਟਾਹਣ ਨਾਲ ਪੀਂਘ ਝੂਟਦੀਆਂ ਅਤੇ ਖੀਰਾਂ ਪੂੜੇ ਛਕਦੀਆਂ ਛਕਾਉਂਦੀਆਂ | ਖੂਹ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਰੋ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ |
ਖੂਹ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ : ਖੂਹ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ, ਤੇਲ 'ਚੋਂ ਧਰਤੀ ਪੂਜ, ਸੱਚੇ ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਇਕ ਡੂੰਘਾ ਟੋਆ ਪੱੁਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਖੂਹ ਬਣਾੳੇਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦਾ ਚੱਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਇਸ ਗੋਲ ਚੱਕ ਨੂੰ ਟੋਏ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਫਿਰ ਉਸ ਚੱਕ ਉੱਤੇ ਇੱਟਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਈ ਵਿਚ ਥੱਲੇ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵਲ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਉਸਾਰੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਗੋਲ ਪੱਕਾ ਮਣ ਬੰਨਿ੍ਹਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਫਿਰ ਖੂਹ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਗੁੜ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ |
ਸਾਡੇ ਬਰਨੇ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਦੀ ਬਣਤਰ ਰੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣੇ ਕਰੀਬ ਦਸ ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਸਮਾਂਨਤਰ ਚੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ | ਚੰਨਿਆਂ ਉੱਪਰ ਮੋਟਾ ਭਾਰਾ ਕਿੱਕਰ ਜਾਂ ਟਾਹਲੀ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਤੀਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੋ ਗਰਾਰੀਦਾਰ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਢੋਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਧੁਰਾ ਜਾਂ ਕਾਜਣ ਹੁੰਦੀ ਸੀ | ਢੋਲ ਵਾਲੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਗਾਧੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ | ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਨਿੱਕੇ ਢੋਲ ਦੀਆਂ ਗਰਾਰੀਆਂ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਢੋਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰਕਤ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ | ਗੋਲ ਬੈੜ ਉੱਤੇ ਮਾਹਲ ਨਾਲ ਟਿੰਡਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ | ਖੂਹ ਗਿੜਦਾ, ਮਾਹਲ ਘੁੰਮਦੀ | ਟਿੰਡਾਂ ਖੂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਭਰਿਆ ਪਾਣੀ ਪਾੜਛੇ ਵਿਚ ਸੁੱਟ, ਟਿੰਡਾਂ ਫਿਰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ | ਪਾੜਛੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਿਸਾਰ (ਪ੍ਰਨਾਲੇ) ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਔਲੂ ਵਿਚ ਡਿਗਦਾ ਸੀ | ਅੱਗੋਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਆਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੁੰੰਦਾ ਹੋਇਆ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਬੀਜੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਸਿੰਜਦਾ ਸੀ | ਕਿਸੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕਿਧਰੇ ਖੂਹ ਪੁੱਠਾ ਨਾ ਗਿੜ ਪਵੇ ਇਸਦੇ ਬਚਾ ਲਈ ਕੁੱਤਾ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਖੂਹ ਗਿੜਦਾ ਤਾਂ ਕੁੱਤਾ ਟਿੱਕ ਟਿੱਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢਦਾ | ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਟਿੱਕ ਟਿੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਗੀਤਮਈ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਦੀ ਕਿ ਹਰੇ ਭਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਖੂਹ ਦੀ ਗਾਧੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋਗ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਜੁਪੇ ਊਠ ਨੂੰ ਹੱਕ ਰਿਹਾ ਥੱਕਾ ਟੁੱਟਾ ਕਿਸਾਨ ਪਲ ਭਰ ਇਕ ਝਪਕੀ ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਖੋਪੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੁਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ |
ਇਸ ਬਰਨੇ ਵਾਲੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਬਰਨੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਛਾਂਦਾਰ ਰੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਸਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠ ਕੇ ਹਾਲੀ ਪਾਲੀ ਆਪਣੀ ਥਕਾਨ ਤੇ ਠੰਢਾ-ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਆਪਣੀ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਂਦੇ ਸਨ | ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਿਆਈਆਂ ਵਾਲੇ ਖੂਹਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਰੌਣਕ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ | ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਤੇ ਰਾਹੀ ਮੁਸਾਫਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਘਣੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਹੇਠ ਦੁਪਹਿਰਾ ਕੱਟਦੇ, ਹਾਸਾ ਠੱਠ ਕਰਦੇ, ਗੱਪ ਸ਼ੱਪ ਮਾਰਦੇ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ | ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਇਹ ਖੂਹ ਮੇਲ ਜੋਲ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ | ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਿਖੇ ਛੇਨੁੱਕਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੂਹ ਹੈ | ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ ਵਡਾਲੀ ਵਿਖੇ ਉਸਾਰੇ ਖੂਹ ਦੇ ਛੇ ਹਰਟ ਚਲਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਛੇਹਰਟਾ ਸਾਹਿਬ ਕਸਬਾ ਵਸਿਆ | ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਦੇ ਜਲਿ੍ਹਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਅਤੇ ਅਜਨਾਲਾ ਦੇ ਕਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜੰਗ –ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ |
ਖੈਰ ਕਾਸ਼! ਅਸੀਂ ਖੂਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਹੁੰਦੇ | ਸਾਡੇ ਵਿਸਾਰਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਖੂਹ ਉਦਾਸ, ਵੀਰਾਨ ਤੇ ਉੱਜੜ ਗਏ | ਜੇ ਕਿਧਰੇ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਵਜੂਦ ਹੋਵੇਗਾ ਵੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸਰਾਪੇ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖੰਡਰਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋਏਗਾ | ਪਾੜਛੇ ਵਿਚ ਟਿੰਡਾਂ 'ਚੋਂ ਡਿਗਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛੁਰਛੁਰ ਦੀ ਸੁਰ ਅਤੇ ਆਡ ਵਿਚ ਵਗ ਰਹੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਧਮ ਜਿਹੀ ਸਾਂ ਸਾਂ ਦੀ ਸਵਰਲਹਿਰੀ ਵੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ | ਅੱਜ ਵੀ ਮੇਰੀ ਹਸਰਤ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਬਰਨੇ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਵਗਦਾ ਹੋਵੇ | ਮੈਂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਟਿੱਕ ਟਿੱਕ ਸੁਣਦਾ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਮਾੈ ਗਾਧੀ 'ਤੇ ਬੈਠ, ਝੂਟੇ ਲੈਂਦਾ, ਆਪਣੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗੀਤ, ਇਹ ਗਾਧੀ ਬਣੀ ਨਵਾਰੀ, ਅੱਗੇ ਵਗਦਾ ਬਲਦ ਹਜ਼ਾਰੀ | ਕਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਅਸਵਾਰੀ, ਭੁੱਲ ਜਾਵਣ ਦੋਵੇਂ ਜੱਗ ਨੀ, ਸਾਡੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਵਸਦਾ ਰੱਬ ਨੀ' (ਪ੍ਰੋ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ)
ਅਸਾਂ ਖੂਹ ਪੂਰ ਦਿੱਤੇ | ਸਮਾਂ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਬਚਾ ਲਈ-ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਸਮਰਸੀਬਲ ਲਗਵਾ ਲਏ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਖੂਹ ਜਿਊਾਦੇ ਹਨ | 'ਖੂਹੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਭਰੇਂਦੀਏ ਮੁਟਿਆਰੇ ਨੀ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੁੱਟ ਪਿਲਾ ਬਾਂਕੀਏ ਨਾਰੇ ਨੀ' |
'ਮਲਕੀ ਖੂਹ ਦੇ ਉੱਤੇ ਭਰਦੀ ਪਈ ਸੀ ਪਾਣੀ, ਕੀਮਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਗੁਜ਼ਾਰੇ', 'ਹਈ ਜਮਾਲੋ ਆ ਜਾ ਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਖੂਹ 'ਤੇ', 'ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚ ਖੂਹਾ ਲਵਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਵਾ ਡੋਲ, ਸਖੀਆ ਨਾਮ ਸਾੲੀਂ ਦਾ ਬੋਲ' | ਬਚਪਨ ਦੀ ਬੁਝਾਰਤ, 'ਆਰ ਢਾਂਗਾ ਪਾਰ ਢਾਂਗਾ ਵਿਚ ਟੱਲਮ-ਟੱਲੀਆਂ , ਆਉਣ ਕੂੰਜਾਂ ਦੇਣ ਬੱਚੇ ਨਦੀ ਨ੍ਹਾਵਣ ਚੱਲੀਆਂ' ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਬੋਲ ਪੈਂਦੇ, 'ਖੂਹ ਦੀਆਂ ਟਿੰਡਾਂ' | ਜਦੋਂ ਖੂਹ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਲਗਦਾ, ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਆੜੀ, ਬਰਨੇ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਵਾਂਗ ਸਾਡਾ ਰੱਬ ਵੀ ਰੁੱਸ ਗਿਆ ਹੋਵੇ | ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਖੂਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਅੰਮਿ੍ਤ ਵਰਗੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ |

-ਪ੍ਰੀਤਨਗਰ, ਚੋਗਾਵਾਂ-143109 (ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ) |
ਮੋਬਾਈਲ : 98140 82217

ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹੀ ਅਨੁਭਵ

ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਆਮ ਵਰਤੋਂ 'ਚ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਮ ਸੂਝ ਲਈ ਪਰਾਇਆ ਹੈ | ਪੰਡਤਾਈ ਫਿੱਕੇਪਣ 'ਚ ਜਕੜੇ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਆਮ ਸੂਝ 'ਚ ਸਮਾ ਸਕਣਾ ਅਸਾਨ (ਸੁਖਾਲਾ) ਨਹੀਂ | ਤਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਭਰਮ ਪਾਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਉਸ ਖੇਤਰ 'ਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ ਹੈ |
ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਦੇ ਸਬੰਧ 'ਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਸਮਾਏ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਯੋਗ ਹਨ | ਵਿਰਸੇ 'ਚ ਮਿਲੇ ਜੀਨਾਂ ਦੇ ਉਪਜਾਏ ਐਨਜ਼ਾਇਮਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲ ਵਰਗ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਦੁੱਧ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ | ਜਿਹੜਾ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਦੁੱਧ ਅੰਦਰਲੇ ਲੈਕਟੋਜ਼ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਜਾਉਂਦਾ ਜੀਨ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਵਿਰਸੇ 'ਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ | ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਸਕੀ-ਬਰਾਂਡੀ ਦੀ ਵੀ ਹੈ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਸਮਾਈ ਅਲਕੋਹਲ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜੀਨੇਜ਼ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਈਆਂ 'ਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ | ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜੇਕਰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਸਿਰ ਦੇ ਭਾਰੀਪਣ ਨਾਲ ਫੜੇ ਜਾਗਦੇ ਹਨ | ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਸਥਿਤੀ ਭੋਜਨ ਅੰਦਰ ਸਮਾਏ ਹੋਰਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹੈ | ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਜੇਕਰ ਇਕ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਲਈ ਇਹ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸੁਖਾਵਾਂ ਵੀ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ | ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ, ਆਪ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਉਸ ਲਈ ਸਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਨਹੀਂ | ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸਹੀ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਦੀ ਵੱਧ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਫਰਕ ਕਾਰਨ ਚਿਕਨਾਈ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਕਈਆਂ ਲਈ ਮੁਟਾਪੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ |
ਆਂਡਿਆਂ, ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ, ਚਿਕਨਾਈ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਗੋਸ਼ਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਰਾਇ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ | ਆਂਡੇ ਨੂੰ , ਮੁਰਗੀ ਦੇ ਆਂਡੇ ਨੂੰ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ, ਪ੍ਰੋਟੀਨਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਸਮਝ ਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਸਿਆ ਅਤੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਪੱਛਮ 'ਚ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਭਾਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਫਿਰ, ਜਦ, ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਿਰਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੋਣਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਤਦ ਆਂਡੇ ਲਈ ਵੀ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥ ਵਜੋਂ ਤਿ੍ਸਕਾਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ | ਇਸੇ ਤੱਤ 'ਚ ਆਂਡੇ ਦੀ ਜ਼ਰਦੀ ਬੜੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ | ਪਰ, ਹੋਰ ਪਿਛੋਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਆਂਡੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਏ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਦਾ ਤੱਤ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਰਦੀ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਮਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਲਹੂ 'ਚ ਘੁਲੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਭੋਜਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ | ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਆਂਡੇ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਆਂਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਮੁਨਾਸਬ ਨਾ ਰਹੀ | ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਗੋਸ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ | ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਦਲਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਮ ਸੂਝ ਦਾ ਭਾਗ ਬਣਨ 'ਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ | ਅੱਜ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ |
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿ੍ਪਤ ਚਿਕਨਾਈ, ਭਾਵ ਦੇਸੀ ਘਿਓ-ਮੱਖਣ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਸੂਝ ਹੈ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਸਮਝ ਕੇ ਤਿ੍ਸਕਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੁੱਗਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ : 'ਸੌ ਦਾਰੂ, ਇਕ ਘਿਓ |' ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਰਾਇ ਮੁਟਾਪੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ | ਪਰ, ਇਹ ਵੀ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਰੋਗ ਰੱਖਦੇ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਤਿ੍ਪਤ ਅਤੇ ਅਤਿ੍ਪਤ ਚਿਕਨਾਈ ਚੋਂ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਧਰੋਂ ਨਹੀਂ | ਇਸ ਕਾਰਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਜਮੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਉਮੇਗਾ-3 ਚਿਕਨਾ-ਤੇਜ਼ਾਬ ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਅਰੋਗਤਾ ਲਈ ਅਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਹਨ : ਸਰ੍ਹੋਂ (ਤੋਰੀਆ), ਤਿੱਲ, ਅਲਸੀ, ਜੈਤੂਨ, ਅਖ਼ਰੋਟ-ਬਦਾਮ ਅਤੇ ਚਿਕਨਾਈ ਭਰਪੂਰ ਮੱਛੀ | ਅਰੋਗਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਵੀ ਤਿ੍ਪਤ ਅਤੇ ਅਤਿ੍ਪਤ ਚਿਕਨਾਈ 'ਚ ਭਰਪੂਰ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੇ ਸੰਭਵ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ |
ਸਬਜ਼ੀਆਂ-ਫਲਾਂ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹੋ ਸਥਿਤੀ ਹੈ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹੋਇਆਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਈ ਤੱਤਾਂ ਲਈ ਸਰੀਰ ਤਰਸਦਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਸ੍ਰੋਤ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਸਾਰੇ ਐਮਿਨੋ-ਤੇਜ਼ਾਬਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਗੋਸ਼ਤ ਤੋਂ, ਆਂਡਿਆਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ | ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ-ਕੈਪਸੂਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਉਪਯੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਡਾਕਟਰੀ ਰਿਵਾਜ ਭਾਵੇਂ ਹੈ ਪਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਰਖ ਇਸ ਦੀ ਹਾਮੀ ਨਹੀਂ ਭਰ ਰਹੀ | ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰੀਰ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੋਣ ਨੂੰ ਪਰਖ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ | ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਜੜ੍ਹ ਫੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ 'ਚ ਸਮਾਏ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਸਹੀ ਲਾਭ ਲੈਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ 'ਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਪਚਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਂਜ ਹੀ ਸਰੀਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਰਿੱਧੇ-ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ 'ਚ ਵੀ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਲਪ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਦੀ ਵੱਧ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਂਦਰਾਂ ਅੰਦਰ ਘਰ ਕਰੀ ਬੈਠੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ | ਇਹ ਕੀਟਾਣੂ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਲਈ ਹਨ ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ | ਐਾਟੀਬਾਇਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਂਦਰਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਕੀਟਾਣੂ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਫਿਰ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਸਰੀਰ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਦੇ ਉਪਜਾਏ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ | ਰੰਗਦਾਰ ਫਲਾਂ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਵਧੇਰੇ ਉਪਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਲਈ ਰਾਇ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੀਟਾਣੁੂਆਂ-ਵਿਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੀ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ |
ਅੱਜ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰੋਲ ਵੈਸ਼ਨੂੰ ਅਹਾਰ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਹਿਰਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ | ਇਸ 'ਚ ਦੋਸ਼ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕੀ ਸਪਰੇਅ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਰੁੱਖਾਂ-ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਅੰਦਰ ਰਚੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ | ਉਧਰ, ਦੇਸੀ ਘਿਓ, ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿਰਦੇ ਰੋਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਤਿ੍ਪਤ ਚਿਕਨਾਈ ਰਚੇ ਤਿਲਾਂ-ਤੇਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਰੋਗ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਸਰੀਰ ਦਾ ਮੋਟਾਪਾ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਝਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਾਧਨ ਵੀ ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਇਕ ਨੂੰ ਰਾਸ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਦ ਹੋਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ 'ਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ | ਇਸ ਦੇ ਇਹ ਅਰਥ ਹਨ ਕਿ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ 'ਚ ਦਿੱਤੀ ਰਾਇ ਸਭਨਾਂ ਉੱਪਰ ਇਕਸਾਰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭਨਾਂ ਉੱਪਰ ਇਸ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਲਈ ਭਿੰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਜੀਨ ਵਿਰਸੇ 'ਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ | ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ 'ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ | ਜਿਹੜਾ ਪਦਾਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਸੁਖਾਵੇਂਪਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਦੀ ਸੰਜਮੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ | ਉਪਲਬਧ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ 'ਚ ਹੀ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰਾਇ ਬਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਕਹੇ-ਕਹਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਮ ਵਿਆਪਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ |
ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ 'ਚ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ :
ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਰੋਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿੱਧੇ-ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ 'ਚ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ | ਵਿਟਾਮਿਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਪਾਣੀ 'ਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਹਨ : ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਨਿੱਤ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੰਨਗੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਨਸ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਨਸ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਪਰ ਹੀ ਸਮੁੱਚੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕਿਰਿਆਵੀ-ਸੰਤੁਲਣ ਨਿਰਭਰ ਹੈ | ਹੋਰ ਵਿਟਾਮਿਨ ਚਿਕਨਾਈ 'ਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੁਸ਼ਕ ਮੇਵੇ ਵਧੀਆ ਸ੍ਰੋਤ ਹਨ | ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਉਪਯੋਗ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ | ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਸੇਕਿਆਂ ਇਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਆਂਦਰਾਂ 'ਚ ਪਲ ਰਹੇ ਯੀਸਟ-ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਦਹੀਂ-ਪਨੀਰ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਦੀ ਵਾਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀਟਾਣੂ-ਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸੰਜਮੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ |
ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਦੁਆਲੇ ਚਿਕਨਾਈ ਅਤੇ ਮਿਠਾਸ 'ਚ ਭਰਪੂਰ ਖਾਣ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅੰਬਾਰ ਉਸਰ ਰਹੇ ਹਨ | ਸੁਆਦਲੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਰਿਸਦੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਆਮ ਘਾਟ ਹੈ | ਇਹ ਵੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰੋਗ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਧਰੇ ਵੱਧ ਸਮਾਜ ਲਈ ਸਰਾਪ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ | ਅਰੋਗ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸਰੀਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਵਰਜਿਤ ਉਂਜ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ: ਨਾ ਦੇਸੀ ਘਿਓ, ਨਾ ਬਰਫੀ, ਨਾ ਗੋਸ਼ਤ; ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ | ਜੇਕਰ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ, ਤਦ :
'ਆਗ ਮੇਂ ਭੀ ਫੂਲ ਖਿਲਤੇਂ ਰਹੇਂਗੇ,
ਔਰ ਰੁਖ (ਚਿਹਰਾ) ਪੇ ਬਹਾਰੇਂ ਮਚਲਤੀ ਰਹੇਂਗੀ |'

-ਫੋਨ ਨੰ : 98775-47971

ਅਜੋਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
'ਅੱਧ ਰਿੜਕੇ ਦਾ ਛੰਨਾ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲਾੳਣ ਵਾਲੀ', 'ਜੰਨਤ ਦੇ ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ ਵਾਲੀ', 'ਜੱਗ ਦੇ ਦਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਰੂਪੀ ਔਰਤ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਮਾਂ ਦਾ ਧੀਆਂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪਾਕਿ-ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਲਾਡ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਰ ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਰੌਣਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਧੀਆਂ ਬਿਨ ਅਕਲ ਨਈ ਆਉਂਦੀ ਪੁੱਤਾਂ ਬਿਨ ਨਾਮ ਨਹੀਂ' | ਮਾਂ-ਧੀ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਝਲਕਦਾ ਹੈ : 'ਮਾਂ ਦੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਸ਼ੇਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ, ਅੱਧ ਰਿੜਕੇ ਦਾ ਛੰਨਾ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲਾ ਦਿੰਦੀ'; 'ਮਾਵਾਂ-ਮਾਵਾਂ-ਮਾਵਾਂ, ਮਾਂ ਜੰਨਤ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ, ਮਾਏ ਤੇਰੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਰੱਬ ਵਸਦਾ, ਤੈਥੋਂ ਪਲ ਵੀ ਦੂਰ ਨਾ ਜਾਵਾਂ', 'ਮਾਂ ਨੀ ਲੱਭਣੀ ਮੁੜਕੇ ਭਾਵੇਂ ਦੁਨੀਆ 'ਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈਾ', 'ਮਾਏਾ ਇਕ ਘਰ ਤੇਰਾ ਜੋੜਿਆ ਤੇ ਇਕ ਜੋੜਨ ਚੱਲੀ ਨੀ' | ਇਸਦੇ ਹੀ ਸਮਵਿਥ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਨੋਕ-ਝੋਕ ਅਤੇ ਠਰੰਮੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਹੀ ਅੱਗੇ ਨਾ-ਪੂਰਤੀਯੋਗ ਖਵਾਹਿਸ਼ਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਅਜਿਹੀਆਂ ਖਵਾਹਿਸ਼ਾਂ ਉਸਦੇ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿਚੋਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੁੜਦੀ ਹੈ | ਉਂਝ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਵੀ ਹੈ | ਇਹ ਗੀਤ ਪੇਂਡੂ ਰਹਿਤਲ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ:- 'ਵੇ ਮੈਂ ਨਈ ਆਉਣਾ ਜੇ ਨਾ ਆਇਆ ਲੈਣ ਸਫ਼ਾਰੀ ਤੇ, ਅਜੇ ਸਫਾਰੀ ਸਮਝ ਸੋਹਣੀਏਾ 5911 ਨੂੰ ' | ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅਮੀਰ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣੂੰ ਨਹੀ ਕਰਾਉਂਦੇ ਬਲਕਿ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਰਹਿਤ-ਮਰਿਆਦਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ | ਔਰਤ ਵਰਗ ਦੇ ਮੋਹ ਭਿੱਜੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕੁਝ ਗਾਇਕਾਂ/ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਬਾਖੂਬੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਨਾਣ-ਭਰਜਾਈ ਅਤੇ ਦਿਉਰ-ਭਰਜਾਈ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਫੀ ਨੋਕ-ਝੋਕ, ਹਾਸਾ-ਠੱਠਾ, ਮੋਹ-ਮੁਹੱਬਤ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਨਨਾਣ-ਭਰਜਾਈ ਇਕੱਠੀਆਂ ਚਰਖਾ ਕੱਤਦੀਆਂ, ਪੀਂਘਾਂ ਝੂਟਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਖੂਬ ਧਮੱਚੜ ਮਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, 'ਗਿੱਧੇ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਪਰਾਂਦੇ ਡੋਰੀਏ, ਦੇ ਲੈ ਗੇੜਾ ਸ਼ੌਕ ਦਾ ਨਨਾਣੇ ਗੋਰੀਏ', 'ਨੀ ਆਜਾ ਭਾਬੀ ਝੂਟ ਲੈ ਪੀਂਘ ਹੁਲਾਰੇ ਲੈਂਦੀ', 'ਆਜਾ ਨੱਚ ਨਵੀਂਏ ਭਰਜਾਈਏ ਨੀ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਮਹਿੰਦੀ ਲੱਥਦੀ' |
ਅਜੋਕੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਚੇਤੰਨ ਔਰਤ ਵਰਗ ਔਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨੇਰਗ਼ਰਦੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਡਟ ਕੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਆਪਣੇ ਮਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦਾਵੇਂ ਓਟ-ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ/ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਕਰ ਗੁਜ਼ਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੈ | ਗੁਲਾਮ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਔਰਤ ਦਾ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨ ਹੋਣਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਬਣ ਗਈ ਹੈ | ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਔਰਤ ਮਰਦਾਵੇਂ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ ਬਲਕਿ ਇਸਦਾ ਮੂੰਹ ਤੋੜਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਉਸ ਅਮੀਰ ਤੇ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਾਪ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜ਼ੁਲਮ ਸਹਿਣਾ ਵੀ ਪਾਪ ਹੈ | ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੱਜ 'ਤੇ ਬਾਬਲ ਦੀ ਪੱਗ ਦਾ ਪੂਰਾ ਿਖ਼ਆਲ ਹੈ |
'ਤੇਰਾ ਹੱਕ ਜੋ ਖੋਹਵੇ ਉਹਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾ ਲੈ ਤੂੰ,
ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰੇ ਤਲਵਾਰ ਉਠਾ ਲੈ ਤੂੰ,
ਕੁੜੀਏ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਏ ਤਕਦੀਰ ਬਣਾ ਲੈ ਤੂੰ' |
ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਧਾ ਅਭਿੱਜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ | ਸੋ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਵਿਚ ਘੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਨਾਰੀ-ਬਿੰਬ ਉੱਭਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਘਾਰ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਅਜੋਕੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਨਾਰੀ ਦਾ ਜੋ ਮਾਡਲ ਘੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਯਥਾਰਥ ਪੱਖੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹੈ | ਔਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਕਰਾਲ ਛਾਪ ਛੱਡੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇੇ ਔਰਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾਈ ਹੈ | ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਗੰਧਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਗੋਂ ਨਾਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਦਮਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਔਰਤ ਦੀ ਕੋਝੀ ਖੁਸ਼ਾਮਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਮੁੱਕ ਹੀ ਗਏ ਹੋਣ | ਵਿਡੰਬਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਿਣਤੀ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਔਰਤ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ | ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਜਦੋਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟੀ ਵੀ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਥੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਣਗੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਵਾਕਿਫ਼ ਹਾਂ | ਕੀ ਕੋਈ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਲਿਖੇ ਨਾਂਅ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਪਏ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਅਜਿਹੇ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਸੂਝਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ | ਅੱਜ ਵੀ ਔਰਤ ਸ਼ੋਸ਼ਕਾਂ ਹੱਥੋਂ ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ | ਨਾਰੀ-ਦਮਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਛੜਯੰਤਰ ਰਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ | ਔਰਤ ਅਕਸ ਪ੍ਰਤੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਨਕੇਲ ਪਾਉਣਾ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ | ਜੇਕਰ ਇਹ ਧੁੰਧੂਕਾਰਾ ਇਵੇਂ ਹੀ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮਾਰੂ ਨਤੀਜੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ | ਗਲੈਮਰ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਵਸਤ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਮਾਣ ਮਰਿਆਦਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ | ਗਾਇਕ/ਗੀਤਕਾਰ/ਵੀਡੀਓ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਕਿ ਜਿਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਕੇ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਿਤ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੱਗ-ਜਣਨੀ ਹੈ | ਚੰਦ ਸਿੱਕਿਆਂ ਖਾਤਰ ਜੱਗ-ਜਣਨੀ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਨ | ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਸੱਭਿਅਕ ਗੀਤ ਗਾ ਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕੇ ਵੀ ਪੈਸਾ ਕਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲਾ ਵੀ ਇਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇ | ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਰਨ | ਜੇਕਰ ਇਕ ਗ਼ੈਰ-ਪੰਜਾਬੀ ਪੰਡਿਤ ਰਾਉ ਧਰੇਨਵਰ ਅਜਿਹੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਮਾਣਯੋਗ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਤੱਕ ਜਾ ਕੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫਿਰ ਕੀ ਸੱਪ ਸੁੰਘਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਚੁੱਪ ਹਾਂ | (ਸਮਾਪਤ)

-ਪਿੰਡ-ਜੋਗਾਨੰਦ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ-ਬਠਿੰਡਾ
ਸੰਪਰਕ-70097-28427.

ਕੌੜੀ ਮਿੱਠੀ ਯਾਦ

ਕਾਫੀ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ | ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਆਪਣੇ ਅੱਧ ਤੋਂ 2-3 ਦਹਾਕੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਆਈ ਸੀ | ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸਾਂ, ਸਿਰਫ਼ 6-7 ਸਾਲ ਦੀ | ਅਸੀਂ 6 ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਾਂ | ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਂ | ਪਿਤਾ ਜੀ ਬਾਹਰ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਸੀ | ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ | ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਾਨਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਭੂਆ ਦੇ ਘਰ, ਚਾਰ-ਚਾਰ ਭੂਆ ਸਨ | ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤਾਂ ਘੱਟ ਹੀ ਟਿਕਣਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ | ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਾਨਕੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ | ਮੇਰੀਆਂ ਦੋ ਜਵਾਨ ਕੁਆਰੀਆਂ ਮਾਸੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਦੋ ਮਾਮੇ | ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਬਸ ਮੈਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕੀ ਰੱਖਦੇ |
ਮਾਤਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 30-35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਾਲੇ (ਮੇਲਾ) 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘਦੇ ਹਨ | ਜਿਹੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪੈਦਲ ਚਲ ਕੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੰਡੋਤੀਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਂਜ ਕਈ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਬੜੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਲਕੀਰ ਖਿਚਦੇ ਹਨ, ਫੇਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫੇਰ ਲਕੀਰ, ਬਸ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਬੰਦਾ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸੰਭਾਲਦਾ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ |
ਇਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਵੱਡਾ ਮਾਮਾ (ਵੈਸੇ ਉਹ ਏਨਾ ਵੱਡਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹੀ ਕੋਈ 15-16 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ), ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਆ ਗਿਆ | ਭਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ | ਵਧੀਆ ਜੇਹੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾ ਕੇ ਖੁਆਈ ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਿਆ | ਮਾਮੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਾਤਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਫਟਾਫਟ ਬੇਸਣ ਦੇ ਲੱਡੂ ਬਣਾ ਕੇ, ਮਾਮੇ ਦੇ ਝੋਲੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਕਿਹਾ, ਲੈ ਵੀਰਾ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਭੁੱਖ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਖਾ ਲਵੀਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦੇੲੀਂ, ਮੇਲੇ ਤੋਂ ਹਟਦਾ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈ ਕੇ ਆਵੀਂ |' ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੀ ਖੇਲ ਰਹੇ ਸਾਂ | ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੇਲੇ ਦਾ ਨਾਂਅ ਪਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਚਾਅ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਲੀ ਤੇ ਬਿੰਦਰੱਖ ਦੇ ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ | ਉਹ ਉਥੋਂ ਬੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਖੰਡ ਦੇ ਖਿਡਾਉਣੇ, ਖੱਟੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਗਡੀਰਨੇ, ਗੁਬਾਰੇ, ਚਿੜੀਆਂ, ਤੋਤੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਨਿਆਣੇ ਕਈ-ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਗੋਲ-ਗੋਲ ਘੰੁਮਦੇ ਹੋਏ ਝੂਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ | ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ |
ਬਸ ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਗਰ ਪੈ ਗਈ ਬਈ ਮੈਂ ਵੀ ਮਾਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੈ | ਸਭ ਨੇ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ | ਦਾਦੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਝਿੜਕਿਆ, ਸਿਰ ਮੰੁਨੀਏ, ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਜੇ ਮੁੜ ਕੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਨਾਂਅ ਲਿਆ ਤਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਇਹ ਮਝੀਟੀਆਂ (ਮੀਂਡੀਆਂ) ਜੇਹੀਆਂ ਪੁੱਟ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਟੋਭੇ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦੰੂਗੀ | ਲੈ ਫੜ ਕੁੜੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੁਰੇ (ਮੇਰੀ ਮਾਂ) ਇਹਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ ਲੈ ਜਾਹ | ਇਹ ਨਿਆਣਾ ਇਹਨੂੰ ਗੈਲ (ਨਾਲ) ਲਜਾ ਕੇ ਕਿਥੇ ਵਰਾਨ ਹੰੁਦਾ ਫਿਰੂਗਾ | ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਬਥੇਰਾ ਰੋਕਿਆ, ਪਿਆਰ, ਪੁਚਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਤੇ ਇਕ-ਦੋ ਪੋਲੇ-ਪੋਲੇ ਥੱਪੜ ਵੀ ਲਾਏ | ਪਰ ਕਿੱਥੇ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਿੱਦ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਬਈ ਅੱਜ ਤਾਂ ਮਾਮੇ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣਾ ਹੈ | ਕੱਚੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਨਾਲੇ ਲਿਟਾਂ ਤੇ ਨਾਲੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਰੋਵਾਂ | ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਔਰਤਾਂ 'ਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ | ਅਖੀਰ ਮੇਰੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਤਰਸ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਤਰਲੇ ਜਿਹੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ਚੱਲ ਬੀਬੀ ਚਲੀ ਜਾਣ ਦੇ ਨਿਆਣੀ ਨੂੰ | ਦੇਖ ਤਾਂ ਰੋ-ਰੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਬੇਹਾਲ ਹੋਣ ਡਹੀ ਹੈ | ਚਾਰ-ਪੰਜ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਸੰਝ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਘਰ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਹੈ | ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਬੇਦਿਲੀ ਜੇਹੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮੰੂਹ ਹੱਥ-ਧੋ ਕੇ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਪੁਆ ਕੇ ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਦੋ ਗੁੱਤਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੋਰੇ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ | ਵੀਰੇ ਇਸ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾ ਛੱਡੀਂ | ਇਹ ਬਹੁਤ ਅੱਥਰੀ ਹੈ | ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਮੇਲੇ ਠੇਲੇ ਵਿਚ ਨਿਆਣੇ ਉਹੀਓ ਔਟਲ (ਗੰੁਮ) ਜਾਂਦੇ ਨੇ | ਤੂੰ ਇਸ ਦਾ ਭੋਰਾ ਵਸਾਹ ਨਾ ਖਾੲੀਂ | ਮਾਮੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦੁਆਇਆ | ਬੀਬੀ ਤੂੰ ਜਮਾਂ ੲੀਂ (ਉੱਕਾ ਹੀ) ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ | ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ ਪੂਰੀ ਸਾਬਤੀ ਸਬੂਤੀ ਲਿਆ ਕੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਫੜਾਊਾ, ਚੰਗਾ ਤੂੰ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਜਾਣਦੇ |
ਰੋਪੜ ਜਿਥੋਂ ਅਸੀਂ ਬੱਸ ਫੜਨੀ ਸੀ | ਉਹ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 4-5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ | ਉਦੋਂ ਕਿਹੜੇ ਮਿੰਨੀ ਬੱਸਾਂ ਜਾਂ ਟੈਂਪੂ ਚਲਦੇ ਸੀ, ਪੈਦਲ ਹੀ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਨੱਚਦੀ-ਟੱਪਦੀ ਮਾਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਈ | ਕਦੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ, ਕਦੇ ਉਂਗਲੀ ਫੜ ਕੇ ਨਾਲ ਤੋਰ ਲੈਂਦਾ | ਅਸੀਂ ਰੋਪੜ ਤੋਂ ਬੱਸ ਲੈ ਕੇ 'ਕੌਲਾਂ ਵਾਲੇ ਟੋਭੇ' ਪੁੱਜ ਗਏ | ਉਥੋਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਵਾਂਗੂੰ ਪੱਕੀਆਂ ਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ | ਉਬੜ-ਖਾਬੜ ਪਥਰੀਲੀ ਪਹਾੜੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀ | ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅਸੀਂ ਮੰਦਰ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ | ਮਾਮੇ ਨੇ ਫਟਾਫਟ ਫੁੱਲੀਆਂ ਤੇ ਪਤਾਸਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਲੈ ਕੇ ਝੋਲੇ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਤੇ ਮੇਰੀ ਉਂਗਲੀ ਫੜ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਨ ਦੀ ਕੀਤੀ | ਉਥੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਅੱਜ ਵਾਂਗੂੰ ਨਾ ਕਿਤੇ ਗੋਲ-ਗੋਲ ਘੰੁਮਦੇ ਝੂਲੇ ਸਨ, ਨਾ ਗੁਬਾਰੇ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ | ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸਾਂ, ਬਈ ਉਹ ਅੱਗੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਮਿਲਣਗੀਆਂ | ਉਤਰਦੇ-ਉਤਰਦੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੱਕ ਗਏ ਸਾਂ | ਕੌਲਾਂ ਵਾਲੇ ਟੋਭੇ 'ਤੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਇਕ ਚਾਹ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਰੁਕ ਕੇ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਬਾਣ ਦੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ | ਉਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬੈਠੇ ਸਨ | ਮਾਮਾ ਆਪ ਬਾਹਰ ਚਾਹ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ | ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ 3-4 ਹੋਰ ਮੰੁਡੇ ਆ ਗਏ, ਉਹ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਹੱਸਦੇ-ਖੇਡਦੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਹੀ ਉਠ ਕੇ ਉਹ ਅੱਡੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ | ਮੈਂ ਤਾਂ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬੈਠਦਿਆਂ ਹੀ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਟੇਢੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ | ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਤੇ ਚੇਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਬਈ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ | ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਆਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਬਸ ਫੜੀ ਤੇ ਰੋਪੜ ਆ ਗਏ, ਜਦ ਉਹ ਰੋਪੜ ਪੁੱਜ ਕੇ ਬਸ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਵੇ ਪੁੱਤ ਆਹ ਫੜੀ ਮੇਰੀ ਪੋਤੀ ਨੂੰ , ਮੈਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਕੇ ਫੜਦੀ ਹਾਂ | ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਤਾਂ ਹੋਸ਼ ਉੜ ਗਏ, ਹੈਾ ਸਾਡੀ ਕੁੜੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ | ਉਸ ਨੇ ਬੁੱਢੀ ਦੀ ਪੋਤੀ ਨੂੰ ੁਤਾਰ ਕੇ ਝੱਟਪੱਟ ਭੱਜ ਕੇ ਸੜਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾ ਕੇ ਉਧਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੱਸ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ | ਨਾਲੇ ਥਰ-ਥਰ ਕੰਬੀ ਜਾਵੇ, ਨਾਲੇ ਬੋਲੀ ਜਾਏ 'ਹੇ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਤੇਰੀ ਜੈ' ਅੱਜ ਤਾਂ ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮੇਰੀ ਭਾਣਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾਦੇ | ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਡੰਡੋਤੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇਵਾਂ | ਕੌਲਾਂ ਵਾਲੇ ਟੋਭੇ 'ਤੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਜਦ ਉਹ ਚਾਹ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਾਲਾਂ ਵੀ ਅੰਦਰ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਸਾਂ | ਮਾਮੇ ਨੇ ਝੱਟਪਟ ਮੈਨੂੰ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਥੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੀਤੀ | ਆਉਂਦਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਾਲਾ ਝੋਲਾ ਵੀ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ | ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਪਿਛੋਂ ਹਾਕਾਂ ਹੀ ਮਾਰਦੀ ਰਹੀ 'ਵੇ ਵੇਰਾ ਵੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਕੁਵੇਲੇ ਕਿਥੇ ਚਲਿਆਂ ਏਾ ਕੱਲ੍ਹ ਚਲਾ ਜਾਵੀਂ |' ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਪਿਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ | ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿਤੇ ਜੇ ਵਿਚ-ਵਿਚਾਲੇ ਕੁੜੀ ਕਿਧਰੇ ਜਾਗ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦੇਵੇ |'
ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਪਗ 15 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਦ ਮੈਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਆਈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀ | ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੇ ਚੰਗੇ ਵੇੇਲੇ ਸਨ ਕਿ ਇਕ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਕਈ ਘੰਟੇ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਅੰਦਰ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਛੇੜਿਆ ਤੇ ਇਕ ਅੱਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਗਲੀ ਜਾਂ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਘਰ ਮੁੜਨ ਦੀ ਕੋਈ ਗਾਰੰਟੀ/ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ |

-1682-7 ਫੇਜ਼, ਮੁਹਾਲੀ |
ਮੋਬਾਈਲ : 99881-52523.

ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਦੇ 17 ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
ਪੋਰਸਲੇਨ ਰੂਮ ਦੇ ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ : 'ਪੋਰਸਲੇਨ' ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ, ਬੈਠਕਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਲਈ ਵੀ | ਅੱਜ ਇਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਕੱਚ ਦੇ ਡਿਸਪਲੇਅ ਕੈਬਿਨੇਟਸ ਵਿਚ ਪੋਰਸਲੇਨ ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹੀ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹਨ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ | ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੋਰਸਲੇਨ ਮਾਸਟਰ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਮੈਸੀਨ ਦੇ ਵੀ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਨ | ਸਾਰੇ ਪੋਰਸਲੇਨ ਵਿਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਹਰੇਕ ਵਸਤੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਨਾਂਅ ਛਪਿਆ ਸੀ |
ਅਗਲੇ ਕਮਰੇ ਵਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ 1612 ਏ. ਡੀ. ਵਿਚ ਬਣੇ ਪਿਆਨੋ ਹਾਰਪਿਸ ਕੋਰਡ ਦੇ ਅੱਗਿਓਾ ਨਿਕਲੇ ਜੋ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਨੇ ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ 'ਵਿੰਡਸਰ ਮਹੱਲ ਕਿਲ੍ਹਾ' ਦੀ ਮੋਹਰ ਵੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ |
ਓਰੀਐਾਟਲ ਰੂਮ : ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਦੇ ਇਸ ਕਮਰੇ ਦਾ ਨਾਂਅ ਚੀਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ | ਹਰੇਕ ਸੈਰਾਮਿਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਰਾਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਂਅ ਲੇਬਲ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਮਾਨ 1960 ਏ. ਡੀ. ਦਾ ਸੀ | ਵਧੇਰੇ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਪੋਰਸਲੇਨ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਾਲਕਨ ਲੇਡੀ ਵਿਨਿੰਗ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੀ |
ਰੋਕਿੰਗਮ ਰੂਮ : ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਥੋਂ ਬਾਹਰ ਬਗ਼ੀਚੇ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਦਿ੍ਸ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ | ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਰੋਕਿੰਗਮ ਰੂਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਜੋ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਦਾ ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ ਸੀ | ਪਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਰੋਕਿੰਗਮ ਖੇਤਰ ਦੀ ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਮਰਾ ਸੀ | ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜਿ੍ਹਆ ਸੀ ਕਿ ਰੋਕਿੰਗਮ ਪੋਟਰੀ ਹਾਊਸ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਪੋਰਸਲੇਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ ਜੋ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੋਰਸਲੇਨ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ |
ਕਮਰੇ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵੋਲੰਟੀਅਰ ਨੇ ਦੀਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਸਜੇ ਬੇਹੱਦ ਬਾਰੀਕ ਕਢਾਈ, ਸੂਈ ਧਾਗੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦਿਖਾਏ ਜੋ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਿ੍ਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ | ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਾਲਕਣ ਲੇਡੀ ਬਿਨਿੰਗ ਖ਼ੁਦ ਸਿਲਾਈ ਕਢਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਆਰਟ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਸੀ |
ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ : ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ—ਪਿਆਨੋ ਦਿਸੇ | ਇਕ 1761 ਏ. ਡੀ. ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 1540 ਏ. ਡੀ. ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ | ਸਾਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੋਈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਪਿਆਨੋ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਭਵਨ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ ਪਿਆਨੋ ਸਜ਼ੇ ਹੋਏ ਹਨ | ਵੋਲੰਟੀਅਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਜਾਂ ਕੰਸਰਟ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਿਆਨੋ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਿਕਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਮੁਫ਼ਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਥਾਂ ਹੈ |
ਲੇਡੀ ਬਿਨਿੰਗ ਬੈਡਰੂਮ ਤੋਂ ਪੋਰਸਲੇਨ ਰੂਮ ਤੱਕ : ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਲੇਡੀ ਬਿਨਿੰਗ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕੱਚ-ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਡਿਸਪਲੇਅ ਕੈਬਨਿਟ ਬਣਵਾਏ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਬਹੁਕੀਮਤੀ ਪੋਰਸਲੇਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਸਜਾ ਸਕਣ | ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜਿ੍ਹਆ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ 1952 ਵਿਚ ਲੇਡੀ ਬਿਨਿੰਗ ਨੇ ਫੈਂਟਨ ਹਾਊਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੱਸਟ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਵਸੀਅਤ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੈਡਰੂਮ ਦਾ ਫਰਨੀਚਰ ਉਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈ ਸੀ ਫਿਰ 2004 ਵਿਚ 'ਕੰਟਰੀ ਲਾਈਫ' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿਚ ਛਪੀ ਪੁਰਾਣੀ ਫੋਟੋ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਲੇਡੀ ਬਿਨਿੰਗ ਬੈਡਰੂਮ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਕਦਮ 1950 ਵਰਗਾ |
(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)

-seemaanandchopra@gmail.com

ਪਾਲੀਵੁੱਡ ਝਰੋਖਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਸਵੱਛ ਕਾਮੇਡੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ : ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
ਆਪਣੇ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਚਿਆ | ਉਸ ਦਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 17 ਦੇ ਨਾਲ ਏਨਾ ਲਗਾਅ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ 'ਨਾਨ ਸੈਂਸ ਕਲੱਬ' ਇਥੇ ਅਕਸਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਅਕਲ (ਸੈਂਸ) ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ |
ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਾਂਝ 'ਉਲਟਾ-ਪੁਲਟਾ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ | ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇਕ-ਅੱਧੇ ਮਿੰਟ ਦੀ ਸਲਾਟ 'ਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਅੰਗ ਦੇ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਸੀ | ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਤਰਸ਼ਕ-ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਸਨ | ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਲੋਕਪਿ੍ਅਤਾ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮੰਡੀ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚੀ | ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਸਪਾਲ ਅੱਗੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ 'ਉਲਟਾ ਪੁਲਟਾ' ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਸੀ |
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਸਪਾਲ ਲਈ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਦੁਆਰ ਲਗਾਤਾਰ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਆਪਣਾ ਸਾਰਥਿਕ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ | ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਨੀਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚੋਂ 'ਆ ਅਬ ਲੌਟ ਚਲੇਂ' (1999), 'ਜਾਨਮ ਸਮਝਾ ਕਰੋ' (1999), 'ਖੌਫ਼' (2000), 'ਹਮਾਰਾ ਦਿਲ ਆਪ ਕੇ ਪਾਸ ਹੈ' (2000), 'ਜਾਨੀ ਦੁਸ਼ਮਨ : ਏਕ ਅਨੋਖੀ ਕਹਾਨੀ' (2002), 'ਚੱਕ ਦੇ ਫੱਟੇ' (2009) ਅਤੇ 'ਫਨਾ' ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਂਅ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ |
ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਦੇਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਮਾਹੌਲ ਠੀਕ ਹੈ' ਅਤੇ 'ਪਾਵਰ ਕੱਟ' ਕਰਕੇ ਹੈ |
(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)

ਮੋਬਾਈਲ : 099154-93043.

ਭੁੱਲੀਆਂ ਵਿਸਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ

ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਏ ਜਦੋਂ ਡਾ: ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ | ਉਸ ਵਕਤ ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਏ ਸਨ | ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰ ਮਖੌਲ-ਠੱਠਾ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ |

0ਮੋਬਾਈਲ : 98767-41231





Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2018.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX