ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਤੇਲ ਪਾਈਪਲਾਈਨ 'ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ 20 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ, 54 ਜ਼ਖਮੀ
. . .  0 minutes ago
ਮੈਕਸੀਕੋ, 19 ਜਨਵਰੀ- ਮੈਕਸੀਕੋ 'ਚ ਤੇਲ ਪਾਈਪਲਾਈਨ 'ਚ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ 20 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦਕਿ 54 ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ......
ਮਾਣਹਾਨੀ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਦਾਲਤ ਪੁੱਜੇ ਸੰਜੈ ਸਿੰਘ
. . .  13 minutes ago
ਲੁਧਿਆਣਾ,19 ਜਨਵਰੀ (ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਹੂਜਾ)- ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਮਾਣਹਾਨੀ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਐਮ.ਪੀ. ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਅਦਾਲਤ ਪਹੁਚੇ ਹਨ । ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਾਉਣ ......
ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਈ.ਆਰ.ਸੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਘੋਟਾਲਾ ਮਾਮਲੇ ਦੀ 11 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ ਸੁਣਵਾਈ
. . .  28 minutes ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 19 ਜਨਵਰੀ- ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਊਸ ਕੋਰਟ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਈ.ਆਰ.ਸੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਘੋਟਾਲਾ ਮਾਮਲੇ 'ਚ 11 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸੁਣਵਾਈ ....
ਕੋਹਰੇ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਕਾਰਨ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਟਰੇਨਾਂ
. . .  45 minutes ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 19 ਜਨਵਰੀ- ਕੋਹਰੇ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਕਾਰਨ ਦਿੱਲੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ 10 ਟਰੇਨਾਂ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ .....
ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਮਾਮਲਾ : 2018 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ 67,094 ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ
. . .  57 minutes ago
ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, 19 ਜਨਵਰੀ- ਕੇਰਲ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਸਥਿਤ ਭਗਵਾਨ ਅਯੱਪਾ ਦੇ ਮੰਦਰ 'ਚ 10 ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 67,094 ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ 'ਚ...
ਲੱਦਾਖ਼ 'ਚ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀ ਲਪੇਟ 'ਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਮਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਐਲਾਨ
. . .  about 1 hour ago
ਸ੍ਰੀਨਗਰ, 19 ਜਨਵਰੀ- ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਚ ਲੱਦਾਖ਼ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ 'ਚ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀ ਲਪੇਟ 'ਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਰਾਹਤ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ...
ਫਰਵਰੀ 'ਚ ਫਿਰ ਮਿਲਣਗੇ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਕਿਮ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਲੋਂ ਖ਼ੁਲਾਸਾ
. . .  about 2 hours ago
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, 19 ਜਨਵਰੀ- ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਵਿਚਾਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਕਿਮ ਵਿਚਾਲੇ ਇਹ ਦੂਜੀ...
ਕੋਲਕਾਤਾ 'ਚ ਅੱਜ ਮਮਤਾ ਕਰੇਗੀ ਮਹਾਂ ਰੈਲੀ, ਨਜ਼ਰ ਆਏਗੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ
. . .  about 2 hours ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 19 ਜਨਵਰੀ- ਟੀ. ਐੱਮ. ਸੀ. ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਅੱਜ ਕੋਲਕਾਤਾ 'ਚ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਰੈਲੀ ਕਰੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ...
ਅੱਜ ਦਾ ਵਿਚਾਰ
. . .  1 minute ago
ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਨਕਦੀ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਲੁੱਟ
. . .  1 day ago
ਅਜਨਾਲਾ, 18 ਜਨਵਰੀ (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ) - ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ਅਜਨਾਲਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਰਹੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ...
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..

ਅਜੀਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ

2018 ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਟਕਦਾ ਰਿਹਾ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ

ਸਾਲ 2018 ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੀ ਦੋ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ 'ਚ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਵਰਗੀ ਪੀਰੀਅਡ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਵਾਦਾਂ 'ਚ ਘਿਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਇਓਪਿਕ 'ਸੰਜੂ' ਸੀ। ਕਲਾਕਾਰ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਨਾ ਤਾਂ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ-ਵਸਤੂ ਕਿਸੇ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਫਿਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ 'ਸੰਜੂ' ਨੂੰ 2018 ਦੇ ਆਰੰਭ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਫ਼ਿਲਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ? ਸਿਰਫ਼ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਹੀ ਇਹ ਕਿਰਤ 100 ਕਰੋੜੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਕਲੱਬ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 'ਸੰਜੂ' ਨੇ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਦਿਆਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਕਿਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ।
ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ 2018 ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਣ 'ਚ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ 'ਪ੍ਰਮਾਣੂ-ਦਿ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਪੋਖਾਰਨ' ਅਤੇ 'ਹਿਚਕੀ' ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ 'ਰੇਸ-3' ਵਰਗੀਆਂ ਮਸਾਲਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਟਿਕਟ ਖਿੜਕੀ 'ਤੇ ਧਮਾਕਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ ਇਕ ਹਾਰਰ ਕਾਮੇਡੀ 'ਇਸਤਰੀ' ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਸਾਲ 100 ਕਰੋੜੀ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮਸੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ।
2018 ਦੇ ਇਸ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਭੂਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਯਾਦ ਰਹੇ ਭੂਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਸੇ ਸਾਲ 'ਸੋਨੂੰ ਕੇ ਟੀਟੂ ਕੀ ਸਵੀਟੀ' ਵਰਗੀ ਕਾਮੇਡੀ 'ਰੇਡ' ਨਾਮਕ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਲਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਪਟਕਥਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਲਈ ਮਾਇਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਦਾਨ ਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਭੂਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੀ ਹੁਣ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਇਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਭੂਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇੰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, 'ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਕ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਿਆਣੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਫਾਰਮੂਲਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਹੀਣ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਭਾਰਤ 'ਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ 'ਚ ਦਲੇਰੀ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨਵੀਨਤਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ 2018 ਵਿਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨੇ ਨਵੇਂ ਬਿੰਬ ਅਤੇ ਮਿਥ ਘੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ 'ਯਾਨਰ' (ਦੌਰ) ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ 'ਚ 'ਇਸਤਰੀ' ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਦਿਨੇਸ਼ ਵਿਜਨ ਦਾ ਇਹ ਕਥਨ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਸਤਰੀ' ਫ਼ਿਲਮ ਇਕ ਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।'
ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਜਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। 'ਪੈਡਮੈਨ' ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮਾਹਵਾਰੀ (ਮਾਸਿਕ ਧਰਮ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕਠਿਨ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਉਤਾਰਨਾ ਹੀ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਾਇਕ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਭਰਪੂਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਸੀ। ਲਿਹਾਜ਼ਾ, ਉਹ ਸਫ਼ਲ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸੇ ਹੀ ਨਾਇਕ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ 'ਗੋਲਡ' ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਾਨਸਿਕ ਦਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਜਦੋਂ ਹਿੰਮਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵਿਚ ਵੀ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ 'ਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਜਾਂ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲੇਗਾ।'
ਸ਼ਾਇਦ 2018 ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਇਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ 'ਸੂਈ ਧਾਗਾ' ਵਰਗੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਚਰਚਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ 4 ਕਰੋੜ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬਜਟ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅਕਤੂਬਰ' 45 ਕਰੋੜ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲਿਹਾਜ਼ਾ, ਇਤਿਹਾਸ, ਕਾਮੇਡੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਪਟਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸੰਦਰਭਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ 'ਚ ਸਿਨੇਮਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪਸੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਤ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਚ ਦਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਰਿਪੇਖ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਮੇਘਨਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਰਾਜ਼ੀ' ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਇੰਜ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਫਾਰਮੂਲੇ 'ਚ ਫਿਟ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ 'ਚ ਐਕਸ਼ਨ, ਜਜ਼ਬਾਤ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇਸ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।'
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਗ਼ੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 'ਵੀਰੇ ਦੀ ਵੈਡਿੰਗ' ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਿਲੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ 'ਚ ਨਾਰੀ-ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਲੀਵੁੱਡ 'ਚ ਹੈਰਾਨਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਛੋਟੇ ਬਜਟ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ 'ਬਧਾਈ ਹੋ' ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ 'ਚ ਹੀ 100 ਕਰੋੜੀ ਕਲੱਬ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸੇ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਈ 'ਸਰਕਾਰ' ਵੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਭ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਦਰਅਸਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚਲ ਰਿਹਾ। 2018 ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਆਮ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਾਫੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਅਤੇ ਆਫ਼ ਬੀਟ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਜਿਥੇ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਸੁਭਾਅ ਅਰਥਾਤ ਗਲੈਮਰ ਵੀ ਬਾਖੂਬੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਯਸ਼ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸੂਈ ਧਾਗਾ' ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ 'ਠੱਗਜ਼ ਆਫ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ' ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਮਲਟੀ ਸਟਾਰ ਕਾਸਟ (ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ, ਅਮਿਤਾਬ ਬੱਚਨ, ਕੈਟਰੀਨਾ ਕੈਫ਼) ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਟੰਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪ ਗਾਥਾ ਬੜੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਬਾਵਜੂਦ ਫ਼ਿਲਮੀ ਮਸਾਲੇ ਜਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ 'ਚ ਨਵੀਨਤਾ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਸੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਸ ਲਹਿਜ਼ੇ 'ਚ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਘੜਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਇਕ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲੱਗ ਸੀ।
ਫਿਰ ਵੀ 2018 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੂਬੀ ਤਾਂ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਸਟਾਰ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੀ 'ਰੇਸ-3' ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰਾਜ਼ੂ 'ਚ ਤੋਲਿਆ, ਜਿਸ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰੁਣ ਧਵਨ ਦੀ 'ਸੂਈ ਧਾਗਾ' ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਯੂਸ਼ਮਨ ਖੁਰਾਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸਾਧਾਰਨ 'ਬਧਾਈ' ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ। ਹਾਂ, ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਨੇ 'ਸੰਜੂ' ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਟਾਰਡਮ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਦੁਬਾਰਾ ਐਂਟਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਨਾਇਕਾਵਾਂ 'ਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਨਾਇਕਾਵਾਂ (ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਣ, ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਕੈਟਰੀਨਾ ਕੈਫ਼) ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਣ ਜਿਥੇ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਕਰਕੇ ਵਿਵਾਦਾਂ 'ਚ ਛਾਈ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰ 'ਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਕੇ ਵੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ 'ਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 'ਚ ਸ਼ਾਦੀ ਦਾ ਬੰਧਨ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਦਾ ਵੀ ਹਾਲੀਵੁੱਡ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਕਦਮ ਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਦੇ ਹੀ ਨਾਇਕ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਲੈ ਆਈ ਸੀ। ਕੈਟਰੀਨਾ ਲਈ ਇਹ ਸਾਲ ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਾਲ 'ਠੱਗਜ਼ ਆਫ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ' ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਯਾਦ ਰਹੇ ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲਾਪ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 'ਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ ਕਿ 2018 ਵਿਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਜਿਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 100 ਕਰੋੜੀ ਕਲੱਬ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਬਲਾਕ ਬਸਟਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਅੰਕੜਾ 400 ਜਾਂ 500 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਵਿਸ਼ੇ-ਪੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਪੀਰੀਅਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਪਦਮਾਵਤ', ਬਾਇਓਪਿਕ 'ਸੰਜੂ', ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਠੱਗਜ਼ ਆਫ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ', ਹਾਰਰ ਕਾਮੇਡੀ 'ਇਸਤਰੀ', ਵਿਗਿਆਨਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਪ੍ਰਮਾਣੂ', ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਸੂਈ ਧਾਗਾ', ਮਨੋਰੰਜਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਬਧਾਈ ਹੋ' ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਪੈਡਮੈਨ' ਆਦਿ ਨੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਵਰਗ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਸਾਲ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਹੁਣ ਸਟਾਰਡਮ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਕਹਾਣੀ-ਪੱਖ ਦੇ ਦੀਵਾਨੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਲਿਹਾਜ਼ਾ, ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੀ 'ਰੇਸ-3' ਵੀ ਉਸੇ ਤਰਾਜ਼ੂ 'ਚ ਤੋਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਰਾਜ਼ੂ 'ਚ ਆਯੂਸ਼ਮਨ ਖੁਰਾਣਾ ਦੀ 'ਬਧਾਈ ਹੋ' ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।


-103, ਸਨੀ ਕਾਟੇਜ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਗਰ, ਬਟਾਲਾ-143505 (ਪੰਜਾਬ)।
ਮੋਬਾਈਲ : 099154-93043.


ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ

ਬਰਬਾਦੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ ਮੌਸਮਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜ-ਛਾੜ

ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਦਕਾ ਮੌਸਮ ਬਦਲਦੇ ਨੇ, ਪਰੰਤੂ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਲਚੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਇਸ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭੰਨਣਾ, ਤੋੜਨਾ ਅਤੇ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮੌਸਮ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਰੋਪੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਜੰਗਲ ਕੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਨਸਪਤੀ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬੰਦ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਓਜ਼ੋਨ ਪੱਟੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਚਮੜੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਤ੍ਰਾਹ-ਤ੍ਰਾਹ ਕਰ ਉੱਠੇਗੀ। ਵਧੇ ਹੋਏ ਤਾਪ ਕਾਰਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਖੁਰ ਜਾਣਗੇ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਤਾਹ ਉੱਪਰ ਉੱਠਣ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤੀਆਂ, ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀਆਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੁੱਖ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪੁੱਠੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ।
ਮੈਂ ਜਿਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਇਸੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਅਲਾਸਕਾ ਵਿਚ ਇਹ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਨਾਂਅ 'ਹਾਰਪ' ਹੈ ਤੇ ਪੂਰਾ ਨਾਂਅ ਹੈ 'ਹਾਈ ਫਰੀਕੁਐਂਸੀ ਐਕਟਿਵ ਅਰੋਰਲ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ'। ਇਸ ਨਾਲ ਯੂ ਐੱਸ ਏਅਰ ਫੋਰਸ, ਯੂ ਐੱਸ ਨੇਵੀ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਅਲਾਸਕਾ, ਡਿਫੈਂਸ ਐਡਵਾਂਸ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਏਜੰਸੀ (ਡਾਰਪਾ) ਅਤੇ ਬੀ ਏ ਈ ਐਡਵਾਂਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 1993 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ 2007 ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਉੱਪਰ ਉਦੋਂ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ 250 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਕਸਬੇ ਗਕੋਨਾ ਵਿਚ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ 40 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ 180 ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਸਮਾਨ ਛੋਂਹਦੇ ਐਨਟੀਨੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਹਾਈ ਪਾਵਰ ਰੇਡੀਓ ਫਰੀਕੁਐਂਸੀ ਟਰਾਂਸਮੀਟਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਨੀ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੜ੍ਹ, ਭੁਚਾਲ, ਚੱਕਰਵਾਤ, ਸੁਨਾਮੀਆਂ ਤਾਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਲਕਾ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਖਿੱਤੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਐਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਰੁਵ (ਪੋਲ) ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਵਿਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗਤੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੁਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਧਰਤੀ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਛਲਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਹਾਂ ਪਰਲੋ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਜੀਵਨ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਧਰੂ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੈਗਾ ਤਾਰੇ ਦੀ ਗਰੂਤਾ ਵਿਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਸਾਈਕਲ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਹਾਰਪ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸੁਨਾਮੀ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਕਈ ਦਿਨ ਮੋਹਲੇਧਾਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੜ੍ਹ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਐਨਟੀਨੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਉਥੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਏਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿੰਦੇ ਮਰ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਏਜੰਡੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਸੰਨ 2013 ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਸੰਨ 2014 ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਖੋਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਰਾਹੀਂ 36 ਲੱਖ ਟਨ ਊਰਜਾ ਆਈਨੋ ਸਫੀਅਰ ਵਿਚ ਭੇਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਊਰਜਾ ਇਸ ਤਹਿ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਗਰਮੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਪੁਆਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਪਮਾਨ ਵੈਨ ਐਲਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਬੈਲਟ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਬੈਲਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਲ ਆ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਦਾਰਥ (ਆਬਜੈਕਟ) ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਉਲਕਾ ਪਿੰਡ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਕਰੰਟ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ ਏਨੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਹਾਂ ਪਰਲੋ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨਾਲ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਵਿਚ ਛੇਕ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਿਲਟਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਿੱਕਲੀਆਂ ਅਲਟਰਾ ਵਾਇਲਟ ਕਿਰਨਾਂ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸੂਰਜ ਵਲੋਂ ਆ ਰਹੀ ਊਰਜਾ ਸਿੱਧੀ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏਗੀ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਕਿਰਨਾਂ ਪੈਣਗੀਆਂ, ਉਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਇਕ ਦਮ ਵਧੇਗਾ, ਭੰਵਰ ਬਣਨਗੇ ਤੇ ਨਕਲੀ ਸੁਨਾਮੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣਗੀਆਂ।
ਇਕ ਗੁਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੰਸੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ, ਯੂਰਪ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਆਟੋ ਇੰਡਸਟਰੀ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਜਗਤ ਵਿਚ ਧਾਂਕ ਜਮਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨੋਂ ਵਰਜਿਆ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਟਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹੇ। ਜਾਪਾਨ ਹੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਕਿਹੜਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ 11 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸੁਨਾਮੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਉਲਝਿਆ ਕਿ ਏਸ਼ੀਅਨ ਡਾਲਰ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤੇ ਨਵੀਂ ਕਰੰਸੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਝਟਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਜੋ ਟਰੇਡ ਵਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਹੈ।
ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰ ਕੇ ਲੁੱਟਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਜੰਗ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਸੋਚ ਰੀਪਬਲਕਿਨ ਸੈਨੇਟਰ ਟੈਡ ਸਟੀਵਨਜ਼ ਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨਾਲ 36 ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਟ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਏਨੀ ਊਰਜਾ 72000 ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਚਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬਾਂ ਜਿੰਨੀ ਬਰਬਾਦੀ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੀ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਗੇ, ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦਿਖਾਉਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸਬਕ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਕ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੋ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌੜੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰਨ ਦੇ ਕੋਝੇ ਯਤਨ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਔਕਾਤ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਰੇਤ ਦੇ ਕਿਣਕੇ ਸਮਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੋਛੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਘੁਮੰਡੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਕਲੋਨਿੰਗ ਕਰਨੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਬਣਾ ਕੇ ਵਰਤਣਾ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਰਤਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਬਰਬਾਦੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਰਸਤੇ ਹਨ।
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰਕਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਜ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਵੀ ਇਕ ਦਿਨ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵਰਗਾ ਜੀਵਨ ਰਹਿਤ ਗ੍ਰਹਿ (ਪਲੈਨਟ) ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਣਗੇ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਵਕਤ ਕਦੇ ਮੁਆਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਮੌਸਮਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਛੇੜ-ਛਾੜ ਸਾਨੂੰ ਬਰਬਾਦੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ।
(ਨੋਟ : ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਅਦਾਰੇ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ)


ਫੋਨ : 001-416-727-2071
major.mangat@gmail.com

ਦੁਬਈ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਰਾਕਲ ਗਾਰਡਨ

ਧਰਤ ਦਾ ਅਸਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਫੁੱਲ ਹਨ ਤੇ ਜਦ ਕੁਦਰਤ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੁਦਰਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਨ ਬਾਗੋਬਾਗ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੇਤਲੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰੂਥਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਕਰੋੜਾਂ ਫੁੱਲ ਇਕੋ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖਿੜੇ ਮਿਲ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਦਿਲੋ-ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇਗੀ? ਜਵਾਬ ਬੜਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦਾ ਹਾਲ ਤਾਂ ਸ਼ੈਦਾਈਆਂ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ ਜਦ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੁਬਈ ਵਿਚ ਬਣੇ 'ਦੁਬਈ ਮਿਰਾਕਲ ਗਾਰਡਨ' ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਿਆ। ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਂ ਤਾਂ ਬਸ ਇਸ ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਪੁੱਜਣ 'ਤੇ ਇੰਜ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਮਾਨੋ ਤੁਸੀਂ ਜੰਨਤ ਵਿਚ ਹੀ ਪੁੱਜ ਗਏ ਹੋਵੋ, ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਹੀ ਮਨ, ਵਿਚ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈਂਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੇਹੱਦ ਹੁਸੀਨ ਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ ਇਹ ਬਗੀਚਾ ਸੰਨ 2013 ਵਿਚ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ 14 ਤਰੀਕ ਯਾਨੀ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ-ਡੇਅ ਦੇ ਮੌਕੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਕਰੀਬਨ 18 ਏਕੜ ਵਿਚ ਬਣੇ ਇਸ ਬਗੀਚੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੁਦਰਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਬਗੀਚੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਖਿੜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਗਮਲਿਆਂ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਫੁੱਲ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿੜਨ ਦਾ ਖਾਸ ਮੌਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਗੀਚਾ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ ਬਗੀਚਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ 1 ਨਵੰਬਰ, 2018 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 5 ਮਈ, 2019 ਤੱਕ ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹੇਗਾ। ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮਹੀਨੇ ਮੌਸਮ ਫੁੱਲਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਰਡਨ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਗੀਚੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ 50 ਦਰਾਮ ਯਾਨੀ ਉਥੋਂ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਪਏ ਦੇ ਭਾਅ ਮੁਤਾਬਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਰੁਪਏ (966) ਘੱਟ ਦੇ ਕਰੀਬ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਬਗੀਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ 'ਹਮਾਰੀ ਅਧੂਰੀ ਕਹਾਨੀ' ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਇਸ ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮਿਰਾਕਲ ਗਾਰਡਨ ਦਾ ਹਰ ਕੋਨਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫੁੱਲ ਘੜੀ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹੈ। ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਕੁਦਰਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਬਟਰਫਲਾਈ ਗਾਰਡਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਤਲੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਹਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਰਡਨ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਅਸਲ ਜਹਾਜ਼ (ਏਅਰ ਬੱਸ ਏ 380) ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਲੱਦਿਆ ਜਹਾਜ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਦਿਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਤਾਜ ਮਹੱਲ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਗੇਟ, ਹੱਟ, ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਗਏ 'ਫਲਾਵਰ ਕੈਸਲ' ਆਦਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਲਾਉਣ ਖਾਤਰ, ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਕਾਰਟੂਨ ਕਰੈਕਟਰ ਖਾਸ ਕਰ ਮਿੱਕੀ ਮਾਊਸ, ਟੈਡੀ ਬੀਅਰ ਆਦਿ ਬੇਹੱਦ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਕਾਰਟੂਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਕ ਗੇਟ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਵੱਡ-ਅਕਾਰੀ ਕੱਛੂ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੱਡ-ਅਕਾਰੀ ਕੀੜੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲਾਜਵਾਬ ਬਿੱਲੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਦੰਗ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਇਹ ਬਿੱਲੀਆਂ ਜਿਊਂਦੀਆਂ ਜਾਗਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਿੱਲੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਪਿਆਰੀਆਂ ਵੀ ਬਾਕਮਾਲ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਇਹ ਤਾਂ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਬਣੀ ਲੇਕ ਯਾਨੀ ਝੀਲ ਰੂਪੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਗੀਚੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ-ਮੋਟਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਗੀਚੇ ਨੂੰ ਬੜੇ ਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਹੋ ਨਿੱਬੜਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਵਰਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਟਰੀਟ ਕਰ ਕੇ ਬਗੀਚੇ ਦੇ ਹਰ ਫੁੱਲ, ਕਿਆਰੀ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਬਗੀਚਾ ਤੁਪਕਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਧਾਰਿਤ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਗਮਲਿਆਂ 'ਚ ਲੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿਚ ਫਿਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਇਸ ਬਗੀਚਾ ਫੇਰੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖੋਸਾ ਪਾਂਡੋ (ਮੋਗਾ) ਤੋਂ ਨਾਲ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ: ਸਤਵੀਰ ਸਿੰਘ ਟੋਨੀ ਅਤੇ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਥੋਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਹੁਸੀਨ ਬਗੀਚੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬੂਟੇ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪਟੂਨੀਆ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਖੂਬ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਟੂਨੀਆ ਦੇ ਖਿੜਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੂਸਰੇ ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰੰਗ ਵੀ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੇਲਾਂ, ਭੌਂ-ਕੱਜਣੇ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਖਾਤਰ ਇਕ ਗੇਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਖਾਤਰ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਮਨ ਬਹਿਲਾਉਣ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਹੈ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਜੂਸ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। 18 ਏਕੜ ਵਿਚ ਬਣੇ ਬਗੀਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਖਾਤਰ ਰਸਤੇ-ਪੌੜੀਆਂ ਤੁਰਦੇ-ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਦੂਸਰੇ ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਕਦ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਇਸ ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨ ਵਾਲੇ ਢਾਂਚੇ ਹਰ ਸਾਲ ਬਦਲੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਢਾਂਚੇ ਪੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੂਟੀ ਵਿਚੋਂ ਡੁਲ੍ਹਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਨਦੀ, ਮੋਰ, ਪੰਛੀ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਸੋਹਣੀ ਦਿੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਲਾਜਵਾਬ ਬਗੀਚਾ ਵੇਖਦਿਆਂ ਮੂੰਹੋਂ ਇਕ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, 'ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਨਾ ਰੱਜੀਆਂ' ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਏਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਫੁੱਲ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਬਾਗ਼-ਬਾਗ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਲਾ! ਅਜਿਹੇ ਹੁਸੀਨ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਧਰਤ ਉੱਪਰ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਵਧਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ।


-ਮੋਬਾਈਲ : 98142-39041.
landscapingpeople@rediffmail.com

'ਜੰਨਤ' ਜਾਮ ਹੈ!

ਨੰਗਲ ਡੈਮ ਤੋਂ ਬਰਫ਼ੀ ਖਾ ਕੇ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਦੁਪਹਿਰੇ ਲਖਨਪੁਰ ਦੇ ਲੱਡੂਆਂ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ। 222,236 ਸਕੇਅਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ 'ਚ ਫੈਲੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਵਰਗ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹੈ ਲਖਨਪੁਰ। ਲਖਨਪੁਰ 'ਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਰੇਹੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ 24 ਘੰਟੇ ਦਾਲ ਦੇ ਲੱਡੂ, ਵੜੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਾਜ਼ਗੀ ਤੇ ਜਾਇਕਾ ਦੋਵੇਂ ਕਮਾਲ, ਕੂੰਡੇ-ਸੋਟੇ ਨਾਲ ਦਾਲ ਘੋਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੜਾਹੀ 'ਚ ਤਲਾਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਵੀ ਰੁਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਟਾਰ ਵੀ। ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਡਵਾਲ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਕਾਲੀਆ, ਯੋਗੇਸ਼ ਸਚਦੇਵਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੂਫੀ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 60 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ। ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਸਾਂਬਾ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਵੀ ਲੱਡੂਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਸਰਦਾਰੀ ਲਖਨਪੁਰ ਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਲਖਨਪੁਰ ਟੱਪਦਿਆਂ ਹੀ ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਮ ਹੋ ਗਏ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੋਸਟ ਪੇਡ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਟੂਰਿਸਟ ਸਿੰਮ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕ-ਦੋ ਥਾਈਂ ਰੁਕੇ ਪਰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। ਸ਼ਾਮੀਂ ਊਧਮਪੁਰ ਟੱਪਦਿਆਂ ਹੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਬੜੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 'ਚ ਸੇਬ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਉਂਜ ਵੀ ਜੰਮੂ-ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ-ਲੇਹ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ। ਕੀ ਪਤਾ ਕਦੋਂ ਕਿਥੇ ਜਾਮ ਲੱਗ ਜਾਵੇ। ਜੰਮੂ-ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਟਰੱਕਾਂ, ਮਿਲਟਰੀ ਵਾਹਨਾਂ, ਸੈਲਾਨੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਕਿੰਨਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਸੜਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਵੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਤਨੀਟਾਪ ਲਾਗੇ ਨਵੀਂ ਬਣੀ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ ਨੇ ਸਫ਼ਰ ਸੌਖਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਭਾਰਤ 'ਚ ਮਸਲਾ ਇਕ ਨਹੀਂ। ਚਾਣਚੱਕ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਭੇਡਾਂ ਵਾਲੇ ਗਡਰੀਏ ਆ ਬਹੁੜਦੇ ਹਨ, ਫੜ ਲਓ, ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਪੂਛ। ਰਾਤੀਂ ਕਸਬਾ ਕੁੱਦ ਦੀਆਂ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਨੇ ਸਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਕੁੱਦ ਦਾ ਪਤੀਸਾ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਜਾਇਕੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮਿੱਤਰ ਮੰਡਲੀ ਨੇ ਪਤੀਸੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਗੇੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਲ 'ਚ ਭੁੱਖ ਸਵਾਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੜੇ ਹਿੰਮਤੀ ਡਰਾਈਵਰ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀਕ ਬੱਬੂ ਨੇ ਰਾਮਬਟ 'ਚ ਰਾਤ ਠਹਿਰਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਲਾਗੇ ਇਕ ਹੋਟਲ 'ਚ ਡੇਰੇ ਤਾਂ ਲਾ ਲਏ ਪਰ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਹਾਰਨ ਸਿਰ ਖਾ ਗਏ। ਕਹਾਵਤ ਵੀ ਯਾਦ ਆਈ, 'ਜੋ ਸੁੱਖ ਛੱਜੂ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨਾ ਉਹ ਬਲਖ ਨਾ ਬੁਖਾਰੇ।'
ਸਵੇਰੇ ਫੁਰਤੀ ਮਾਰੀ, ਬਿਸਤਰੇ ਛੱਡੇ, ਬਰੇਕਫਾਸਟ ਛੱਡਿਆ। ਸਫ਼ਰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਟਾਈਟੈਨਿਕ ਵਿਯੂ ਪੁਆਇੰਟ ਕੋਲ ਬਰੇਕ ਲੱਗਣੀ ਸੀ। ਕਮਾਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਜੰਨਤ ਦੀ ਕੋਸੀ-ਕੋਸੀ ਧੁੱਪ। ਸਾਫ਼ ਹਵਾ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਨਾਰ। ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵਾਦੀ ਦਾ ਕਮਾਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਚੁਸਕੀਆਂ ਲੈਂਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਤ ਗੁਲਮਰਗ ਰੁਕਿਆ ਜਾਵੇ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਗੁਲਮਰਗ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੁਸੀਨ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸੜਕ 'ਤੇ ਠੰਢੀ ਪੌਣ, ਚਿਨਾਰ ਤੇ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਹ 'ਚ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਦੇ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਮੀਂ ਚਾਰ ਵਜੇ ਗੁਲਮਰਗ ਪਹੁੰਚੇ। ਗੁਲਮਰਗ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਗਾਈਡ, ਘੋੜੇ ਵਾਲੇ, ਹੋਟਲ ਏਜੰਟ ਸਾਡੇ ਮਗਰ ਪੈ ਗਏ। ਮਸਾਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਇਆ। ਅਸੀਂ ਹੋਟਲ ਯਮਯਮ 'ਚ ਦੋ ਰੂਮ ਲੈ ਲਏ। ਔਫ਼ ਸੀਜ਼ਨ 'ਚ ਕਮਰਾ 2000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਨ ਸੀਜ਼ਨ 'ਚ 5000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਲਮਰਗ 'ਚ ਖੰਡਰ ਬਣੀ ਹੋਟਲ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਅੱਧੀ-ਅਧੂਰੀ ਇਮਾਰਤ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਅਸਲ 'ਚ ਗੜਬੜੀ ਵਾਲੇ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਹੈ। ਗੁਲਮਰਗ 'ਚ ਹੋਟਲ ਖ਼ੈਬਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸਸਤੇ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਰੂਮ 20,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਹੈ। ਗੁਲਮਰਗ ਵੀ ਖਜਿਆਰ ਵਰਗਾ ਹੈ ਪਰ ਖਜਿਆਰ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ, ਗੁਲਮਰਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਸੋਹਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੀ।
ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਸਕੀਟਿੰਗ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਜਨਵਰੀ 'ਚ ਇਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਲਮਰਗ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਾਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਦਾ ਸੋਲਾਂਗ (ਮਨਾਲੀ) ਵੀ ਸਕੀਟਿੰਗ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਗੁਲਮਰਗ 'ਚ ਆਰਮੀ ਅਫ਼ਸਰ ਵੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਕੱਟਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਮਾਲ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ। ਆਰਮੀ ਟੀਮਾਂ ਹੋਟਸ ਕਮਾਲ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਲਮਰਗ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਕਰਸ਼ਨ ਹੈ ਖੰਡੋਲਾ (ਰੋਪ ਵੇਅ) ਜਿਹੜਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੈਲੇਸ ਵੀ ਦਿਲਕਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੜੇ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪੁਰਾਤਨ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਦੇਖਣਯੋਗ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਨੇ ਪੈਲੇਸ ਦਾ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੈਲੇਸ 'ਚ ਏ.ਸੀ. ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ। ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਸਮੇਂ ਬਟੂਆ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੱਪੇ-ਚੱਪੇ 'ਤੇ ਖਰਚ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਸੂਝਵਾਨ ਸੈਲਾਨੀ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤੁਸੀਂ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਖੰਡੋਲਾ/ਮਹਾਰਾਜਾ ਪੈਲੇਸ/ਚਿਲਡਰਨ ਪਾਰਕ ਤੁਸੀਂ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖੁਦ ਘੋੜਾ ਬਣ ਕੇ। ਤੁਰ ਕੇ ਸਭ ਮੁਫ਼ਤ ਤੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ 800-1000 ਰੁਪਏ। ਗੁਲਮਰਗ 'ਚ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਗੁਲਮਰਗ 'ਚ ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕਾਹਵਾ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਚ ਕਾਹਵੇ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਲਈ ਕਾਹਵਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਮਾੜੀ-ਮੋਟੀ ਠੰਢ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਦਾਲ-ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਇਲੈਚੀ-ਅਦਰਕ ਪਾ ਕੇ ਕਾਹਵਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਬੇਕਰੀ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬਿਸਕੁਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੋਟਲ ਵਾਲੇ ਫੈਣੀਆਂ ਵੀ ਪਰੋਸਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਮਾਂਹ, ਮਟਨ, ਚਿਕਨ ਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਜਾਇਕਾ ਕਮਾਲ ਦਾ ਹੈ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਮਸਾਲਾ ਟਿੱਕੀ ਰਸੋਈ 'ਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਲਮਰਗ ਸੱਚੀਂ ਸਵਰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਪੈਦਲ ਹੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਲਮਰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ। ਰਾਹ 'ਚ ਇਕ ਸੇਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ 'ਚੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਇਕ-ਇਕ ਪੇਟੀ ਲਈ। ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਤਰਪਾਲ ਲਈ। ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿ ਨੰਗਲ ਆ ਕੇ ਜਦੋਂ ਪੇਟੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੇਬ ਬੇਕਾਰ ਨਿਕਲੇ। ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਵੀ ਆਰਟ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀਕ ਨੇ ਡੱਲ ਝੀਲ ਕੰਢੇ ਗੱਡੀ ਪਾਰਕ ਕੀਤੀ। ਦੋ ਸ਼ਿਕਾਰੇ ਲੈ ਕੇ ਮਿੱਤਰ ਮੰਡਲੀ ਨੇ ਬੋਟਿੰਗ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਬੋਟਿੰਗ ਵੀ, ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਵੀ। ਡੱਲ ਝੀਲ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਰੇ 'ਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਨਕਲੀ ਗਹਿਣੇ, ਕੇਸਰ, ਸ਼ਿਲਾਜੀਤ, ਸ਼ਾਲ, ਸਨੈਕਸ, ਵਸਤਰ, ਚਾਹ, ਕਾਹਵਾ, ਸਜਾਵਟੀ ਸਾਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਿੱਕੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਿਕਾਰੇ ਦੇ ਲਾਗੇ ਲਿਆ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਮਾਨ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਸੈਲਾਨੀ ਹੀ ਹਨ। ਗੰਜੇ ਨੂੰ ਕੰਘੀ ਵੇਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਭਾਅ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਗਾਹਕ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਭਾਅ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕੜਾਹ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਹਨੀਮੂਨ ਮਨਾਉਣ ਆਏ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਇਕ ਮੁਖਾਤਿਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ 'ਲੇ ਲੋ ਸਾਹਿਬ ਮੇਮ ਸਾਹਬ ਯਹ ਸ਼ਾਲ ਓੜ ਕਰ ਚਲੇਗੀ ਤੋਂ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਹੋ ਜਾਏਗਾ, ਲੋਗ ਰੁਕ ਰੁਕ ਕਰ ਦੇਖੇਂਗੇ।' ਡੱਲ ਝੀਲ 'ਚ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ।
(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)


-ਭਾਖੜਾ ਰੋਡ, ਨੰਗਲ-140124.
ਮੋਬਾ : 98156-24927. grewal.dam@gmail.com

ਗ਼ਜ਼ਲ

* ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖਵਾਂ *

ਖੰਡਰ ਹੀ ਦੱਸ ਰਹੇ ਨੇ, ਕਿੰਜ ਝੱਲੀਆਂ ਸੀ ਮਾਰਾਂ।
ਰੰਗੀਆਂ ਸੀ ਜੋ ਲਹੂ ਨੇ, ਮੌਜੂਦ ਨੇ ਦੀਵਾਰਾਂ।

ਇਹ ਜੋ ਸਫ਼ਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ, ਹਰ ਮੋੜ 'ਤੇ ਬਦਲਦਾ ਹੈ,
ਕਿਤੇ ਲੋੜ ਸਿਮਰਨੇ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਕਟਾਰਾਂ।

ਹੈ ਡਰ ਵੀ ਮੌਸਮਾਂ ਦਾ, ਚੋਗੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵੀ ਹੈ,
ਹੈ ਸਫ਼ਰ ਉਮਰ ਭਰ ਦਾ, ਚਲਦੇ ਨੇ ਬਣ ਕੇ ਡਾਰਾਂ।

ਗੋਹੜੇ 'ਚੋਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਾਲੇ, ਪੂਣੀ ਵੀ ਨਹੀਓਂ ਛੋਹੀ,
ਸੀਨੇ 'ਚ ਧੁਖਦੀਆਂ ਜੋ, ਰੀਝਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਜ ਠਾਰਾਂ।

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭੀੜ ਅੰਦਰ, ਕਦੇ ਫੇਰ ਵੀ ਮਿਲਾਂਗੇ,
ਸ਼ਾਇਦ, ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਵਣ, ਫਿਰ ਸਾਡੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ।

ਨੇਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਹੀ, ਨਿਕਲੇਗਾ ਪਹੁਫੁਟਾਲਾ,
ਨਾ ਡਰ ਤੂੰ ਪਤਝੜਾਂ ਤੋਂ, ਫਿਰ ਆਉਣੀਆਂ ਬਹਾਰਾਂ।

ਮਰਨਾ ਹੈ ਅਮਰ ਉਸ ਦਾ, ਰੋਵੇ ਜਹਾਨ ਜਿਸਨੂੰ,
ਲੱਗਣ ਚਿਤਾ 'ਤੇ ਮੇਲੇ, ਢਾਡੀ ਵੀ ਗਾਉਣ ਵਾਰਾਂ।

ਸ਼ੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ 'ਤੇ ਐਵੇਂ, ਰਿਹਾ ਸੇਖਵਾਂ ਸੀ ਕਰਦਾ,
ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ ਰਾਜ਼ ਉਦੋਂ, ਜਦ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਯਾਰਾਂ।


-ਮੋਬਾਈਲ : 98184-89010.

ਹੰਕਾਰ

ਹੰਕਾਰ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਇਹ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਹੰਕਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਬਕ ਸਿਖਾ ਕੇ ਅਗਾਂਹ ਤੁਰਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਠੀਕ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਜਿੰਨਾ ਆਪ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਓਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕਈ ਮਾਨਵ ਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਦਾਨਵ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਦੌਲਤ ਤਾਂ ਸ਼ੋਹਰਤ ਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਨੂੰ ਕੋਠੀ, ਮਹਿਲ ਜਾਂ ਬੰਗਲਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਉਹ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਲਪੇਟ 'ਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੰਕਾਰੀ ਬੰਦਾ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ-ਖ਼ਾਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ ਭੁੱਲ ਕੇ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜਦਾ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣਿਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਝ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਹੰਕਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਹੀਂ ਮਾਪ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਰ ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਰੱਬ ਬਣੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਆਕਾਸ਼ ਕਾਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਟੇ ਟੋਇਆਂ ਵਿਚ ਡਿਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਰੂਪੀ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿਚ ਹੀ ਭਲਾਈ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਹੰਕਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਹੀ ਜੜ੍ਹ ਨਾਲੋਂ ਟੁਟ ਕੇ ਇਕ ਦਿਨ ਮੂਧੇ ਮੂੰਹ ਡਿਗਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਆਏ ਫਿੱਕੇਪਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬੇਲੋੜੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਹੰਕਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਹੰਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਦੀਵਾਰ ਵਾਂਗ ਆ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦ 'ਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੰਕਾਰ (ਹਊਮੈ) ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੋਣਾ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਡਿਗਣਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਰਿਆਲੀ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਫੇਰ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੋ, ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਔਕਾਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਈਏ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈਏ। ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਨਾਲ ਹੰਕਾਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦੇਖੋ ਤੁਹਾਡੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸੋ, ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਊਰਜਾ ਈਰਖਾ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਜਿਹੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਲਿਆ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਸੋ, ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਸਾਂਝ ਦੀ ਤੰਦ ਜੁੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਾਥ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਨ੍ਹੇਵਾਹ ਹੀ ਹਊਮੈ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਜਤਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸੁਨੱਖਾ, ਸੁਚੱਜਾ ਸਲੀਕੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਸਦਾਚਾਰੀ ਜੀਵਨ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਈਏ ਤਾਂ ਕਿ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਅਤੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਡੇਰੀ ਹੋਵੇ।


-ਸਨੇਹਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੀਲੂ ਫਰੌਰ
932/25, ਖੰਨਾ-141401.
ਸੰਪਰਕ : 93163-17356

ਭੁੱਲੀਆਂ ਵਿਸਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ

ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਏ ਜਦੋਂ ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਸ: ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਆਰਟਿਸਟ ਦੀ ਸੰਤ ਜੀ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਤ ਜੀ ਸ: ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ 'ਤੇ ਅੰਦਰੇਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਅਕਸਰ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸ: ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਸੰਤ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਏ ਸੀ। ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਸ: ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਸ: ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਸ: ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ 'ਅਸੀਂ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਸੀ।'


-ਮੋਬਾਈਲ : 98767-41231

ਨਹਿਲੇ 'ਤੇ ਦਹਿਲਾ

ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ

ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ। ਮਲੀਹਾਬਾਦ ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਉਰਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜੋਸ਼ ਸਾਹਿਬ ਵੱਡੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਸਨ। ਮਲੀਹਾਬਾਦ ਦੇ ਲਾਗੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਦਸਹਿਰੀ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਦੇ ਦਸਹਿਰੀ ਅੰਬ ਬੜੇ ਸੁਆਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜੋਸ਼ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਗ਼ਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਗ਼ਮ ਪੈੱਗ ਬਣਾ-ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪੀਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਦੋ-ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਰੋਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਆਜ਼ਾਦ ਅਨਸਾਰੀ ਜੋਸ਼ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਗਮ ਅਨਸਾਰੀ ਸਾਹਬ ਤੋਂ ਬੜੀ ਚਿੜਦੀ ਸੀ। ਜੋਸ਼ ਸਾਹਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਗ਼ਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬੋਤਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। ਬੇਗ਼ਮ ਨੇ ਇਕ ਬੋਤਲ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ। ਜੋਸ਼ ਸਾਹਬ ਸੋਡਾ ਅਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਨਮਕੀਨਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ 'ਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਕੇ ਬੇਗ਼ਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਬੇਗ਼ਮ ਬਾਹਰ ਆਈ ਤਾਂ ਜੋਸ਼ ਸਾਹਬ ਨੇ ਬੜੀ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਿਅਰ ਸੁਣਾਇਆ:
ਕਸ਼ਤੀ-ਏ-ਮੈਅ ਕੋ ਹੁਕਮ-ਏ-ਰਵਾਨੀ ਭੀ ਭੇਜ ਦੋ,
ਜਬ ਆਗ ਭੇਜਦੀ ਹੈ ਤੋ ਪਾਨੀ ਭੀ ਭੇਜ ਦੋ।
ਇਹ ਸ਼ਿਅਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਗ਼ਮ ਮੁਸਕਰਾਈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕ ਬੋਤਲ ਸੋਡਾ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਬਣੇ ਕਬਾਬ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ।


-ਜੇਠੀ ਨਗਰ, ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ-141401.
ਮੋਬਾਈਲ : 94170-91668.






Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2018.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX