ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਧਮਾਕੇ 'ਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ ਜਵਾਨ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹੀਦ
. . .  39 minutes ago
ਸੁਕਮਾ, 19 ਨਵੰਬਰ - ਬੀਤੇ ਦਿਨ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੁਕਮਾ 'ਚ ਆਈ.ਈ.ਡੀ. ਧਮਾਕਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ. ਜਵਾਨ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦੀ ਤਾਬ ਨਾ ਝੱਲਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ...
ਭਾਰਤ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ : ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ 294 'ਤੇ ਆਲ ਆਊਟ, ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ ਮਿਲੀ 122 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਲੀਡ
. . .  59 minutes ago
ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਨਕਲੀ ਫ਼ੋਟੋ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਪਾਕਿ ਡਿਫੈਂਸ ਦਾ ਟਵੀਟਰ ਹੈਂਡਲ ਮੁਅਤਲ
. . .  about 1 hour ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 19 ਨਵੰਬਰ - ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ ਇਕ ਮਾਰਫ (ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ) ਫ਼ੋਟੋ ਪੋਸਟ ਕਰਨਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾ ਪਿਆ। ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਬਲਾਲਿੰਗ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਟਵੀਟਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਡਿਫੈਂਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਅਕਾਊਂਟ ਨੂੰ ਗਲਤ ਫ਼ੋਟੋ ਪੋਸਟ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ...
ਭਾਰਤ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦਿਨ : ਲੰਚ ਤੱਕ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ 8 ਵਿਕਟਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ 263 ਦੌੜਾਂ
. . .  about 2 hours ago
ਐਟਮੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੌਜ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਨਕਾਰ - ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਕਮਾਂਡਰ
. . .  about 2 hours ago
ਨਿਊਯਾਰਕ, 19 ਨਵੰਬਰ - ਅਮਰੀਕੀ ਰਣਨੀਤੀ ਕਮਾਨ ਦੇ ਇਕ ਸਿਖਰਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਉਤਰਧਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਦੇਸ਼ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਪਾਏ...
ਹੌਲਦਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਫਲ ਦੀ ਗੋਲੀ ਚਲਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੌਤ
. . .  about 3 hours ago
ਨਸਰਾਲਾ, 19 ਨਵੰਬਰ (ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਥਿਆੜਾ) - ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੌਲਦਾਰ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਸਾਹਰੀ ਦੀ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ 8.30 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਲ ਨਾਲ ਗੋਲੀ ਚੱਲਣ ਕਾਰਨ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ...
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮੌਕੇ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ
. . .  about 3 hours ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 19 ਨਵੰਬਰ - ਮਰਹੂਮ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅੱਜ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮੌਕੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ...
ਭਾਰਤ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦਿਨ : ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ 7 ਵਿਕਟਾਂ 'ਤੇ 201 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਖੇਡ ਰਿਹੈ
. . .  about 3 hours ago
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦੈ ਪ੍ਰਧਾਨ
. . .  about 4 hours ago
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮਾਨੂਸ਼ੀ ਛਿੱਲਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਵਧਾਈ
. . .  about 5 hours ago
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..
  •     Confirm Target Language  

ਅਜੀਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ

ਕਦੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਾਦਗੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ

ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਾਂ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰੀ ਚਕਾਚੌਂਧ ਨੇ ਮਧੋਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਕਹਿਣ, ਸੁਣਨ, ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਤੋਂ 50 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਾਦਗੀ, ਭੋਲਾਪਣ, ਮਿਹਨਤ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਤੜਕੇ ਕੁੱਕੜਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਗਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਲੋਕ ਉੱਠ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਚੱਕੀ ਝੋਅ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਰਿੜਕਣਿਆਂ ਵਿਚ ਮਧਾਣੀਆਂ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਲੀ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਗਲ਼ ਹਲ-ਪੰਜਾਲੀ ਪਾ ਕੇ ਖੇਤ ਵੱਲ ਤੁਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਚੂਕਣ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਡੇਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਘੜਿਆਲ ਅਤੇ ਸੰਖ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਨਿਆਈਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਾਲੀ ਹਲ ਵਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਲੀਆਂ ਦੇ ਗਾਉਣ ਰਾਹੀਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਦਾ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਪਹੁ ਫੁਟਦਿਆਂ ਲੋਕ ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਬਾਹਰ ਖੇਤਾਂ ਵੱਲ ਜੰਗਲ ਪਾਣੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਬਹਾਨੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸੈਰ ਅਤੇ ਦਾਤਣ ਕੁਰਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਦੁੱਧ-ਲੱਸੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਗ਼ਰੀਬ ਘਰ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਗੜਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਚਾਹ-ਪਾਣੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ। ਉਦੋਂ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣਾ ਪੁੱਤ ਵੇਚਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਘਰ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਦੁੱਧ ਨਾ ਵੇਚਦਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ ਬਣਾ ਕੇ ਵੀ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਵੇਰੇ ਮਿੱਸੇ ਆਟੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਰੋਟੀ (ਸ਼ਾਹ ਵੇਲਾ), ਮੱਖਣ, ਦਹੀਂ, ਦੇਸੀ ਘਿਓ, ਚਿੱਬੜਾਂ ਦੀ ਚੱਟਣੀ ਅਤੇ ਖੱਟੀ ਲੱਸੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਹਾਜ਼ਰੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਬਹੁਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੇ। ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ, ਨਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਕ ਏਨਾ ਪੜ੍ਹਾਅ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਟਿਊਸ਼ਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦੀ। ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਪੰਜਵੀਂ-ਛੇਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਪਟ ਜਾਂ ਚਲਾਕੀ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ।
ਹਰ ਪਿੰਡ ਖੂਹ ਤੇ ਹਲਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਦਿਨ ਚੜ੍ਹੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਖੂਹ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਭਰ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ। ਕਈ ਘਰਾਂ ਦੇ ਘੜੇ ਮਸ਼ਕ ਨਾਲ ਵੀ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕੁੜੀਆਂ-ਸੁਆਣੀਆਂ ਹਲਟਾਂ 'ਤੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਆਉਦੀਆਂ। ਕੱਪੜੇ ਧੋਂਦੀਆਂ ਜਦ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਪੈਦਲ ਜਾਂ ਊਠ, ਘੋੜੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਰਾਹੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੂਹਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵੀ ਹਲਟ ਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਸਨ। ਬੱਚੇ ਹਲਟ ਦੀ ਗਰਧਲ (ਲੱਠ) 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਝੂਟੇ ਲੈਂਦੇ ਅਤੇ ਟੱਕ-ਟੱਕ ਕਰਦੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਾਣੀ ਪਾੜਛੇ ਵਿਚ ਡਿਗਦਾ ਕੋਈ ਰਾਗ ਉਲਾਪਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਹਾਲੀ-ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਿਆਂ ਭੁੱਖ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਭੱਤੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸੁਆਣੀਆਂ ਖੱਦਰ ਦੇ ਪੋਣਿਆਂ ਵਿਚ ਰੋਟੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਲੱਸੀ ਦਾ ਕੁੱਜਾ ਭਰ ਕੇ, ਦਹੀਂ, ਮੱਖਣ, ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਚਾਹ ਲਈ ਗੁੜ, ਮੋਟੀ ਫਲੀ ਦੀ ਚਾਹ ਪੱਤੀ ਅਤੇ ਬੋਤਲ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਟੋਕਰੇ ਵਿਚ ਧਰ ਕੇ ਖੇਤ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੇਤ ਵਿਚ ਭੁੰਜੇ ਬੈਠ ਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਰੋਟੀ ਖੁਆ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਨੂੰ ਮੁੜਨ ਲੱਗੀਆਂ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਆਰੇ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ, ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਅਤੇ ਛੱਲੀਆਂ ਤੋੜ ਕੇ ਟੋਕਰੇ ਵਿਚ ਧਰ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਲ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਦੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਂ ਆਏ ਤੋਂ ਹੀ ਕਣਕ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਹੀ ਨਿਹਮਤ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਘੁਲਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਤੇ ਤੱਤਾ ਗੁੜ ਖਾ ਕੇ ਮੌਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵੱਢਣ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਲਈ ਹਰਾ ਛੋਲੂਆ ਅਤੇ ਹੋਲਾਂ ਭੁੰਨਣ ਲਈ ਪੱਕਿਆ ਛੋਲੂਆਂ ਪੁੱਟ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਹੋਲਾਂ ਬੜੀਆਂ ਸਵਾਦ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਜੋਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਹੋਲਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ?
ਉਸ ਸਮੇਂ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਵਹਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਬਲਦਾਂ ਅਤੇ ਊਠਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਹਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਣਕਾਂ ਦੀ ਗਹਾਈ ਲਈ ਬਲਦਾਂ ਪਿੱਛੇ ਫਲ੍ਹੇ ਪਾ ਕੇ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਨਿਆਈਆਂ ਵਿਚ ਪਿੜ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੱਭਰੂ ਹਰੇ-ਚਾਰੇ (ਚਰੀ, ਬਾਜਰਾ, ਗਵਾਰਾ ਆਦਿ) ਦੀਆਂ ਕਈ-ਕਈ ਭਰੀਆਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗੇੜਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਟੋਕਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹਾਰੇ ਦਾ ਕੜ੍ਹਿਆ ਦੁੱਧ ਛੱਨੇ ਭਰ-ਭਰ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਸੀਰੀ-ਸਾਂਝੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੀਣ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਕੋਈ ਭਈਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ, ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਲੋਕ ਖੁਦ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਦੋਂ ਹਰ ਪੱਤੀ-ਅਗਵਾੜ ਵਿਚ ਥਾਂਈ (ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ) ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਵਿਹਲਾ ਸਮਾਂ ਗੱਲੀਂ-ਬਾਤੀਂ ਹੱਸ ਕੇ ਜਾਂ ਤਾਸ਼-ਬਾਰਾਂ-ਵੀਟੀ ਖੇਡ ਕੇ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਂਈਆਂ ਵਿਚ ਬਰਾਤਾਂ ਠਹਿਰਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਦਾਣੇ ਭੁਨਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਅਗਵਾੜ ਵਿਚ ਭੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦਾਣੇ ਭੁਨਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ/ ਸੁਆਣੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਲੱਗ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਭੱਠੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਝੱਗਿਆਂ ਦੇ ਖੀਸਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਣੇ ਪਾ ਕੇ ਚੱਬੀ ਜਾਂਦੇ, ਨਾਲੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਭੱਠੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਬੇਬੇ ਦੱਸਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਕੱਤਣ ਨੂੰ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ-ਕਤਰੀਆਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੋਟੀ- ਟੁੱਕ ਖਾ ਮੁਕਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦੇ ਘਰ ਛੋਪ (ਤ੍ਰਿੰਝਣ) ਪਾਉਂਦੀਆਂ, ਜਿਥੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਚਰਖੇ ਕੱਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਜਿਸ ਘਰ ਛੋਪ ਪਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਥੇ ਹੀ ਸੌਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਵਾਲਾ ਮਹੌਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਘਰ ਦਾ ਸੂਤ ਕੱਤ ਕੇ ਕਈ ਕੁੜੀਆਂ ਰਲ ਕੇ ਤਾਣਾਂ ਤਣਦੀਆਂ, ਪਾਣ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਭਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੱਦਰ ਬੁਣ ਕੇ ਖੇਸ ਅਤੇ ਦੌੜੇ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਸੂਈ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਚਾਦਰਾਂ, ਸਰਾਹਣੇ ਅਤੇ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਕੱਢਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰੀਆਂ, ਪੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਬੁਣਦੀਆਂ ਸਨ। ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਦਾਜ ਵਾਲੀ ਪੇਟੀ ਭਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੜਕੀ ਵਲੋਂ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿਚ ਸੱਗੀ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪਿਪੱਲ ਪੱਤੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੜਕੀ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਘੱਗਰਾ ਪਹਿਨਦੀ, ਵੱਡੇ ਥਾਂ ਲੱਗਦੇ ਸਹੁਰੇ ਜਾ ਜੇਠ ਤੋਂ ਘੁੰਢ ਕਢਦੀ ਸੀ। ਸਹੁਰਾ ਅਤੇ ਜੇਠ ਵੀ ਬਾਹਰੋਂ ਘਰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਖੰਘੂਰਾ ਮਾਰ ਕੇ ਅੰਦਰ ਵੜਦੇ ਤਾਂ ਕਿ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਜਾਣ। ਅੱਖ ਦੀ ਸ਼ਰਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਜਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੱਗਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਸੁੱਖਣਾਂ ਸੁੱਖਦੇ, ਮਿੱਟੀ ਕੱਢਦੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪੱਗਾਂ ਨੂੰ ਲਲਾਰੀ ਤੋਂ ਮਾਵਾ-ਵਰਕ ਲਗਵਾ ਕੇ, ਮੇਲਾ ਵੇਖਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੱਲਾਂ ਦੇ ਘੋਲ, ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਭੰਗੜਾ ਆਦਿ ਵੇਖ ਕੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ, ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਕਵੀਸ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਢਾਡੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ। ਜਲੇਬੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਾਰੇ ਪਕੌੜੇ ਖਾਣ ਦਾ ਲੁਤਫ ਲੈਂਦੇ । ਬੱਚੇ, ਨੌਜਵਾਨ, ਔਰਤਾਂ ਚੱਕਰ-ਝੂਲਿਆਂ 'ਤੇ ਝੂਟੇ ਲੈ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ। ਜਦ ਕਦੇ ਅੱਠ-ਸੱਤ ਮੀਲ ਦੇ ਫਾਸਲੇ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਗਵੱਈਏ ਨੇ ਗਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਤੜਕੇ ਹੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਕੱਖ-ਪੱਠਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਅਖਾੜਾ ਸੁਣਨ ਜਾਂਦੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਫਲਾਣੇ ਪਿੰਡ ਸਲਿੰਦਰ ਲੱਗਣੀ ਏ।
ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਦੋਂ ਬਰਾਤਾਂ ਰੱਥ, ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਊਠ-ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ- ਕਈ ਦਿਨ ਠਹਿਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬਰਾਤ ਆਉਣ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਰਾਤ ਜਦ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਆਉਂਦੀ, ਘਰ ਦੇ ਕੋਠਿਆਂ ਦੇ ਬਨੇਰਿਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੰਨ (ਜੰਙ) ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜਨੇਤੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਜੰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛੁਡਾਉਂਦਾ, ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ। ਜਨੇਤੀਆਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਗੀਤਾਂ, ਦੋਹੇ ਅਤੇ ਸਿਠਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਮਖੌਲੀ ਚਿਤ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ 'ਤੇ ਥਾਪੇ ਵੀ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਥਾਂਈ ਵਿਚ ਜੰਨ ਦਾ ਉਤਾਰਾ ਹੁੰਦਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਟੋਲੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਲੋਕ ਉਸ ਅੱਗੇ ਆ ਬੈਠਦੇ, ਸਪੀਕਰ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਦੇ ਤਵੇ (ਰਿਕਾਰਡ) ਲਗਵਾ ਕੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਸੁਣਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਦੋਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਤਵੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਥਾਂਈ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਦੋ ਮੰਜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਕੇ ਸਪੀਕਰ ਟੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਰਾਤ ਵਿਚ ਨਕਲੀਏ ਅਤੇ ਨਚਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਬਰਾਤੀਆਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੈਂਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਟੌਹਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਮਾਮੀਆਂ (ਨਾਨਕੀਆਂ) ਦੀ ਟੋਲੀ ਵੱਲੋਂ ਜਾਗੋ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਛੱਜ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਖੌਲਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਘਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਨਾਲੇ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)

-ਪਿੰਡ ਤੇ ਡਾਕ: ਹਰੀਗੜ੍ਹ, ਤਹਿ: ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ: ਬਰਨਾਲਾ।
ਮੋਬਾਈਲ : 94172-10015, 97818-10074.


ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ

ਬੇਹੱਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ੋਂਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਕਰੰਸੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੁਪਏ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਡਾਲਰ, ਚੀਨ ਦੀ ਯੂਆਨ ਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਜਾਪਾਨੀ ਯੈੱਨ ਆਦਿ। ਕਾਗਜ਼ ਜਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰੰਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਜੇਬ ਵਿਚ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਇਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਕਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਿਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਚਲੇ ਡਾਟੇ ਨੂੰ ਗਿਣਨ ਜਾਂ ਮਾਪਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਦੂਸਰੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੰਕਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਿਟ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸਾਂਝੀ ਕਰੰਸੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਗਪਗ 120 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਤੀਸਰੀ ਧਿਰ ਭਾਵ ਬੈਂਕ, ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਰਾਹੀਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਤੀਸਰੀ ਧਿਰ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਖ੍ਰੀਦੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿਚ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਭਾਵ ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਈਏ ਤਾਂ ਇਕ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ ਛੇ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਸਾਲ 2015 ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 14 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧ ਕੇ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਜਾਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ ਅੱਧੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਕ ਬਲਾਕ ਵਿਚੋਂ 50 ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ ਅੱਧੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ 25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਲਗਪਗ 2 ਕਰੋੜ 10 ਲੱਖ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਗੇ। ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਖਦਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਖ੍ਰੀਦਣ ਦੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਦੋਂ ਹੋਈ?
ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਵਰੀ 2009 ਵਿਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਤੋਸ਼ੀ ਨਾਕਾਮੋਤੋ ਨਾਂਅ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ (ਓਪਨ ਸੋਰਸ) ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਤੋਸ਼ੀ ਨਾਕਾਮੋਤੋ ਦੱਸਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ। ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਸਤੋਸ਼ੀ ਨਾਕਾਮੋਤੋ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਕਈ ਨਵੇਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਲੈਣ ਦੇਣ 'ਪੀਅਰ ਟੂ ਪੀਅਰ' ਤਕਨੀਕ ਭਾਵ ਇਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੋਂ ਦੂਸਰੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੱਕ (ਆਨਲਾਈਨ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਕਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਕਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਂ ਕਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਦੀਆਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਈਥਰ ਤੇ ਈਥਰਮ, ਲਾਈਟ ਕੁਆਇਨ, ਡੈਸ਼, ਜੈੱਡ ਕੈਸ਼ ਤੇ ਮੋਨੇਰੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹਨ। ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਇਕ 'ਬਲਾਕ ਚੇਨ' ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬੈਂਕ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਿਚ ਉਸ ਵਲੋਂ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਇਹ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਹਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ 'ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿਚ ਧੋਖਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕੋਡਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਥਹੁ-ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕਲਰਕਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਈਨਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਈਨਜ਼ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੇ ਕੋਡਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਾਈਨ ਭਾਵ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਉਨੇ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ 12.5 ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਬਿਟਕੁਆਇਲ ਵੈਲੇਟ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਲੈਣ ਦੇਣ ਵੈਲੇਟ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਵੈਲੇਟ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਵੈਲੇਟ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਵੈਲੇਟ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਆਪਣੇ ਪਾਸਵਰਡ ਜਾਂ ਕੋਡ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਸ ਵੈਲੇਟ ਰਾਹੀਂ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ
ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਬੈਂਕਾਂ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਚ ਪੈਸਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗੁੰਝਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਧਨ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਛੁਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸਵਿਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਅਥਾਰਿਟੀ ਅਧੀਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿਚ ਉਛਾਲ ਜਾਂ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਡਰੱਗਜ਼ ਆਦਿ ਖ੍ਰੀਦਣ ਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੁਆਰਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਾਈਬਰ ਲੁਟੇਰੇ ਕਿਸੇ ਖਾਤੇ ਵਿਚੋਂ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਲੁੱਟ ਲੈਣ ਤਾਂ ਲੁੱਟੇ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਕਦੇ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ।
ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਜਾਂ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ?
ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਜਾਂ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ, ਇਹ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਮਾਏ ਉਪਰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਭਾਵ ਇਹ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਧੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਪਾਬੰਧੀ ਲਗਾਈ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਰਾਹੀਂ ਲੈਣ -ਦੇਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਈ ਡਰੱਗਜ਼ ਮਾਫੀਏ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਰਾਹੀਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾਰਕੌਟਿਕ ਕੰਟਰੋਲ ਬਿਊਰੋ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਵੀ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਵੀ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਰੈਨਸਮ ਵਾਇਰਸ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਈਬਰ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਫਿਰੌਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਵਿਚ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੈ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਵਾਇਰਸਜ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਮਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰੌਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਰ ਨੂੰ ਹੀ ਭਾਂਪਦਿਆਂ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣੀ ਪਈ ਹੈ।
ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸਾਈਬਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਖਤ ਤੋਂ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੇ ਖਾਤਾਧਾਰਕ ਦਾ ਨਾਂਅ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਥਹੁ-ਟਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦਾ ਖਾਤਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਖਾਤਾ ਸਿਰਫ ਕੋਡ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਕੋਡ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਹੈਕਰਜ਼ ਫਿਰੌਤੀ ਲਈ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਕੋਡ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਪਵਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਂਅ, ਉਸ ਦੇ ਥਹੁ-ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇਗਾ, ਫਿਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਕਿਸ ਕੋਲੋਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਆਦਿ ਵਸੂਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ? ਅੱਜ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਬਿਟਕੁਆਇਨ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੋਚ ਰਹੇ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈਆਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅੱਗੇ ਨਿਰਉੱਤਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮਿਲਣਾ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।

-ਮੋਬਾਈਲ: 98766-52900

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਆਂਧਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼

ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਮਣੀਕ ਖੇਤਰ ਪੱਖੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਘਣੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਦਭੁੱਤ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ ਇਕ ਉੱਘਾ (ਅੱਠਵਾਂ ਵੱਡਾ) ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਵਿਧੀਵਤ ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸ 238 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਆਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਤਵਾਹਨ, ਸ਼ਕ, ਈਖਵਾਕੂ, ਪੂਰਵੀ, ਚਲੂਕੀਏ ਅਤੇ ਕਾਕਤੀਣੇ ਵੰਸ਼-ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਆਂਧਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬਰਤਾਨਵੀ-ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਅਥਵਾ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਰਲਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਮਦਰਾਸ' ਨਾਂਅ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਪਰੰਤ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ, 1953 ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਆਂਧਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਲ 1956 ਵਿਚ ਰਾਜ ਪੁਨਰ-ਗਠਨ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਵਿਚੋਂ 10 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਕੱਢ ਕੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਿਲੰਗਾਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵੀ ਬਦਲਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦਬੰਦੀ ਵੀ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਲ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ। ਆਂਧਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਔਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ 20 ਡਿਗਰੀ ਸੈ. ਤੋਂ 41 ਡਿਗਰੀ ਸੈ. ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ 13 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ 32 ਡਿਗਰੀ ਸੈ. ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਰੁੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਸੁਹਾਵਣੀ ਰੁੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਰੇਲਵੇ, ਸੜਕੀ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਆਦਿ ਸਾਧਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਆਦਿ ਜਿਹੇ ਸਾਧਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ।
65 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਾਖਰਤਾ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਪਾਸਾਰ ਵਾਸਤੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਿਆਰੀ ਪੱਧਰ ਸਦਕਾ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।
ਘਣੇ-ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਰੁੱਖ ਬੂਟੇ, ਫਲਦਾਰ ਬਾਗ ਆਂਧਰਾ ਦੀ ਰਮਣੀਕਤਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਕਪਾਹ, ਜਵਾਰ, ਬਾਜਰਾ, ਤਿਲਹਨ, ਦਾਲਾਂ, ਚਾਵਲ, ਹਲਦੀ, ਮਿਰਚਾਂ, ਗੰਨਾ, ਤੰਬਾਕੂ ਤੇ ਪਟਸਨ ਆਦਿ ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ। ਚਾਵਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਆਂਧਰਾ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਦੋ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਕੱਢ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਆਂਧਰਾ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮਾਲੋ-ਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੋਲਾ, ਤਾਂਬਾ, ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ, ਗਰੇਫਾਈਟ, ਅਬਰਕ, ਬਾਕਸਾਈਟ, ਚੂਨੇ ਵਾਲਾ ਪੱਥਰ, ਮੈਗਨੀਜ਼, ਬੇਰੀਟੋਸ ਤੇ ਸਲੇਟ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ।
ਆਂਧਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕ ਖੇਤੀ-ਧੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਸਤਕਾਰੀ, ਖੰਡ-ਮਿੱਲਾਂ, ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਪੇਪਰ ਮਿੱਲਾਂ, ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸੀਮੈਂਟ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹਾਈਟੈਕ ਸਿਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸੂਚਨਾ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਥੋਂ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਭਾਵੇਂ ਰਵਾਇਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖਿੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸਾੜ੍ਹੀ, ਸਲਵਾਰ, ਕਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਚੂੜੀਦਾਰ ਪਜਾਮੀਆਂ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰਦ ਆਮ ਕਰਕੇ ਕੁੜਤਾ ਅਤੇ ਲੁੰਗੀ ਆਦਿ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਦਕਾ ਪੈਂਟ, ਸ਼ਰਟ ਅਤੇ ਜ਼ੀਨ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। (ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)

-ਏ-9, ਚਾਹਲ ਨਗਰ, ਫਗਵਾੜਾ-144401.
ਮੋਬਾਈਲ : 98142-09732.

ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਅਮਿੱਟ ਹਸਤਾਖ਼ਰ-131

ਰੰਗੀਲਾ ਰੇ... ਐਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ

ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਐਸ.ਡੀ. ਬਰਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਭਗਵਾਨ' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਚਿਨ ਦਾ ਨਾਂਅ ਇਸੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਐਸ.ਡੀ. ਬਰਮਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰਮੇਸ਼ ਤੇਂਦੁਲਕਰ (ਸਚਿਨ ਦਾ ਪਿਤਾ) ਦਿਵਾਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਸਚਿਨ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨਾਂਅ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਸੀ।
ਪਰ ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਂ ਅਕਤੂਬਰ 1906 ਨੂੰ ਕੋਮਿਲਾ (ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼) ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰ ਦਿਆਂ ਰਾਜ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ੌਕ ਹੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ (ਬੀ.ਏ.) ਕੋਮਿਲਾ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ ਐਮ.ਏ. ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।
ਕਲਕੱਤੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਕੇ.ਸੀ. ਡੇਅ ਦੇ ਸੰਪਰਕ 'ਚ ਆਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਖ਼ਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖੇ ਸਨ। ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ 'ਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਸ ਵੀ ਸਮਾਰੋਹ 'ਚ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਠੁਮਰੀ ਗਾਇਨ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ 'ਚ ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕੁਝ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ 'ਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਛੋਡ ਬਦੇਸੀ' (1941) ਕਾਫ਼ੀ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਆਏ ਸਨ।
ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬੰਬਈ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਗਿਰਦ (ਮੀਰਾ) ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਬੰਬਈ 'ਚ ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਐਸ. ਮੁਕਰਜੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮਸਤਾਨ 'ਚ ਪੈਰ ਟਿਕਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। 'ਸ਼ਿਕਾਰੀ' (1946) ਅਤੇ 'ਆਠ ਦਿਨ' (1947) ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਉਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਵਾਲਾ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਬੜਾ ਹੀ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ 'ਦੋ ਭਾਈ' (1947) ਵਿਚਲਾ ਸਦਾਬਹਾਰ ਗੀਤ 'ਮੇਰਾ ਸੁੰਦਰ ਸਪਨਾ ਬੀਤ ਗਿਆ' 'ਸ਼ਬਨਮ' ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਆ ਸੰਗੀਤ ਰਚਨਾ 'ਯੇਹ ਦੁਨੀਆ ਰੂਪ ਕੀ ਚੋਰ ਹੈ' ਅਤੇ 'ਮਸ਼ਾਲ' (1950) ਦੇ ਗੀਤ ਕਾਫ਼ੀ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਰ ਸਚਿਨ ਦਾਦਾ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ 'ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ 'ਬਾਜ਼ੀ' ਫ਼ਿਲਮ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਕਾਮਯਾਬੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੂਵੀ ਸਿੱਧ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਚਿਨ ਦਾਦਾ ਨੇ ਇਸ 'ਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਕਈ ਸਫ਼ਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿਚਲਾ ਗੀਤ 'ਤਦਬੀਰ ਸੇ ਬਿਗੜੀ ਹੂਈ ਤਕਦੀਰ ਬਨਾ ਲੇ, ਅਪਨ ਪੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਤੋ ਇਕ ਦਾਵ ਲਗਾ ਲੇ' ਦਰਅਸਲ ਇਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਹੈ। ਪਰ ਐਸ.ਡੀ. ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਮਿਸਾਲ ਹੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ 'ਕਾਲਾ ਪਾਨੀ' ਵਿਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਨੇ ਇਕ ਗ਼ਜ਼ਲ 'ਹਮ ਬੇਖ਼ੁਦੀ ਮੇਂ ਤੁਮ ਕੋ ਪੁਕਾਰੇ ਚਲੇ ਗਏ' ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਭਿੰਨ ਅੰਦਾਜ਼ 'ਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਐਸ.ਡੀ. ਬਰਮਨ ਨੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਸਾਜ਼ਾਂ (ਸਾਰੰਗੀ, ਤਬਲਾ, ਡਰੰਮ) ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਕਾਰਨ ਸਚਿਨ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੇਅਰ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਸਚਿਨ ਦਾਦਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਭਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 'ਦੇਵਦਾਸ' ਦੀ ਇਕ ਰਚਨਾ 'ਸ਼ਾਮ ਸਾਂਵਰੇ' ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਸਚਿਨ ਦਾਦਾ ਗੀਤ ਨੂੰ ਧੁਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਿਠਾਸ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਮਿਸਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤਾਂ 'ਚੋਂ ਲੱਭਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਮਿਸਾਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। 'ਜਾਲ' ਦਾ 'ਯੇਹ ਰੇਤ, ਯੇਹ ਚਾਂਦਨੀ ਫਿਰ ਕਹਾਂ, ਸੁਨ ਜਾ ਦਿਲ ਕੀ ਦਾਸਤਾਂ' ਅੱਜ ਵੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਗੀਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਤੇਰੇ ਘਰ ਕੇ ਸਾਮਨੇ' ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤ 'ਦਿਲ ਕਾ ਭੰਵਰ ਕਹੇ ਪੁਕਾਰ', 'ਇਕ ਘਰ ਬਨਾਊਂਗਾ', 'ਤੂ ਕਹਾਂ ਯੇ ਬਤਾ' ਅਤੇ 'ਤੀਨ ਦੇਵੀਆਂ' ਵਿਚਲਾ ਛੇੜਛਾੜ ਵਾਲਾ ਗੀਤ 'ਯਾਰ ਮੇਰੀ ਤੁਮ ਭੀ ਹੋ ਗ਼ਜ਼ਬ', 'ਗਾਈਡ' ਦੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ, ਆਜ ਫਿਰ ਮਰਨੇ ਕਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ' ਅਤੇ 'ਜਿਊਲ ਥੀਫ' ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗੀਤ 'ਯੇਹ ਦਿਲ ਜੋ ਨਾ ਹੋਤਾ ਆਵਾਰਾ' ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਕਿ ਸਚਿਨ ਦਾਦਾ ਹਰੇਕ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਕੜ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਧੁਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਸਚਿਨ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵੀ ਬੜੀ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। 'ਕਾਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ' ਦੇ ਇਕ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਨੂੰ ਢੁੱਕਵਾਂ ਗੀਤ ਸੁਝ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜੁਹੂ ਬੀਚ 'ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਟਹਿਲਣ ਚਲਾ ਗਿਆ।
(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)

ਮੋਬਾਈਲ : 099154-93043.

ਭੁੱਲੀਆਂ ਵਿਸਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ

ਇਹ ਤਸਵੀਰ 1981 ਦੀ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਏ। ਮੈਂ ਦਿੱਲੀ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਏ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਸੀ। ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਦਿਨ ਬਾਰੇ। ਏਨੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਮਰੋਜ਼ ਚਾਰ ਕੱਪ ਚਾਹ ਬਣਾ ਕੇ ਲੈ ਆਇਆ। ਚਾਰੇ ਜਣੇ ਚਾਹ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦਿਆਂ ਦੀ ਮੈਂ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚ ਲਈ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਹੁਣ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪ ਰਹੀ ਏ। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੀ ਏ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਗਈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤੇ ਛਪੀ ਏ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਸੀ। ਜਿਸ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਿਆ, ਉਸ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ।

ਮੋਬਾਈਲ : 98767-41231

ਪ੍ਰੇਰਕ ਪ੍ਰਸੰਗ : ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਚੋਂ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਅਭਿਆਸ

ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਬੜਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ 'ਚ ਉਹ ਕਦੀ ਵੀ ਵਧੀਆ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਰਾ-ਭਲਾ ਬੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਾਰੀ ਕਲਾਸ ਮੂਹਰੇ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇ 'ਚ ਰੁਚੀ ਘਟ ਹੋ ਗਈ।
ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਕੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਇਕ ਖੂਹ ਸੀ। ਬਾਲ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਪੱਥਰ ਉਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪੱਥਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘਸ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਨ 'ਚ ਸੋਚਿਆ 'ਜੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੜਿਆਂ ਦੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਘਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ?'
ਬਾਲ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਘਰ ਮੁੜ ਆਇਆ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਦਿਲਚਸਪ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ 'ਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ, ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣਿਆ। ਸਾਲ 1983 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ 'ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਸੀਮਾ ਸਿਧਾਂਤ' ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਮਹਾਨ 'ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

-398, ਵਿਕਾਸ ਨਗਰ, ਗਲੀ ਨੰ: 10, ਪੱਖੋਵਾਲ ਰੋਡ, ਲੁਧਿਆਣਾ-141013. (ਪੰਜਾਬ)। ਮੋਬਾਈਲ : 97806-67686.

ਲੈਂਡਸਕੇਪਿੰਗ 'ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ'

ਪਿਛਲੇ 2 ਮਹੀਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇਸ਼ ਘੁੰਮ-ਫਿਰ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਚੜ੍ਹਤ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹਾਲ ਦੀ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣ ਹੀ ਗਏ ਹੋਵੋਗੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਪਰ ਵੇਖੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪਿੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 'ਝਲਕ' ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਖਿੱਚੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਰਾਹੀਂ...
1. ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਘਰ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੀ ਫੋਟੋ। ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਖਿੱਚੀ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ 'ਰੱਦੀ ਟਾਇਰਾਂ' ਦੇ 'ਪਲਾਂਟਰ।'
2. ਇਸ ਨਵੇਂ ਲਗਾਏ ਬੂਟੇ ਦੇ ਤਣੇ ਥੱਲੇ ਲਪੇਟੀ ਪਲਾਸਟਿਕ, ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਤਣੇ ਦੁਆਲੇ ਖਿਲਾਰੀ ਲੱਕੜੀ ਦੀ 'ਫਕ' ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਠੰਢ/ਬਰਫ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਦੀਨਾਂ ਦੇ ਉੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਘਟ ਜਾਏਗੀ।
3. ਠੰਢ ਦੇ ਆਗਮਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪੀਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਅਦ 'ਚ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਉੱਪਰ ਲਾਲ ਰੰਗਾ 'ਚਿਨਾਰ' ਦਾ ਪੱਤਾ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਹਕੀਕਤ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4. ਸਾਡੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਥੇ ਅਸੰਬਲੀ ਦੇ 150 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੁੱਲ-ਬੂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿਰਜਿਆ ਇਹ 'ਅਮਲ' ਇਥੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
5. ਇਕ ਜਾਣੂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਘਰ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀ ਸੁੰਦਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਹਰ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦਾ ਦਿਲ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ (ਮੇਰੇ ਸਮੇਤ)।

-dosanjhsps@yahoo.com

ਬਲੂ ਵੇਲ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾਲੋਂ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਿਹਤਰ

ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਤੁਸੀਂ ਅਕਸਰ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀਹ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚੇ ਬਲੂ ਵੇਲ ਦੇ ਵਾਇਰਲ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਲੂ ਵੇਲ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਬਲੂ ਵੇਲ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਦਰਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਵੀ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬਲੂ ਵੇਲ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਮਾਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਲੋੜ ਹੈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਕੇ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਤਾਂ ਕੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕੁਝ ਕਰ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦੀ ਸੋਚੇ ਨਾ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰੇ।
ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹੀ ਬਚਪਨ ਜਵਾਨੀ ਵਲ ਕਦਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਆਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਭਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਤੀਰੇ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਲੂ ਵੇਲ ਦਾ ਘਿਨਾਉਣਾ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਸਾਡੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਸੁਲਝੇ ਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ। ਦੂਜੀ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਏਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਢੂੰਡਿਆਂ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਵਧੀਆ ਹੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਧੀਆ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੈਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ੌਕ ਪੈਦਾ ਕਰੀਏ। ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਚੰਗੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਲੀਹ 'ਤੇ ਚੱਲ ਪੈਣ ਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਹੀ ਸੁਪਨੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪੈਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਵੱਜੋਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਬਲੂ ਵੇਲ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਚੰਗੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵੱਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ ਵਿਚ ਮਾਪੇ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਮਾਪੇ, ਸਮਾਜ ਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਵਿਚ ਬੜਾ ਹੀ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਕਿਹੜਾ ਕੈਰੀਅਰ ਵਧੀਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕੇ ਇਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਵਧੀਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਗ਼ਲਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਰ ਬੱਚੇ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਉਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਮਾਪੇ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਕੈਰੀਅਰ ਮਾਹਿਰ ਜਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪਰਖ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕਰਵਾਉਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਬਣਾਉਣ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹੀ ਬਲੂ ਵੇਲ ਵਰਗੀ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਵੇਗਾ।

-ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਮਾਹਿਰ, ਨੇੜੇ ਗੀਤਾ ਭਵਨ, ਵਾਰਡ ਨੰਬਰ : 3, ਕਾਂਗੜਾ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)-176001.
careerking93@gmail.com






Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2017.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX