ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ’ਚ 80 ਹੋਰ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਕੋਰੋਨਾ
. . .  9 minutes ago
ਮੁੰਬਈ, 26 ਮਈ- ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ’ਚ ਪਿਛਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ’ਚ 80 ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ’ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦੀ
ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੁਰਬ
. . .  19 minutes ago
ਨਾਭਾ, 26 ਮਈ (ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ)- ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੁਰਬ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ....
ਦਿੱਲੀ-ਗਾਜੀਆਬਾਦ ਸਰਹੱਦ ਸੀਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੱਗਾ ਲੰਬਾ ਜਾਮ
. . .  26 minutes ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 26 ਮਈ- ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਲੀ-ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਸਰਹੱਦ ...
ਭਾਰਤ 'ਚ ਪਿਛਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ 6,535 ਮਾਮਲੇ ਆਏ ਸਾਹਮਣੇ
. . .  41 minutes ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ. 26 ਮਈ- ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ 'ਚ ਪਿਛਲੇ...
ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਫੁਟਵੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ੈਕਟਰੀ 'ਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ
. . .  42 minutes ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 26 ਮਈ - ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੇਸ਼ਵਪੁਰਮ ਖੇਤਰ 'ਚ ਫੁਟਵੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ੈਕਟਰੀ 'ਚ...
ਗੁਰ ਹਰਸਹਾਏ ਬਲਾਕ 'ਚ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਕਬੇ ਹੇਠ ਹੋਵੇਗੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ
. . .  about 1 hour ago
ਗੁਰੂ ਹਰਸਹਾਏ, 26 ਮਈ (ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ)- ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ...
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਜੀ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜਥੇਦਾਰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ
. . .  about 1 hour ago
ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ, 26 ਮਈ (ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੂ)- ਬੀਤੇ ਦਿਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਡਰਬੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਜੀ...
ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ
. . .  about 1 hour ago
ਬਲਾਚੌਰ, 26 ਮਈ (ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਬਲਾਚੌਰੀਆ) -ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲਾਚੌਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ..
ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਸਵਿਫ਼ਟ ਕਾਰ ਸੜ ਕੇ ਹੋਈ ਸਵਾਹ
. . .  about 2 hours ago
ਨੱਥੂਵਾਲਾ ਗਰਬੀ, 26 ਮਈ (ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਲੰਗੇਆਣਾ) - ਬੀਤੀ ਰਾਤ ਮੁਦਕੀ ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ ਰੋਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਰੋਡ...
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੂਰਬ ਮੌਕੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੰਗਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਨਤਮਸਤਕ
. . .  about 2 hours ago
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 26 ਮਈ (ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸੰਧੂ)- ਪੰਜਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੂਰਬ ਮੌਕੇ ਸੱਚਖੰਡ ...
ਪੁਣਛ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ
. . .  about 2 hours ago
ਸ੍ਰੀਨਗਰ, 26 ਮਈ- ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪੁਣਛ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਲਾਕੋਟ ਸੈਕਟਰ 'ਚ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ,...
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 'ਚ ਡੇਢ ਸਾਲਾ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਕੋਰੋਨਾ
. . .  about 3 hours ago
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 26 ਮਈ(ਮਨਜੋਤ ਸਿੰਘ)- ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬਾਪੂ ਧਾਮ ਕਾਲੋਨੀ 'ਚ ਡੇਢ ਸਾਲਾ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ...
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤੁਗਲਕਾਬਾਦ 'ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਝੁੱਗੀਆਂ ਸੜ ਕੇ ਹੋਈਆਂ ਸੁਆਹ
. . .  about 3 hours ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 26 ਮਈ- ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤੁਗਲਕਾਬਾਦ 'ਚ ਬੀਤੀ ਰਾਤ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਝੁੱਗੀਆਂ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ...
ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ 98 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੋਈ ਮੌਤ
. . .  about 3 hours ago
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, 26 ਮਈ- ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਕਹਿਰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ...
ਅੱਜ ਦਾ ਵਿਚਾਰ
. . .  about 3 hours ago
ਜਲੰਧਰ 'ਚ ਅੱਜ ਕੁੱਲ 16 ਮਰੀਜ਼ ਮਿਲੇ ਕੋਰੋਨਾ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ
. . .  1 day ago
ਜਲੰਧਰ, 25 ਮਈ (ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਲੋਹੀਆ) - ਜਲੰਧਰ 'ਚ ਕੋਵਿਡ-19 (ਕੋਰੋਨਾ) ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਪੀੜਤ 16 ਹੋਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੇ 238 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ...
ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਨੇ ਮੁੜ ਦਿੱਤੀ ਦਸਤਕ ਇਕ ਮਰੀਜ਼ ਆਇਆ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ
. . .  1 day ago
ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, 25 ਮਈ (ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਮਹੇ)-ਅੱਜ ਦੋ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਹਾਲੇ ਸ਼ਾਮ ਸਮੇਂ ਹੀ ਕੋਰੋਨਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ 'ਤੇ ਸੰਗਤ ਆਪਣੇ ਘਰ 'ਚ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਕਰਨ- ਜਥੇਦਾਰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ
. . .  1 day ago
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ , 25 ਮਈ (ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸੰਧੂ) - ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ...
ਕਰੀਬ 51 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਕੋਰੋਨਾ ਮੁਕਤ
. . .  1 day ago
ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, 25 ਮਈ (ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੁਰਬਾ) - ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਵਾਰਡ ਵਿਚੋਂ ਅੱਜ ਬਾਕੀ ਦੇ ਰਹਿੰਦੇ 10 ਕੋਰੋਨਾ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਛੁੱਟੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਪਰਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਰੋਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ..,.
ਪਠਾਨਕੋਟ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ 5 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ
. . .  1 day ago
ਪਠਾਨਕੋਟ, 25 ਮਈ (ਸੰਧੂ) - ਪਠਾਨਕੋਟ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ 5 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਐੱਸ.ਐਮ.ਓ ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ...
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 45 ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ
. . .  1 day ago
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 25 ਮਈ (ਵਿਕਰਮਜੀਤ ਮਾਨ) - ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 45 ਆਈ.ਪੀ.ਐੱਸ ਤੇ ਪੀ.ਪੀ.ਐੱਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ...
ਐਲ.ਪੀ.ਯੂ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਸਬੰਧੀ ਗਲਤ ਖ਼ਬਰ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਸੰਚਾਲਕ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਦਰਜ
. . .  1 day ago
ਫਗਵਾੜਾ, 25 ਮਈ (ਹਰੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ) - ਲਵਲੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਹੋਣ ਸਬੰਧੀ ਝੂਠੀ ਖ਼ਬਰ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਵਿਨੋਦ ਸ਼ਰਮਾ ਵਾਸੀ ਥਾਣੇਦਾਰ ਮੁਹੱਲਾ ਫਗਵਾੜਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ...
ਰਾਜਪੁਰਾ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਕੇਸ ਆਇਆ ਸਾਹਮਣੇ
. . .  1 day ago
ਰਾਜਪੁਰਾ, 25 ਮਈ (ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ) - ਰਾਜਪੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਰਿਪੋਰਟ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਆਈ ਹੈ ।ਇਹ ਔਰਤ ਕਾਲਕਾ ਰੋਡ ਗਰਗ ਕਲੋਨੀ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਰਹਿ ਕੇ ਆਈ ਹੈ ।ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ.ਐਮ.ਓ ਡਾ. ਹਰੀਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ...
ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਜਲੰਧਰ 'ਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ
. . .  1 day ago
ਜਲੰਧਰ, 25 ਮਈ (ਚਿਰਾਗ਼ ਸ਼ਰਮਾ) - ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਰਵਿੰਦਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਏਕਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਅੱਜ ਜਲੰਧਰ 'ਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਹਾਲ ਤੋਂ ਕੈਂਡਲ ਮਾਰਚ ਕੱਢਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਖਹਿਰਾ...
ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 28ਵੀਂ ਰੇਲਗੱਡੀ ਰਵਾਨਾ
. . .  1 day ago
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 25 ਮਈ (ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ) - ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 28ਵੀਂ ਰੇਲਗੱਡੀ ਬਿਹਾਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਰੇਲਗੱਡੀ 'ਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚੋਂ 897, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ...
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..

ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ

ਕਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਰਾਤ

80ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਟਿੱਕੀ ਛਿਪਦੀ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਏ.ਕੇ. ਸੰਤਾਲੀ ਦੇ ਚਰਚੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕਿਧਰੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪਹਿਰੇ ਅਤੇ ਕਿਧਰੇ ਮੁੰਡੇ ਦਨਦੁਨਾਉਂਦੇ ਫ਼ਿਰਦੇ। ਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਪੁੂ ਪੱਕੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੰਚਾਇਤ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਐਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ, ਬਾਪੂ ਪਿੰਡੋਂ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ, ਅਗਵਾਈ ਘੁੱਦਾ ਕਾਮਰੇਡ ਕਰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਂ ਵੀ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀ। ਪਿੰਡ ਡਰਾਮੇ ਹੁੰਦੇ, ਗੁਲਾਬ ਖਾਂ ਘੁੜੈਲੀ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਮੌੜ, ਬਲਵੰਤ ਬੀਰੋਕੇ ਵਰਗੇ ਸਾਥੀ ਕਈ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘਰੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲੈਂਦੇ। ਮਾਂ ਦਾ ਲੰਗਰ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਕ ਵਾਰ ਘਰੇ ਪੰਡਿਤ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ, ਜੋ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਥੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਵੀ ਰਾਤ ਕੱਟ ਕੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਕੱਚਾ ਕੋਠਾ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਬਾਪੂ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਕੰਮ-ਧੰਦੇ ਕਰਦਾ, ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰ-ਵਾਰਤਾ ਵੀ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਹੋਮ ਵਰਕ ਦੇ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਕੂਲਿੰਗ ਵੀ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹਸਪਤਾਲ, ਹੁਨਰਮੰਦਾਂ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਵਰਕ-ਸ਼ੈੱਡ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਲਈ ਨੱਬੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਕਾਲੋਨੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਪੂ ਪਾਰਟੀ ਬਰਾਂਚ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਘਰ ਠਾਣੇ-ਠੱਪੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੇ-ਦਰਬਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਤਾਂਤਾ ਲੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੰਗ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ।
ਇਕ ਵਾਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਬਾਪੂ ਨੇ 'ਪੱਲੇ ਨੀਂ ਧੇਲਾ, ਕਰਦੀ ਮੇਲਾ-ਮੇਲਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਹਾਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਦੇ ਗਲ ਪੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਲ ਗੱਲ ਕਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕਹਿਰ ਦਾ ਖੌਫ਼ ਸੀ। ਬਾਪੂ ਕਹਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਾਮਰੇਡ ਮਾਰਤੇ...।
ਦਹਿਸ਼ਤ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਰਦੀ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਾਡੀ ਵਰਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਪੂ ਲਈ ਅਣਖ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ।
ਚੋਣਾਂ ਵੇਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੀਟਾਂ ਉੱਪਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲੜਦੇੇ, ਉਥੇ ਵੋਟਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਸਮੇਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੋਟਾਂ ਪਾਉੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੇ ਚਰਚੇ ਵੀ ਆਮ ਸਨ। ਬਾਪੂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਹਲਕੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਵੋਟਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਖਾਸ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੋਂ 300 ਵੋਟਾਂ ਪੁਆ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਤਿੰਨ ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਵਜ਼ੀਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੁੰਢ ਚਰਚਾ ਕਾਰਨ ਘਰ ਵਿਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੀਲੇ ਵਸਤਰਧਾਰੀ ਦੇਖਦੇ, ਅਸੀਂ ਚੌਕਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।
ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਬਹੁਤ ਦਲੇਰ ਸੀ ਪਰ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ ਰਹਿੰਦੀ। ਜੱਗ-ਬੀਤੀਆਂ ਸੁਣਦਿਆਂ-ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਮਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ 'ਡਰਿਓ ਨਾ, ਮੇਰੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਥੋਡੀ ਵਾ ਕੰਨੀਂ ਨੀਂ ਝਾਕਦਾ ਕੋਈ'।
ਇਕ ਰਾਤ ਖਾਓ-ਪੀਓ ਮਗਰੋਂ ਘਰ ਵਿਚ ਜੱਗ-ਬੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਬਿਜਲੀ ਗੁੱੱਲ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਹਰ ਸਕੂਟਰ ਰੁਕਿਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਿਆ। ਇੰਨੀ ਰਾਤ ਕੌਣ ਹੋਇਆ? ਘਰੇ ਇਕਦਮ ਮਾਤਮ ਛਾ ਗਿਆ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਧੱਕਾ ਵੱਜਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, 'ਬਾਰ ਖੋੋਲ੍ਹੋ'। ਕੰਧ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਟੱਪੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਹੱਥ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਿਆਣਦਾ। ਦੋ-ਤਿੰਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਘੁਸਰ-ਮੁਸਰ ਕੀਤੀ। ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਫ਼ ਮੌਤ ਚਿਤਵੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਗੁਆਂਢ ਚੇਤੇ ਆਉਂਦੈ ਪਰ ਕੋਈ ਮਦਦ ਦਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫੇਰ ਕੋਈ ਗਰਜ਼ਿਆ, 'ਬਾਰ ਖੋਲ੍ਹੋ ਉਏ!' ਮਾਂ ਨੇ ਇਕਦਮ ਫੌਜੀ ਪੈਂਤੜਾ ਲਿਆ। ਸਾਨੂੰ ਬੁੱਕਲ 'ਚ ਲੈ ਕੇ ਕੱਚੇ ਹਾਰੇ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ, ' ਜੁਆਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਧ ਟਪਾ ਕੇ ਛੋਟੀ (ਸਾਡੀ ਗੁਆਂਢਣ) ਕੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾ, ਮੈਂ ਦੇਖਦੀ ਆਂ, ਕਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਦਾ...!' ਸਾਡੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਪਰ ਮਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਪੂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕੰਧ ਉੱਪਰੋਂ ਕੋਠੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ, ਆਪ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ। ਮਾਂ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। 'ਸਾਸਰੀ ਕਾਲ ਜੀ', ਆਵਾਜ਼ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸੀ। ਮਾਂ ਨੇ ਥਾਂ-ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸੁਣਾਈਆਂ। 'ਦੇਖਿਆ, ਡਰਾ ਤੇ ਨਾ...' ਇਹ ਤਿੰਨਕੋਣੀ ਵਾਲਾ ਪੱਪੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਮਾਸੜ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਿਆਂ ਮਾਸੜ ਬੋਲਿਆ, ਕਾਮਰੇਡਾ, ਮੱਝ ਸੂਈ ਸੀ ਤੇ ਕੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਬਿਮਾਰ! ਤੇਰੇ ਪਿੰਡ ਆਲੇ ਡਾਕਟਰ ਅਸ਼ੋਕ ਕੋਲ ਚੱਲ ਸਾਡੇ ਨਾਲ। ਏਨੇ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵੀ ਆ ਗਈ। 'ਕੱਟਾ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੋਜੂ, ਜੇ ਬੰਦਾ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਫੇਰ!' ਬਾਪੂ ਦੇ ਹੱਥ ਰੰਬੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਡਰੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਦਾ ਚੇਤਾ ਅੱਜ ਵੀ ਚਕਰਾਅ ਦਿੰਦੈ।
ਸ਼ਾਲਾ, ਉਹ ਕਾਲੇ ਦਿਨ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾ ਆਉਣ।


ਮੋਬਾਈਲ : 99157-80505.


ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ

ਰੱਬਾ ਮਿਹਰ ਕਰ

ਰੱਬਾ ਮਿਹਰ ਕਰ
ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਹੁਤ ਕਰ
ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਤੇ
ਬਦਨਸੀਬਾਂ ਤੇ
ਤੁਰ ਪਏ ਜੋ ਘਰਾਂ ਨੂੰ
ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਗਰਾਂ ਨੂੰ
ਬੱਚੇ ਬੁੱਢੇ ਸਭ ਸੜਕਾਂ ਮੱਲੀਆਂ
ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੇ ਲੱਤੀਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਖੱਲੀਆਂ
ਤਨੋਂ ਨੰਗੇ ਮਨੋਂ ਨਿਸ਼ੰਗੇ
ਮੀਂਹ ਦੇ ਮਾਰੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਡੰਗੇ
ਤੁਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਤੁਰਦੇ ਜਾਂਦੇ
ਤਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਭੁਰਦੇ ਜਾਂਦੇ
ਪੈਰੀਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਛਾਲੇ ਪੈ ਗਏ
ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨ ਦੇ ਲਾਲੇ ਪੈ ਗਏ
ਭੁੱਖੇ ਪਿਆਸੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਮਾਰੇ
ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਕੁਝ ਝੂਠੇ ਲਾਰੇ
ਇਹ ਵੀ ਤਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਸੀ
ਪਰ ਕਿਹੜੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਇਹ ਮਾਸੀ
ਮਜ਼ਦੂਰ ਹਾਂ
ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਾਂ
ਗ਼ਰੀਬ ਹਾਂ
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾ ਕਰੀਬ ਹਾਂ
ਸਰਕਾਰਾਂ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਮੀਰਾਂ ਲਈ
ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਲਈ
ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ ਦਿੰਦੇ ਨੇ
ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਭਰ ਕੇ ਪੰਡ ਦਿੰਦੇ ਨੇ।
ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਬਸ ਕੁਝ ਛੋਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ।


-ਡਾ: ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਰਾਇਆ
ਹੈੱਡ ਪੈਡਰਿਆਟਿਕ ਨਿਊਰੋਲੌਜੀ, ਡੀ.ਐਮ.ਸੀ., ਲੁਧਿਆਣਾ। ਮੋਬਾਈਲ : 98726-54466.

ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਚੀਸ

ਦੋਨੋਂ ਜੀਅ ਪਝੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਟੱਪ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਲੜਕੀ ਇਧਰ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਆਹੀ-ਵਰੀ ਸੀ ਤੇ ਲੜਕੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਰ ਸੈੱਟ ਸਨ। ਬੁੱਢੀ ਜੋੜੀ ਦੀ ਹਾਲਤ 'ਏਕ ਡਾਲ ਪੇ ਤੋਤਾ ਬੈਠਾ, ਏਕ ਡਾਲ ਪੇ ਮੈਨਾ' ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਂਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਪੰਜਾਹ ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਰਾਂ 'ਚ ਇਹੋ ਕੁਝ ਸੀ। ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇ ਚਾਅ ਨੇ ਨਕਸ਼ਾ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਢੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਜੂਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਹੋੜ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਸਦਕਾ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਇਧਰ ਸੈੱਟ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧੀ ਤੇ ਜਵਾਈ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਬੁੱਢੀ ਜੋੜੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਰੀਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਸਰਾ ਭਾਲਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਬਿਮਾਰੀ-ਛਿਮਾਰੀ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਆਪਣਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਢਿੱਲੇ-ਮਿੱਸੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇਵਲ ਬੱਚੇ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨੌਕਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੁਣ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਬੈਠੇ ਲੜਕੇ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਗੇੜਾ ਮਾਰਦੇ ਵੀ ਹਨ ਤਾਂ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਇਹ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹਨ ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੁਢਾਪੇ 'ਚ ਦੋਵਾਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਭਾਵ ਜੋੜੀ 'ਰਾਮ ਚਲਾਈ' ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਧੀ-ਜਵਾਈ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਚੰਗੇ ਭਾਗੀਂ ਜਵਾਈ ਨੇਕਦਿਲ ਸੀ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਉਂਜ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਧੀ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਇਕ ਮਕਾਨ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇ। ਚਾਅ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਕੋਠੀ ਵਿਕਾਊ ਕੀਤੀ ਚਾਹੇ ਅੰਦਰੋਂ ਚੀਸ ਉੱਠਦੀ ਸੀ ਪਰ ਦੱਬਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ? ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਠੀ ਵਿਕ ਗਈ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮੀਆਂ-ਬੀਵੀ ਧੀ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ। ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਨੇ ਬੁੱਢਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਗਪਗ ਖਤਮ ਕਰ ਛੱਡੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕਾਂ ਹਨ ਪਰ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਹਾਲ ਮੰਦਾ ਹੈ। ਉਂਜ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੌੜ ਤੋਂ ਜੇ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕਈ ਕੇਸਾਂ 'ਚ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇੰਜ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਚੀਸ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਹਾਂ, ਜੇ ਪੱਛਮ ਵਾਂਗ ਸਰਕਾਰ ਹੀ ਬੁਢਾਪਾ ਘਰ ਬਣਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੋਰ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਪਾਸੇ ਦਿੱਲੀ ਅਜੇ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬੁੱਢਿਆਂ ਦੇ ਚੀਸ ਪੈਂਦੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਣਾ ਮੰਨੋ ਤੇ ਸਬਰ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਆਪ ਵੀ ਬੁੱਢੇ ਹਾਂ।


-ਗਲੀ ਨੰ: 8-ਸੀ, ਹੀਰਾ ਬਾਗ, ਜਗਰਾਉਂ (ਲੁਧਿਆਣਾ)।
ਮੋਬਾਈਲ : 98886-31634.

ਖਿੜਕੀ

ਜੱਗੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਖੂੰਡੀ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਐਨਕ ਲਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੀਤ ਗਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬੱਸ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਆਉਣਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਵਾਲੇ ਠੇਕੇ ਵੱਲ ਕਿੰਨਾ-ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਘਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਾਣਾ। ਅਖੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛ ਲਿਆ ਕਿ ਬਾਬਾ ਤੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਠੇਕੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਲਏ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਕਿਉਂ? ਚੱਲ ਪੁੱਤਰਾ ਤੂੰ ਪੁੱਛ ਹੀ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਠੇਕੇ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਦੀ ਉਥੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਵੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਹਾਜ਼ਮਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਦੀ ਉਥੇ ਤੇ ਓਨੀ ਦੀ ਓਨੀ ਹੈ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਇਸ ਖਿੜਕੀ ਵਿਚ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਬਰਬਾਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਏਨੀ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ ਵਹਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਠੁੱਡੇ-ਠੇਡੇ ਖਾਂਦਾ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਜਾਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਕੋਈ ਲਾਗੇ ਨਾ ਜਾਇਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗੂ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਓਗੇ?


-ਪਿੰਡ ਤੇ ਡਾਕ: ਮਮਦੋਟ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ।
ਮੋਬਾਈਲ : 75891-55501.

ਕਾਵਿ-ਵਿਅੰਗ

ਠੇਕਾ

* ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ *

ਠੇਕਾ ਝੂਠ ਦਾ ਲੈ ਲਿਆ ਮੂਰਖਾਂ ਨੇ,
ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਬੜਾ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਹਰ ਇਕ ਤਰਫ਼ ਹੈਰਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖੇ,
ਜਦੋਂ ਆਖਦੇ, 'ਬੜਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ।'
ਸੁਫਨੇ ਵਿਚ ਸਵਰਗਾਂ ਦੇ ਲਏ ਝੂਟੇ,
ਦਿਲ ਝੂਮਿਆ, ਬੜਾ ਧਰਵਾਸ ਹੋਇਆ।
ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅੱਖ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਰਕ ਜਾਪੀ,
ਮਨੀ ਰਾਮ ਦਾ ਚਿੱਤ ਉਦਾਸ ਹੋਇਆ।


-ਨਹਿਰ ਨਜ਼ਾਰਾ, ਨਵਾਂ ਹਰਿੰਦਰ ਨਗਰ, ਫਰੀਦਕੋਟ-151203.
ਮੋਬਾਈਲ : 98150-02302.

ਕਾਲੂ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ

ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢ ਕਾਲੂ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਮੁਹੱਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਕਾਲੂ ਨੂੰ ਪੁਚਕਾਰ-ਪਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਵੀ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਟੱਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਪੈਸ਼ਲ ਡ੍ਰੈੱਸ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਕੇਕ ਵੀ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਆਖਰ ਕੇਕ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਕਾਲੂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅੱਜ ਸਪੈਸ਼ਲ ਡਾਈਟ ਵੀ ਮਿਲੀ, ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅੰਦਰ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬੈਠਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਾਲੂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਅ ਕਾਲੂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਲਕਣ ਤਾਂ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਬਿਠਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਲਕਣ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੱਟਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਝਿੜਕਾਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਉਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ। ਬੱਚੇ ਵੀ ਚੁੰਮਦੇ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਖੇਡਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲੂ ਦਾ ਸਰਦੀ-ਗਰਮੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਏ.ਸੀ., ਕੂਲਰ ਜਾਂ ਪੱਖੇ ਥੱਲੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਸੌਣਾ ਹੈ ਤੇ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਗੱਦੇ ਵਾਲਾ ਕੰਬਲ ਵਾਲਾ ਬਿਸਤਰ ਵਿਛਾ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਡਬਲ ਬੈੱਡ 'ਤੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰ ਘੱਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਰੋਟੀ ਵੀ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਗਿਰਾਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤੁੱਕਾਂ ਯਾਦ ਆ ਗਈਆਂ:
'ਦਦੈ ਦੋਸੁ ਨ ਦੇਉ ਕਿਸੈ ਦੋਸੁ ਕਰੰਮਾ ਆਪਣਿਆ॥
ਜੋ ਮੈ ਕੀਆ ਸੋ ਮੈ ਪਾਇਆ ਦੋਸੁ ਨ ਦੀਜੈ ਅਵਰ ਜਨਾ॥
ਇਸ ਕਾਲੂ ਵਰਗੇ ਕਈ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਭੁੱਖੇ, ਬਿਨਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਡੰਡੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਟੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਥੇ ਐਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਾ ਭਾਵੇਂ ਘਰ ਵਾਲੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਾਲੂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਨਾਸ਼ਤੇ, ਰੋਟੀ, ਦਵਾਈ, ਆਦਿ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਕਾਲੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਠ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਮ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਲੂ ਦੇ ਇਹ ਕੋਈ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਹਨ।
ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰੌਣਕ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹੀ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇਰੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਿਆਰ ਦੇ ਦੋ ਬੋਲਾਂ ਲਈ ਤਰਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਕਾਲੂ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੰਗਿਆਂ ਪਿਆਰ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
'ਇਹ ਵੀ ਨਸੀਬ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ,
ਕਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੇ ਕਦੇ ਅੱਖਾਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਨੇ।


-658/10, ਪੰਜਾਬ ਮਾਤਾ ਨਗਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ। ਫੋਨ : 0161-2564498-98881-89622.

ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਲਾਸ਼

ਰਾਤ ਦੇ 10 ਵਜੇ ਬੂਹਾ ਖੜਕਣ 'ਤੇ ਉਹ ਤ੍ਰਬਕ ਪਈ। ਕੰਬਦੀ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਿਰਧ ਔਰਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ' ਕੋਣ ਐ ਭਾਈ?'
' ਮੈਂ ਆਂ ਬੇਬੇ, ਜਗਸੀਰ।' ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਇੰਜ ਲਗਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਡੂੰਘੇ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਠ ਬਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਦੀ ਭੁੱਬ ਨਿਕਲ ਗਈ। 'ਹਾਲਾਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹਨੂੰ ਬੁੱਕ ਰੁਪਇਆਂ ਦਾ ਲਾ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਐਨੀ ਛੇਤੀ ਵਾਪਸ....।' ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਪੁੱਤ ਸੁੱਖ ਐ? ਐਨੀ ਛੇਤੀ ਮੁੜ ਆਇਆਂ।' ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕਬਰਾਂ ਵਰਗੀ ਖਮੋਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ। ਮਾਂ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਤ ਲਈ ਰੋਟੀ ਲੈ ਆਈ। ਘੁਸਰ-ਮੁਸਰ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਪ ਵੀ ਆ ਗਿਆ। ਪੁੱਤ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਪਰਲ-ਪਰਲ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਾਬੜ ਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਿਆਂ ਉਹ ਭਰੜਾਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ, 'ਪੂਰੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰੋਟੀ ਨਸੀਬ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਈ ਦਿਨ ਭੁੱਖਾ-ਪਿਆਸਾ ਰਿਹਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਉੱਬਲੇ ਹੋਏ ਰਾਜਮਾਂਹ ਖਾ ਕੇ ਪੇਟ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਾਪੂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਗਹਿਣੇ ਕਰ ਕੇ, ਬੇਬੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵੇਚ ਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਆਜੂ ਪੈਸੇ ਲਾ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਚਕਨਾ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁੱਤੇ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟ ਨੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤੈ ਸਾਨੂੰ। ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੋਂ ਬੈਰੰਗ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤੈ। ਅਸੀਂ ਬਥੇਰੀ ਦੁਹਾਈ ਪਾਈ, ਬਈ ਸਾਨੂੰ ਕੇਰਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਲੀ ਕੰਧ ਟਪਾ ਦਿਓ। ਉੱਥੇ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰ ਕੇ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਜੋੜ ਲਵਾਂਗੇ...। ਬਾਪੂ ਆਪਣਾ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੀ ਉੱਜੜ ਗਿਆ।' ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਭੁੱਬ ਨਿਕਲ ਗਈ। 'ਚੱਲ, ਉਹ ਜਾਣੇ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਘਰ ਆਇਐ। ਪੈਸਾਂ ਤਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਐ... ਤੂੰ, ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲੈ।' ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।'
ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਉਹ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਪਿਆ ਉਸਲ-ਵੱਟੇ ਲੈਂਦਿਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਰਿਹਾ। ' ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ... 5 ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਗਹਿਣੇ....ਸੇਠ ਤੋਂ ਵਿਆਜੂ ਪੈਸਾ...ਕਿਵੇਂ ਲਾਹੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਬੋਝ...?' ਫਿਰ ਉਹਦੀ ਸੋਚ ਨੇ ਕਰਵਟ ਬਦਲੀ, 'ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਲੈਕੀਏ ਨਾਲ ਕਰਦਾਂ ਮੇਲ। ਉਹਦਾ 'ਮਾਲ' ਇਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਪੁਚਾਇਆ ਕਰੂੰ। ਇਉਂ ਜੋੜੂੰਗਾਂ ਪੈਸਾ...।' ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ। ਡੋਲਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ, 'ਕੋਈ ਨਾ, ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੋਗਾ ਪਾ ਦਿਆ ਕਰੂੰ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੀਡਰ ਨਾਲ ਆੜੀ ਪਾ ਲਊਂਗਾ। ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ- ਪੱਤੀ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ 'ਕਾਰੋਬਾਰ' ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ।' ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੋਤਾ।
ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਵਿਰਾਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਛੱਤ ਦੇ ਘੁਣ ਖਾਧੇ ਬਾਲਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।


-ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟ, ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਊ ਕੇਂਦਰ, ਸੰਗਰੂਰ ਮੋ : 9417148866.

ਕੰਬਲ

ਸੁਣ ਨਿੰਮੀ ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂਅ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਨੀ ਮੈਥੋਂ ਪੱਕਦੀਆਂ, ਪਿੱਛਾ ਹੀ ਨੀਂ ਛੱਡ ਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬੁੱਢੇ ਮੇਰਾ, ਪਤਾ ਨੀ ਕਦ ਘਰ ਖਾਲੀ ਕਰਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਸਾਡੇ ਨਵੇਂ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠ-ਬੈਠ ਮੁਸ਼ਕ ਪਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਦੋਵੇਂ।
ਵੱਡੀ ਨੂੰਹ ਦੇ ਨਿੱਤ-ਨਿੱਤ ਦੇ ਤਾਅਨਿਆਂ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੇਈਮਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਖਮਲੀ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਕੰਬਲ ਲੈ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਪਏ ਰਹੇ। ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਆਪਣੇ ਗ਼ਰੀਬ ਪੁੱਤ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੇਖ ਕੇ ਚਾਅ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।


-ਤਲਵਾੜਾ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ, ਸੈਕਟਰ-3, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ। ਮੋਬਾਈਲ : 99146-10729.

ਤਵੀਤਾਂ ਦੇ ਢੇਰ

* ਹਰਦੀਪ ਢਿੱਲੋਂ *

ਤਖ਼ਤੀ ਲਟਕਦੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦਿਸਦੀ,
ਬੰਦਾ ਓਪਰਾ ਵੜੇ ਨਾ ਦਰਾਂ ਅੰਦਰ।
ਖੁੱਲ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਣ ਦੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ,
ਤਾੜੇ ਆਦਮੀ ਜਦੋਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ।
ਬੁੱਲੇ ਉੱਪਰਲੀ ਹਵਾ ਦੇ ਜਾਣ ਲੁੱਟੀ,
ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਡਣ ਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਅੰਦਰ।
ਡੁਸਕੇ ਸਾਧਣੀ ਤਵੀਤਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਤੇ,
ਚੌਂਕੀ ਲਗਦੀ ਨਾ ਕਿਸੇ ਗਰਾਂ ਅੰਦਰ।


-105/7, ਪੱਛਮ ਵਿਹਾਰ, ਸੀਤੋ ਰੋਡ, ਅਬੋਹਰ-152116.
ਮੋਬਾਈਲ : 98764-57242.

ਲਾਈਨ 'ਤੇ

* ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ *

ਅੱਜਕਲ੍ਹ
ਦੇਸ਼ ਡਿਜੀਟਲ
ਭਾਸ਼ਨ ਆਨਲਾਈਨ
ਰਾਸ਼ਨ ਆਨਲਾਈਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਆਨਲਾਈਨ
ਭੁੱਖੇ ਗ਼ਰੀਬ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ
ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ
ਬਿਖਰੀਆਂ ਪਈਆਂ
ਲਾਈਨ 'ਤੇ।


-ਭਾਖੜਾ ਰੋਡ, ਨੰਗਲ-140124. ਮੋਬਾਈਲ: 98156-24927.

ਭੁੱਖ

ਛਿੰਦੋ ਮਾਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਦੋ ਬੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੜੀ ਤੰਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਛਿੰਦੋ ਮਾਸੀ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਬੀ-ਕੁਆਬੀ ਸੀ। ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦਿਹਾੜੀ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਡੱਕਾ ਤੋੜਦਾ ਸੀ। ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹੀ ਬੋਝ ਛਿੰਦੋ ਮਾਸੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸੀ। ਛਿੰਦੋ ਮਾਸੀ ਆਪ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਝਾੜੂ-ਪੋਚਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ। ਕੋਰੋਨਾ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਜਿਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਂਡੇ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਅਗਲਿਆਂ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੈਠ ਜਾਏ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਖੁਦ ਕਰਕੇ ਡੰਗ ਸਾਰ ਲੈਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਸੀ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੋਣਾ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਮਾਸੀ ਦੇ ਜੁਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬੱਚਿਓ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੈਠਿਆ ਕਰੋ... ਥੋਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਕੋਰੋਨਾ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿੰਨੀ ਭੈੜੀ ਹੈ... ਚਲੋ ਦੱਸੋ ਮੈਨੂੰ ਕਿ ਇਹ ਕੋਰੋਨਾ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ?'
ਮਾਸੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਝੱਟ ਕਿਹਾ, 'ਅੰਕਲ ਢਿੱਡ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਕੋਰੋਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ...।' ਮਾਸੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨੂੰ ਤਾਲਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

-ਮੋਬਾਈਲ : 95927-78809.

ਤੋਹਫ਼ਾ

ਨਿੰਦੀ ਜਦੋਂ ਪੇਕੇ ਘਰ ਵੀਰ ਰੱਖਣੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਆਈ ਤਾਂ ਵੀਰ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਪੰਚਾਂ ਦਾ ਜੱਸਾ ਵੱਧ ਨਸ਼ਾ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਜਾ ਪਿਆ ਏ, ਵੀਰ ਤੇਰਾ ਉਧਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿੰਦੀ ਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੰਦਰੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਸਰਪੰਚਾਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਲਗਾਓ ਵੀ ਵਾਹਵਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਬਾਪ ਦੀ ਸਰਪੰਚੀ ਵੇਲੇ ਨਿੰਦੀ ਦਾ ਬਾਪ ਵੀ ਪੰਚ ਸੀ। ਭਰਾ ਦੇ ਘਰ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਿੰਦੀ ਨੇ ਰੱਖੜੀ ਬੱਧੀ। ਮਾਂ ਨੇ ਸੂਟ ਤੇ ਭਰਾ ਨੇ 2000 ਦਾ ਨੋਟ ਨਿੰਦੀ ਵੱਲ ਵਧਾਇਆ। 'ਵੀਰੇ ਮੈਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਏਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਕਿ ਤੂੰ ਨਾ ਨਸ਼ਾ ਕਰੇਂਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਟੋਲੇ ਨਾਲ ਫਿਰੇਂਗਾ।'
'ਭੈਣਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਕੌਲ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ। 'ਕਹਿ 2000 ਦਾ ਨੋਟ ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।'


-ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਬਾਸਰਕੇ
ਬਾਸਰਕੇ ਹਾਊਸ, ਭੱਲਾ ਕਾਲੋਨੀ, ਛੇਹਰਟਾ।
ਮੋਬਾਈਲ : 99147-16616.

ਵਟਸਐਪ 'ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਅਨਮੋਲ ਬਚਨ

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
* ਸਦਾ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਰਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਸੂਲ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਖੂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੋਕ ਪੀਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁੱਕਦਾ ਹੈ।
* ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੀ ਵਧਣਗੀਆਂ, ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੇਖ਼ ਨਜ਼ਾਰੇ ਹੋਰ ਹੋਣਗੇ।
* ਕੁਝ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਸਾਡਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈਣ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਣ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
* ਜਿਸ ਦਿਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਅੱਖਰ ਹੀ ਬਾਰੂਦ ਹਨ ਉਸ ਦਿਨ ਲੋਕ ਬੰਦੂਕਾਂ ਨਾਲ ਫ਼ੁਕਰੀ ਮਾਰਨੀ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
* ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ।
* ਹੌਂਸਲੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹਕੀਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਰ ਤਕਲੀਫ਼ 'ਚ ਤਾਕਤ ਦੀ ਦਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
* ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਆਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ ਨੇਕ ਕੰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
* ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਬਣੇ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਬੜੀ ਰੌਣਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਖ਼ਾਏ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਵੀਰਾਨਗੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
* ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਟੈਨਸ਼ਨ ਨਾ ਲਓ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। (ਸਮਾਪਤ)


-410, ਚੰਦਰ ਨਗਰ, ਬਟਾਲਾ (ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ)।
ਮੋਬਾਈਲ: 97816-46008

ਠੱਗੀ ਏਦਾਂ ਵੀ

ਕੋਈ ਮਕਾਨ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਟਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਦੱਸੋ ਮੈਂ ਸਸਤੀਆਂ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਸਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਆਪੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਇੱਟਾਂ ਆ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਤਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਬੰਦਾ ਆਇਆ ਤੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਲਓ ਜੀ ਇੱਟਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ ਨੇ ਗਿਣਤੀ ਕਰ ਲਿਓ, ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਕਿਧਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦਿਓ। ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਟਾਂ ਲਾ ਰਹੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨਾਲ ਹਾਸਾ-ਠੱਠਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੇਟ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਿਓ... ਆਪਣੀ ਆਪਸੀ ਗੱਲ ਆ। ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨੇ ਓਹਲੇ ਜਿਹੇ ਹੋ ਕੇ ਰਕਮ ਫੜਾ 'ਤੀ, ਅਗਲਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਭੱਠੇ ਤੋਂ ਆਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਇੱਟਾਂ ਲਾਹ ਕੇ ਗਿਣਤੀ ਕਰਵਾਈ ਤੇ ਬਿੱਲ ਫੜਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਕਹੇ ਮੈਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਹਿੰਦੇ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਨੀ ਉਸ ਨੂੰ...।


-ਮੋਬਾਈਲ : 98037-61415.



Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2018.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX