ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਡੇਂਗੂ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਮੌਤ
. . .  1 minute ago
ਮਾਹਿਲਪੁਰ 17 ਨਵੰਬਰ (ਦੀਪਕ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ)- ਬਲਾਕ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਹਾਰਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਡੇਂਗੂ ਨਾਲ ਡੀ ਐਮ ਸੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੀਤਾ ਵਾਸੀ ....
ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸਪਰਧਾ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ 'ਚੋਂ ਕੱਢਿਆ
. . .  21 minutes ago
ਰਾਏਪੁਰ, 17 ਨਵੰਬਰ - ਰਾਜਸਥਾਨ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿਆਸਤ ਗਰਮਾਉਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਪਰਧਾ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ 'ਚੋਂ 6 ਸਾਲ ਲਈ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ....
ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ
. . .  38 minutes ago
ਰਾਏਪੁਰ, 17 ਨਵੰਬਰ- ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਲਈ 32 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ....
ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧੀ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਤਲ
. . .  48 minutes ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 17 ਨਵੰਬਰ- ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਾਲਵੀਆ ਨਗਰ 'ਚ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ 3 ਸਾਲ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਧੀ ਦੀ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾ ਝੱਲਦਿਆਂ ....
ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸੂਚੀ
. . .  about 1 hour ago
ਰਾਏਪੁਰ, 17 ਨਵੰਬਰ - ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਇਸ ਸੂਚੀ 'ਚ ਅੱਠ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਸ਼ਾਮਲ....
1984 ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ : ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ - ਕੇ.ਟੀ. ਐਸ ਤੁਲਸੀ
. . .  about 1 hour ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 17 ਨਵੰਬਰ -1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਦੋਸ਼ੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ....
ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਇਕ ਰੇਸਤਰਾਂ 'ਚ ਲੱਗੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ
. . .  about 1 hour ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 17 ਨਵੰਬਰ -ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਬਾਬਾ ਖੜਗ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਕ ਰੇਸਤਰਾਂ 'ਚ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਦਸਤਿਆਂ ਦੀਆਂ 4 ਗੱਡੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਗ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ
ਜੇਕਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣੀ ਸੀ ਦੁਬਾਰਾ ਗੋਲੀ - ਜਾਖੜ
. . .  about 1 hour ago
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 17 ਨਵੰਬਰ (ਵਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ)- ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਬਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਹੀ ਦਿੱਤੇ ਸੀ ਪਰ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾ ਵਿਖੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਲੀ....
ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੂਬਿਆਂ 'ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਜੇਤਲੀ ਨੇ ਸਾਧਿਆ ਨਿਸ਼ਾਨਾ
. . .  about 2 hours ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 17 ਨਵੰਬਰ- ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਅਰੁਣ ਜੇਤਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਲੋਕ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ .ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੂਬਿਆਂ 'ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ...
5 ਕਰੋੜ ਦੀ ਹੈਰੋਇਨ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਕਾਬੂ
. . .  about 2 hours ago
ਲੁਧਿਆਣਾ, 17 ਨਵੰਬਰ (ਰੁਪੇਸ਼) -ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਐਸ.ਟੀ.ਐਫ. ਟੀਮ ਨੇ ਗੁਪਤ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕਿੱਲੋ ਹੈਰੋਇਨ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਹੈਰੋਇਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ....
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..

ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਸਾਡੇ ਖੇਤ

ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ਖੇਤੀ ਉਪਜ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਪਸਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪੇਂਡੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ, ਸਹਾਇਕ ਧੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਓਨੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੂਜੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਖੇਤੀ ਆਮਦਨ ਦਰ ਘਟਣ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸਾਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੈ। ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮਿਹਨਤਾਨੇ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਹੈ। ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਨ ਖੋਜਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰੀਏ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇ। ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮੀਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਾਗਰੂਕ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤੀ ਕਿਸਾਨ ਹਨ।
ਕੇਂਦਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਾਰਾਪਣ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੇ 2017 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪਰਮਲ ਝੋਨੇ ਦਾ 69 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਕਬਾ ਮੱਲ ਲਿਆ ਹੈ। ਘੱਟ ਕੱਦ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪਰਾਲੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਿਸਮਾਂ (2012 ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਪੀ. ਆਰ. 121 ਅਤੇ 2017 ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਪੀ. ਆਰ. 126) ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਬੱਚਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ 20 ਜੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਜੇ ਜਾਣ ਲਈ ਢੁਕਵੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਸੌਖੀ ਹੈ। 2017 ਦੇ ਫ਼ਸਲੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਰਮਲ ਝੋਨੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਉਤਪਾਦਨ (180.15 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ) ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਉਪਜ (6.89 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ) ਦਾ ਟੀਚਾ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ। ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੇ ਔਸਤ ਝਾੜ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰੀ ਗਈ ਤਕਨੀਕ ਲੇਜ਼ਰ ਲੈਵਲਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਨੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਸੂਖ਼ਮ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਰੀਚਾਰਜਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਝਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਛੇਤੀ ਹੀ ਖੇਤ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪੱਕਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਰਾਲੀ ਇਕ ਫੌਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੇਗੀ। ਖੇਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਖੇਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਅਤੇ ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਸੁਪਰ ਸਟਰਾਅ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਆਸ ਹੈ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਮੂਲ ਤਾਕਤ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨਵੀਨ ਖੋਜ ਵਜੋਂ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਉਪਰ ਦੱਸੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਰਮਾ ਕਿਸਮ ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਬੀ.ਟੀ. 1 ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਝਾੜ (11.2 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤਿ ਹੈਕਟੇਅਰ) ਵਾਲੀ ਇਹ ਕਿਸਮ ਰੂੰ ਦੇ ਵਧੀਆ ਮਿਆਰ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਗ਼ੈਰ-ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਿਸਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨ ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਗਤ ਖਰਚਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਰਨਣਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਘੱਟ ਬੀਜਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿੰਨੂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਨੂ 1 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਸ ਮੁੱਖ ਫ਼ਲ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੋਗਤਾ ਵਧਾਏਗੀ। ਫ਼ਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਮਰੂਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ (ਪੰਜਾਬ ਸਫੈਦਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕਿਰਨ) ਅਤੇ ਮੁਸੰਮੀ ਦੀ ਕਿਸਮ (ਅਰਲੀ ਗੋਲਡ) ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ 33 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ/ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 7 ਕਿਸਮਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮਿਰਚਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਸੀ ਐੱਚ 27 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ਲਾਂ ਹੇਠ 53 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਹੇਠ 45 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਾਗ਼ਬਾਨੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹੇਠਲਾ ਰਕਬਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ, ਟਮਾਟਰ, ਬੈਂਗਣ, ਖੀਰਾ ਅਤੇ ਪਪੀਤੇ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਲਈ ਉਚੇਚੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੈਰੀ ਟਮਾਟਰ (ਪੰਜਾਬ ਰੈੱਡ ਚੈਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਸੋਨਾ ਚੈਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰ ਚੈਰੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਜ ਰਹਿਤ ਖੀਰੇ ਦੀ ਕਿਸਮ ਪੰਜਾਬ ਖੀਰਾ 1 ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਸਾਉਣੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਵੱਧ ਝਾੜ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਦੀ ਰੱਤਾ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਗੇਤੀ ਕਿਸਮ (ਸੀ ਓ ਪੀ ਬੀ 92) ਦਰਮਿਆਨੇ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (ਸੀ ਓ ਪੀ 91, ਸੀ ਓ ਪੀ 93, ਸੀ ਓ ਪੀ 94) ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਝਾੜ ਵਾਲੀ ਸਾਉਣੀ ਮੱਕੀ ਦੋਗਲੀ ਕਿਸਮ (ਪੀ ਐੱਮ ਐੱਚ 11) ਹੈ। ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਵਲੋਂ ਪਬਲਿਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮੇਜ਼ ਡ੍ਰਾਇਰ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਮੱਕੀ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਾਧੂ ਨਮੀ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਦੀ ਮੂੰਗੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਟੀਐੱਮਬੀ 37 ਜਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐੱਸ ਐੱਮ ਐੱਲ 1827 ਪਰਖ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਦਰਮਿਆਨੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਰਾਜ ਵਿਚ ਭੂਮੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 2017-18 ਦੌਰਾਨ 64000 ਏਕੜ ਵਿਚ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮਹਿੰਗੇ ਫ਼ਾਸਫੋਰਸ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਵਰਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਸਾਉਣੀ ਮੱਕੀ ਵਿਚ ਫ਼ਾਸਫੋਰਸ ਨਾ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਹੈ (ਜੇਕਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ 40 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤਿ ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ)। ਝਾੜ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਨਰਮੇ ਵਿਚ ਨਿੰਮ ਲਿਪਤ ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 1.26 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ।
ਪੌਸ਼ਟਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਝਾੜ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਕਨੋਲਾ ਟਾਈਪ ਗੋਭੀ ਸਰ੍ਹੋਂ ਜੀਐਸਸੀ 7, ਕਣਕ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਿੰਕ ਵਾਲੀ ਕਿਸਮ ਪੀਬੀਡਬਲਿਊ 1 ਜਾਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਝਾੜ ਕਰੇਲਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਮਗ਼ਜ਼ ਕੱਦੂ 1 ਵੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹੁਣ ਕਣਕ, ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਤੇਲ-ਬੀਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਬਾਇਓ ਤਕਨੀਕੀ ਢੰਗ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਉੱਨਤ ਪੀਬੀਡਬਲਿਊ 343 ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪੀਬੀਡਬਲਿਊ 550 ਵੀ ਇਸੇ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਿਕਸਤ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਵਧੀਆ ਮਿਆਰ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰੋਟੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੋਲੀਕੂਲਰ ਮਾਰਕਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਝੁਲਸ ਰੋਗ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਾਡੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਛੇਤੀ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ (ਮਟਰ ਅਗੇਤਾ 7) ਬੱਝਵੇਂ ਕੱਦ ਵਾਲੀ ਸਰ੍ਹੋਂ (ਪੀਸੀ 6) ਅਤੇ ਅਰਹਰ (ਏ.ਐੱਲ. 882) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੀਏਯੂ ਨੇ 60000 ਕੁਇੰਟਲ ਅਨਾਜ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ 8416 ਕੁਇੰਟਲ ਆਲੂ ਅਤੇ 890 ਕੁਇੰਟਲ ਹੋਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰੀਬਨ 6 ਲੱਖ ਫ਼ਲਦਾਰ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਾਲੇ ਬੂਟੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਆਉਂਦੇ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਆਉਂਦੇ ਫ਼ਸਲੀ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕਹਿਰੇ ਲੌਅ ਵਾਲੀ ਜਵੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਓ.ਐਲ.-12 ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਕਣਕ ਵਿਚ ਯੋਗ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਗਰੀਨ ਸੀਕਰ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਹੈ। ਕਣਕ- ਹਾੜੀ ਮੂੰਗੀ-ਮੱਕੀ ਦੇ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਲਈ ਨਿਵੇਕਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲੀ ਤੁਪਕਾ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟਰੇਟ ਅਤੇ ਸੈਲੀਸੀਲਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਸਪਰੇਅ ਕਣਕ ਵਿਚ ਝਾੜ ਅਤੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਵਜ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਣਕ ਵਿਚ ਗੁੱਲੀ ਡੰਡੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਪੈਂਡੀਮੈਥਾਲੀਨ ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ ਦੀ ਵੱਧ ਮਿਕਦਾਰ (1.5 ਲੀਟਰ/ਏਕੜ) ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ 'ਹਾੜੀ-ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਕਾਮਨਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਸੁਧਰੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣ।


ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ

ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ 'ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਮੇਲਾ'

ਮੇਲੇ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੇਲੇ ਵੀ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਵੈਟਨਰੀ ਅਤੇ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਲੋਂ ਸਾਲ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ 'ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਮੇਲਾ' ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 2006 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕਿੱਤਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਬੜੇ ਸੁਚਾਰੂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਪਰਿਸ਼ਦ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਲੋਂ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ 25ਵਾਂ ਭਾਵ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਮੇਲਾ 20 ਅਤੇ 21 ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਜ਼ਰੂਰਤ, ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਅਤੇ ਜਗਿਆਸਾ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਸ਼ੂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਵਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਮੁਰਗੀਆਂ, ਬਟੇਰ, ਖਰਗੋਸ਼, ਸੂਰ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਮੇੇਲੇ ਵਿਚ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਨਸਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲੈਣ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਨਸਲ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਖੁਰਾਕ ਸਬੰਧੀ ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਚੂਰਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਚਾਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰਨ ਸਮੱਗਰੀ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਹੇ, ਥੁੱਕ, ਖੂਨ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਰਾਹੀਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਤੇ ਸਟੀਕ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਦਵਾਈ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਸਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸੌਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਇਥੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਰਸਾਲੇ 'ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ' ਦਾ ਚੰਦਾ ਵੀ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕ ਇਥੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਰਸਾਲਾ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਮੀਟ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਵੇਚਣ ਸਬੰਧੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਵੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਸੁਆਦ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਖਰੀਦਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕ ਕਿੱਤਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਲਈ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗ ਜਿਵੇਂ ਡੇਅਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ, ਮਿਲਕਫੈਡ, ਮਾਰਕਫੈਡ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵੀ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਜਗਿਆਸਾਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਇਕ ਸੁਆਲ-ਜੁਆਬ ਸੈਸ਼ਨ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਪਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਫੀਡ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਧੰਦਿਆਂ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਪਸ਼ੂ ਚਾਰੇ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਵਾਲੇ, ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਇਥੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਅਤੇ ਇਕੋ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਮੇਲੇ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਰ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੇ ਮਰਦਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਦਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜਿਥੇ ਇਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਖੁਲਾਸਾ ਪੇਂਡੂ ਦਿਖ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘਰੇਲੂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਮੇਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨੁਕਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲੀਹਾਂ ਸੀਮਿਤ ਖਰਚ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਏ।ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।


-ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਮੋਬਾਈਲ : 98159-09003

ਸੁਣ ਸੋਨੇ ਦਿਆ ਕੰਙਣਾ

ਕੋਈ ਅਮੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਪਰ ਹਰ ਕੋਈ ਅਮੀਰ ਦਿਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਖਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਦੱਸਣਾ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਕਨਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਚਾਰ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਟੱਕ ਦੱਸੂ। ਆਪਣੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਛੁਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਹਰ ਕੋਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਧਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕੇ ਦੱਸਣਾ ਇਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜੇ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਦੱਸਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵੱਧ ਸ਼ੋਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤਾਂਬੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਾਲ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਪੂਰਾ ਸੱਚ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਪੂਰਾ ਝੂਠ। ਮੈਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਨੂੰ ਇਕ ਐਹੋ ਜਿਹਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾ ਕੇ ਉੱਤੇ ਅਸਲੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਪਰਤ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨਾ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵੀ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਪੁਸ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕੰਮ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਚ ਕਰਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਣ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਵੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਿਖਾ ਕਿ 60 ਲੱਖ ਵਾਲਾ ਹਾਰ 3-4 ਲੱਖ ਵਿਚ ਬਣਵਾ ਕੇ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਮ ਬੜਾ ਰਿਸਕੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪੱਤਰ, ਐਡਰਸ ਵਗੈਰਾ ਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਸੋਚਦਾਂ ਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਵੀ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਦਿੱਸਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਭੇਜ ਦਿਆ ਕਰੇ ਤਾਂ, ਦੁਨੀਆ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜੂ।


-ਮੋਬਾ: 98159-45018

ਗਿਆਨ ਦੇ ਮੇਲੇ ਹਨ 'ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ'

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
ਖੇਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਕਿੱਤਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ, ਖੁੰਬ ਉਤਪਾਦਨ, ਦੋਗਲੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਖਲਾਈਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਬੀਬੀਆਂ ਲਈ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਰੰਗਾਈ ਅਤੇ ਛਪਾਈ, ਸਿਲਾਈ ਕਢਾਈ, ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਲਾਂ ਦੇ ਰੱਖ ਰਖਾਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪਾਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਮ, ਚਟਣੀਆਂ ਆਦਿ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੇਂਡੂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਬੰਧੀ ਪੇਂਡੂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ ਮੌਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖੇਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਟਾਲ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਕਿਸਾਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਰਸਾਲੇ ਚੰਗੀ ਖੇਤੀ (ਪੰਜਾਬੀ), ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਫ਼ਾਰਮਿੰਗ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ (ਸਾਉਣੀ ਅਤੇ ਹਾੜ੍ਹੀ), ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ, ਕੀੜੇ ਮਕੌੜੇ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸਬੰਧੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੁਧਰੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਕਰਸ਼ਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬੀਜ ਖਰੀਦਣ ਪ੍ਰਤੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਵੀਰ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਮੇਲੇ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਬੀਜ ਦੀ ਖਰੀਦੋ-ਫ਼ਰੋਖਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਜਿਣਸਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਜਿਣਸਾਂ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਝਾੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਤੇ ਜਿਣਸਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਜਿਣਸਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਹਸਪਤਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਰੋਗੀ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਪਰਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪਰਖ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਵੀ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ ਸਭਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਹਨਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਕਰਨ ਦੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਾਕੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ 331 ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਪਸਾਰੇ ਦੇ ਲਈ ਸਰਵਉੱਤਮ ਸਾਧਨ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਚੋਖਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ। ਅਸੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ।
(ਸਮਾਪਤ)


-ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਪਰਕ ਕੇਂਦਰ, ਪੀ.ਏ.ਯੂ., ਲੁਧਿਆਣਾ। ਫ਼ਾਰਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ, ਬਰਨਾਲਾ।

ਪਸ਼ੂਧਨ ਗਣਨਾ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਗਿਣਨਯੋਗ ਮੁੱਖ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਸਲਾਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਰਣਿਤ ਨਸਲਾਂ
ਬਾਰਬਾਰੀ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹੈ। ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ, ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭੂਰੇ-ਲਾਲ ਜਾਂ ਲਾਲ ਧੱਬੇ, ਕੱਦ ਛੋਟਾ, ਕੰਨ ਛੋਟੇ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਟਿਊਬਲਰ ਤੇ ਤਿੱਖੇ, ਸਿੰਗ ਦਰਮਿਆਨੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ।
ਬੀਟਲ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਪੰਜਾਬ ਹੈ। ਰੰਗ ਕਾਲਾ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭੂਰੇ, ਲਾਲ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕੱਦ ਲੰਬਾ, ਕੰਨ ਲੰਬੇ, ਹੇਠਾਂ ਲਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਨੱਕ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਧੱਸਿਆ (ਰੋਮਨ ਨੱਕ), ਸਿੰਗ ਦਰਮਿਆਨੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ।
ਜਾਮਨਾਪਰੀ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਧੱਬੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕੱਦ ਲੰਬਾ, ਕੰਨ ਲੰਬੇ, ਹੇਠਾਂ ਲਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਮੂੰਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਉਭਰਵਾਂ, ਸਿੰਗ ਛੋਟੇ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ।
ਗੱਦੀ (ਚਿੱਟੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਬੱਕਰੀ) : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੈ। ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ (ਪਰ ਕੁਝ ਪਸ਼ੂ ਕਾਲੇ ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਹਲਕੇ ਭੂਰੇ), ਕੱਦ ਦਰਮਿਆਨਾ, ਕੰਨ ਲੰਬੇ, ਹੇਠਾਂ ਲਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੰਗ ਲੰਬੇ, ਚੂੜੀਦਾਰ, ਉਪਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਤਿੱਖੇ, ਮੂੰਹ ਛੋਟਾ ਤੇ ਨੱਕ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਉਭਰਿਆ, ਸਖ਼ਤ ਚਮੜੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਖੁਰਦਰੇ ਵਾਲ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਰਵਾੜੀ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹੈ। ਰੰਗ ਕਾਲਾ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭੂਰੇ-ਲਾਲ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕੰਨ ਚਪਟੇ, ਦਰਮਿਆਨੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਲਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੰਗ ਛੋਟੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਲੰਬੇ ਸੰਘਣੇ ਵਾਲ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਰੋਹੀ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹੈ। ਦਰਮਿਆਨਾ ਗਠੀਲਾ ਸਰੀਰ, ਰੰਗ ਭੂਰਾ (ਕੁਝ ਪਸ਼ੂ ਪੂਰੇ ਚਿੱਟੇ), ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਹਲਕੇ ਜਾਂ ਗੂੜੇ ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਧੱਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੰਨ ਚਪਟੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਲਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੰਗ ਛੋਟੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਵਾਟਲਜ਼ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ।
ਭੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਣਿਤ ਨਸਲਾਂ
ਮੈਰੀਨੋ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਸਪੇਨ ਹੈ। ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ, ਕੰਨ ਛੋਟੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸਿੰਗਾਂ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਿੰਗ ਲੰਬੇ ਤੇ ਚੂੜੀਦਾਰ, ਦਰਮਿਆਨਾ ਕੱਦ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਸਲ ਹੈ ।
ਰੈਂਬੋਲੈਟ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਫਰਾਂਸ ਹੈ। ਰੰਗ ਆਮ ਕਰਕੇ ਚਿੱਟੇ ਤੋਂ ਭੂਰਾ, ਕੰਨ ਛੋਟੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਿੰਗ ਨਰ 'ਚ ਲੰਬੇ ਤੇ ਚੂੜੀਦਾਰ ਪਰ ਮਾਦਾ 'ਚ ਛੋਟੇ, ਭਾਰਾ ਸਰੀਰ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਸਪੇਨਿਸ਼ ਮੈਰੀਨੋ ਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਮੂਲ ਨਸਲ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਉੱਨ ਤੇ ਮੀਟ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਸਲ ਹੈ ।
ਕੌਰੀਡੇਲ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਹੈ। ਰੰਗ ਗੁਲਾਬੀ, ਕੰਨ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੇ ਟਿਊਬਲਰ, ਬਿਨਾਂ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੂੰਹ ਚਿੱਟਾ, ਨੱਕ ਤੇ ਖੁਰ ਕਾਲੇ, ਪੂੰਛ ਪਤਲੀ ਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਉੱਨ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚਿੱਟੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸੰਘਣੀ ਤੇ ਲੰਬੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਮਾਗਰਾ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹੈ। ਰੰਗ ਗੁਲਾਬੀ, ਕੰਨ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੇ ਟਿਊਬਲਰ, ਬਿਨਾਂ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੂੰਹ ਚਿੱਟਾ, ਅੱਖਾਂ ਦੁਆਲੇ ਹਲਕੇ ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਧੱਬੇ, ਪੂਛ ਪਤਲੀ ਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਤੇ ਦਰਮਿਆਨਾ ਤੋਂ ਭਾਰਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਉੱਨ ਦਰਮਿਆਨੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗਲੀਚੇ ਵਾਲੀ, ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਘਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ।
ਨਾਲੀ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹੈ। ਰੰਗ ਗੁਲਾਬੀ, ਕੰਨ ਵੱਡੇ, ਪੱਤਾ ਆਕਾਰ ਦੇ ਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਸਾਈਜ਼ ਦੇ, ਬਿਨਾਂ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੂੰਹ ਹਲਕਾ ਭੂਰਾ ਲਾਲ, ਪੂਛ ਛੋਟੀ, ਪਤਲੀ ਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਉੱਨ ਚਿੱਟੀ, ਮੁਲਾਇਮ, ਸੰਘਣੀ ਤੇ ਲੰਬੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੱਥਾ, ਪੇਟ ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਉੱਨ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੱਦੀ : ਇਸ ਨਸਲ ਦਾ ਮੂਲ ਇਲਾਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਉਤਰਾਂਚਲ ਹੈ। ਰੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਿੱਟਾ ਪਰ ਕੁਝ 'ਚ ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਹਲਕੇ ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੰਨ ਛੋਟੇ, ਨਰ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰ ਮਾਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਨਾਂ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੂਛ ਛੋਟੀ ਤੇ ਪਤਲੀ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਉੱਨ ਵਧੀਆ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੀ ਤੇ ਸੰਘਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। (ਚਲਦਾ)


-ਮੋਬਾਈਲ : 94173-52195.
ਈਮੇਲ :rkmangal2802@gmail.com





Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2018.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX