ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕੱਲ੍ਹ 11 ਵਜੇ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ
. . .  11 minutes ago
ਬੈਗਲੁਰੂ, 18 ਜੁਲਾਈ- ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਤੱਕ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਿ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਤ 'ਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ...
250 ਨਸ਼ੀਲੇ ਟੀਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਬੂ
. . .  27 minutes ago
ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਮੰਡੀ, 18 ਜੁਲਾਈ (ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਛਾਜਲੀ) - ਐੱਸ.ਟੀ.ਐਫ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ ਛਾਜਲੀ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ 250 ਨਸ਼ੀਲੇ ਟੀਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਐੱਸ.ਟੀ.ਐਫ ਦੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ....
ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਣੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ
. . .  35 minutes ago
ਅਟਾਰੀ, 18 ਜੁਲਾਈ - ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ.ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ.ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੋਟੋਂ ਭਰਾ ਹਨ, ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜਰਨਲ ਸਕੱਤਰ ...
ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵੱਲੋਂ ਧਰਨਾਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤ 'ਤੇ ਧਰਨੇ ਤੋਂ ਲੰਘਾਈਆਂ ਸਕੂਲੀ ਬੱਸਾਂ
. . .  45 minutes ago
ਜੈਤੋ, 18 ਜੁਲਾਈ (ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗਾਬੜੀਆ, ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ)- ਸਬਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਡਰੇਨਾਂ ਦੇ ਉਵਰਫਲੋਅ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਝੋਨਾ ਅਤੇ ਨਰਮੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ 'ਤੇ ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ ਆਏ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਜੈਤੋ...
ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਸਦਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ 'ਚ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਦਖ਼ਲ - ਐੱਚ.ਕੇ.ਪਾਟਿਲ
. . .  55 minutes ago
ਬੈਂਗਲੁਰੂ, 18 ਜੁਲਾਈ- ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਚ.ਕੇ.ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਸਦਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ 'ਚ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ...
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ: 2 ਕੁਇੰਟਲ 32 ਕਿੱਲੋ ਨਕਲੀ ਘਿਉ ਬਰਾਮਦ
. . .  about 1 hour ago
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, 18 ਜੁਲਾਈ (ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ)- ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅੱਜ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ 232 ਕਿੱਲੋ ਨਕਲੀ ਦੇਸੀ ਘਿਉ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ...
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਏਜਾਜ ਖਾਨ ਵਲੋਂ ਵਿਵਾਦਿਤ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ
. . .  about 1 hour ago
ਮੁੰਬਈ, 18 ਜੁਲਾਈ - ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਏਜਾਜ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਵੀਰਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ 'ਤੇ ਟਿਕ ਟਾਕ ਦੇ ਸਟਾਰ ਫੈਜੂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿਚ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਭੀੜ ਤੰਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ...
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦੁਬਾਰਾ ਐਸ.ਟੀ.ਐਫ. ਚੀਫ਼ ਨਿਯੁਕਤ
. . .  about 1 hour ago
ਪਟਿਆਲਾ, 18 ਜੁਲਾਈ (ਮੋਹਿਤ ਸਿੰਗਲਾ) - ਪਟਿਆਲਾ, 18 ਜੁਲਾਈ (ਮੋਹਿਤ ਸਿੰਗਲਾ) - ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੇ ਨਿਆਂ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਸੂਚੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ 6 ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ/ਪੋਸਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ...
ਜੀ.ਕੇ. ਤੇ ਹੋਰਨਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਥਿਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੁਣ ਕਰਾਈਮ ਬ੍ਰਾਂਚ ਕਰੇਗੀ
. . .  about 2 hours ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 18 ਜੁਲਾਈ (ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ)- ਦਿੱਲੀ ਕਮੇਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧ 'ਚ ਕਥਿਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ.ਕੇ. ਤੇ ਹੋਰਨਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਲ ਰਹੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਅਪਰਾਧ ਸ਼ਾਖਾ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ...
ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਨੇ ਨਾਭਾ ਦੀ ਅਤਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ
. . .  about 2 hours ago
ਨਾਭਾ, 18 ਜੁਲਾਈ (ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ) - ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਨਾਭਾ ਜੇਲ੍ਹ ਨੂੰ ਅਤਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੇਲ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅੱਜ ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਨੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅੱਤਵਾਦੀ, ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਪਰਾਧੀ...
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..

ਅਜੀਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ

ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਰੰਗ-ਢੰਗ

ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ | ਅਗਲੇ 50 ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬਦਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ | ਪਰ ਕੀ ਖਾਣੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੇਟ ਵੀ ਬਦਲੇਗਾ |
ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜੋ ਅੱਜ ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾ ਰਹੇ ਸੀ? ਅਸੀਂ ਜੋ ਅੱਜ ਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕੀ ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ 50 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਾਡੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇਗਾ? ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੌਲ, ਦਾਲ, ਰੋਟੀ, ਸਬਜ਼ੀ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਖਾਂਦੇ ਰਹੀਏ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ | ਉਂਜ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ | ਵਾਤਾਵਰਨ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 2070 ਤੱਕ ਸਾਡਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਕ ਤੱਤ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਖਾਣਾ | ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜ ਉਗਾਉਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ ਰਸੋਈ ਤੱਕ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਕਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਸਜਾ ਕੇ ਫਿਰ ਖਾਣਾ |
ਇਨ੍ਹਾਂ ਝਮੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਜਿੰਨੀ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਓਨਾ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋਵੇਗੀ | ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਇਹੀ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਊਰਜਾ ਮਿਲੇ | ਇਹ ਊਰਜਾ ਕੋਈ ਇਕ ਗਿਲਾਸ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਇਕ ਪਾਊਡਰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਗੋਲੀ ਜਾਂ ਕੈਪਸੂਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਥਾਲੀ ਭਰ ਕੇ ਖਾਣਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਿਲਾਵਟ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਖਤਰੇ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਪਰ ਜੇਕਰ ਖਾਣਾ ਪਾਊਡਰ, ਗੋਲੀ, ਕੈਪਸੂਲ ਜਾਂ ਸ਼ਰਬਤ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਪੇਟ, ਅੰਤੜੀਆਂ, ਪਾਚਕ ਰਸਾਂ ਅਤੇ ਜੀਭ ਦੇ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਕੰਮ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ | ਕੀ ਸਾਡਾ ਢਿੱਡ, ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਨਵੇਂ ਰਸ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰੇਗਾ?
ਹਿਊਵੇਲ ਯਾਨੀ ਹਿਊਮਨ ਫਿਊਲ ਭਾਵ ਮਨੁੱਖੀ ਬਾਲਣ | ਇਹ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ | ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬਾਲਣ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ | ਇਹ ਪਾਊਡਰ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ | ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖਾਣ ਦਾ ਬਦਲ ਹੈ | ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਪਾਊਡਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹਿੱਸੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਭਰਕਮ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ | ਹਾਂ, ਢਿੱਡ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦੈ, ਕੁਝ ਅਨਾਜ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਫਲ ਤਾਂ ਬਚ ਹੀ ਜਾਣਗੇ | ਸੋ ਰੇਸ਼ੇ ਭਾਵ ਫਾਈਬਰ ਵਗੈਰਾ ਲਈ ਕਦੀ ਖੀਰਾ, ਤਰ, ਖਰਬੂਜ਼ਾ, ਟਮਾਟਰ ਆਦਿ ਫਲ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਜੀਭ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੇ | ਸਵਾਦ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਵੀ ਕੁਝ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਪਾਚਕ ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਾਂ ਕੰਮ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇ |
ਇਸ ਪਾਊਡਰ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਨੱਕ, ਮੰੂਹ ਚਿੜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਣ | ਸਾਓਲੇਂਟ, ਇਹ ਵੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਇਕ ਬਦਲ ਹੈ, ਸੋਇਆਬੀਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਚੁਕੰਦਰ ਤੋਂ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਭਾਵ ਉਸ ਵਿਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਮਿਨਰਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਿਆ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ | ਇਹ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿਊਏਲ ਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਜਵਾਬ ਹੈ | ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥਾਂ 'ਚ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੂਸਰੇ ਬਦਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ | ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜਾਂਚ ਕੀਤਿਆਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡੇ ਢਿੱਡ 'ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੂਰਗਾਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣਗੇ | ਮੀਲ ਸਕਵਾਇਰ ਇਕ ਚੌਕੋਰ ਪੈਟੀਜ਼ ਵਰਗੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ | ਮੀਲ ਸਕਵਾਇਰ ਦੇ ਦੋ ਪੀਸ ਜੇਕਰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਖਾ ਲਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ | ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਪੈਕੇਟ ਖਰੀਦ ਕੇ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦੇ ਲਈ ਫਰਿੱਜ਼ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲਓ | ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਚਾਹੋ ਓਵਨ ਵਿਚ ਦੋ ਮਿੰਟ 'ਚ ਇਸ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰੋ ਅਤੇ ਖਾਓ |
ਇਸ ਵਿਚ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੇ ਬੀਜ, ਜਈ ਜਾਂ ਓਟ ਅਤੇ ਸੰਤਰੇ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਕਈ ਪੌਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਟਾਮਿਨਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਨਰਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਇਹ ਸਭ ਖਾਣੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ | ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਨਾਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਲੈਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੂਫਰੀ ਪੀਓ | ਗਾਂ ਦੇ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਨੂੰ ਯੀਸਟ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ | ਇਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵੀ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ | ਹਾਂ, ਇਸ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਲੈਕਟੋਜ਼ ਇੰਟਲਰੈਂਟ ਵਾਲੇ ਯਾਨਿ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀ ਸਕਣ | ਇਸ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਬਦਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਇਹ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਬਦਲ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਸੀ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅਲੱਗ ਹੈ | ਪੇਟ ਇਸ ਵਿਚ ਫਰਕ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੇਗਾ |
ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹਰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹਾਸਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ | ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵੀ ਲੈਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਕਿਸ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਮਿਲੇ | ਸਬੱਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਬਨਾਵਟੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਸਟਮਾਈਜ਼ਡ ਖਾਣਾ ਕਹਾਂਗੇ | ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਇਸ ਵਿਚ ਅਲੱਗ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਗੇ | ਇਸ ਵਿਚ ਅਲੱਗ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਖੁਰਾਕ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਹੋਵੇਗੀ |
ਜਦ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਬੀ ਫੂਡ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਤਕਰੀਬਨ ਸਰਗਰਮ ਨਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭਾਵ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਬਣਾਏ ਖਾਣੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਜਾਂ ਯੋਗਿਕ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ | ਦਰਅਸਲ ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਤ ਰਸਾਇਣਕ ਘਟਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੇਟ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ | ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨੈਨੋ ਪਾਰਟੀਕਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣੀ ਯਕੀਨੀ ਹੈ |
ਇਸ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ, ਲੋਹਾ ਆਕਸਾਈਡ, ਟਾਈਟੇਨੀਅਮ ਡਾਈਆਕਸਡਾਈਡ, ਸਿਲੀਕਾਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਆਕਸਾਈਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਿਪਿਡ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਦੇ ਨੈਨੋ ਕਣਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਤਾਂ ਯਕੀਨੀ ਹੈ, ਨੈਨੋ ਪਾਰਟੀਕਲ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਫੂਡ ਮੈਟਿ੍ਕਸ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਵਾਲੀ ਨਾੜੀ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਚਣ ਤੰਤਰ 'ਤੇ ਨੈਨੋ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ | ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਖੋਜ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢ ਲੈਣਗੇ | ਪਰ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਢਿੱਡ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੇ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ |
ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਨਮੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਦਾਰਥ (ਬੈਕਟੀਰੀਅਮ) ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਏਗਾ | ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਸਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ | ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਖਾਣਯੋਗ ਪਾਲੀਮਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਿਕਾਊ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ | ਇਹ ਪਾਲੀਮਰ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਗ਼ੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਮਿਆਂ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾਣਗੇ | ਚੰਗੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਰੈਡੀ ਟੂ ਈਟ ਫੂਡ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਆਉਣਗੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕੇ | ਇਹ ਸਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਫਿਰ ਗ਼ੈਰ-ਐਲਰਜਨਿਕ ਮੰੂਗਫਲੀ ਜਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੌਲ (ਚਾਵਲ) ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਢਿੱਡ ਬਾਰੇ ਸ਼ੰਕਾ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ |
ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਜਦੋਂ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਈ ਕੀੜਿਆਂ-ਮਕੌੜਿਆਂ 'ਤੇ ਆਉਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਸਮੰੁਦਰੀ ਸ਼ੈਵਾਲ ਸੁਪਰ ਫੂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ | ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਲੋਹਾ, ਮਿਨਰਲ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਅਤੇ ਐਾਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਮਿਲਣਗੇ ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਾਡੇ ਪੇਟ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਹਿਜ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ | ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਸ਼ੈਵਾਲ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸੁਪਰ ਫੂਡ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਲੋਪ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ | ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਾਣੀ ਵਿਚ, ਊਰਧਵਾਧਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ੈਤਿਜ ਭਾਵ ਤਾਪਮਾਨ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਬਜਾਏ ਐਲ.ਈ.ਡੀ. ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਕਪਾਤ ਵਿਚ ਆਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਜੇ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ |
ਸਾਡਾ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਪੀਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਕ ਗੰੁਝਲਦਾਰ ਮਿਲਗੋਭਾ ਹੋਵੇਗਾ | ਇਹ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸੋਮਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏਗਾ | ਕੋਈ ਵਰਟੀਕਲ ਖੇਤ ਤੋਂ, ਕੋਈ ਫੈਕਟਰੀ ਤੋਂ, ਕੋਈ ਥ੍ਰੀ-ਡੀ ਪਿ੍ੰਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਰੀਐਕਟਰ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਣਗੇ | ਕੁਝ ਅਣਬੁੱਝੇ ਜਿਹੀ ਖਾਣ ਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਅਜਿਹੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ | ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਬਚਾਂਗੇ ਜਾਂ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਇਹ ਸਵਾਲ ਬਹੁਤਾ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ | ਅਸੀਂ ਜੋ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋਵਾਂਗੇ, ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਰ੍ਹੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ | ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਢਿੱਡ ਵੀ ਅਜਨਬੀ ਅਤੇ ਅਦਭੁੱਤ ਮੰਨੇਗਾ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਕੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਲਈ ਅਲੱਗ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ |

-ਇਮੇਜ ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ |


ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ

ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਪਾਮਬਨ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ



ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ 'ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸੂਬੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 564 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪੈਂਦੇ ਇਕ ਟਾਪੂ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਆਈਲੈਂਡ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੰਬਰ ਇਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਪਾਮਬਨ 'ਤੇ ਬੀਤੇ ਦਿਨ ਸਫਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ | ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣੇ ਇਸ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਮਨ ਨੂੰ ਟੁੰਬਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੇਹੱਦ ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਵੀ ਹੈ | ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਕਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਸੰਨ 1870 ਈ: ਨੂੰ ਇਸ ਮਹਾਂ ਪੁਲ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 1911 ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਲਗਪਗ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਭਾਵ 24 ਫਰਵਰੀ 1914 ਨੂੰ ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਬਣ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ¢
ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨੰਬਰ ਇਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਲੰਬਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੁਲ ਹੈ | ਇਸ 'ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਗੱਡੀ ਦੀ ਸਪੀਡ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਧਮਕ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਥਮ੍ਹਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ | ਆਮ ਕਰਕੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਇਸ ਉਪਰੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਵੇਗ ਏਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗੱਡੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ | 23 ਦਸੰਬਰ 1964 ਨੂੰ ਇਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਆਇਆ ਜਦ ਧਨੁਸ਼ਕੋਟੀ ਪੈਸੰਜਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਇਸ ਪੁਲ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੇ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਪਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਵੇਖਦਿਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੱਧਰਾਂ ਤੇ ਅਰਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਕੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਤੇ 150 ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਪਿਆ | ਇਸ ਸੁਨਾਮੀ ਨਾਲ ਪੁਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਨੁਕਸਾਨੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਉੱਪਰ ਆਵਾਜਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲਿਆ | ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਹਿਰਾਂ 25 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਉੱਚੀਆਂ ਉੱਠ ਕੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ | 105 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਇਸ ਪੁਲ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ | ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਦੀ ਇਕ ਰਸਤਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਘਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪੁਲ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਰੌਚਕ 'ਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਭਰਪੂਰ ਦਿ੍ਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ¢
ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ 145 ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੰਕਰੀਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਅ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਇਕ ਘੱਟ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜਿ੍ਹਆ ਸੀ | ਭਾਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1988 ਨੂੰ ਇਸ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਕ ਸੜਕੀ ਪੁਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਨਾਂਅ ਦੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਸਾਧਨ ਸੀ | ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿਚ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹਰਿਆਵਲ ਭਰਪੂਰ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ | ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੜਕੀ ਤੇ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |
ਇਸ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1511 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨ ਪਾਏ ਸਨ¢ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਵਾਚੀਏ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਕਰੀਬ 19 ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ ਸਨ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ¢ ਇਸ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਟਾਪੂ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਮਨਾਡਪੁਰਮ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ | ਇੱਥੋਂ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ 38 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਡੂਚੇਰੀ 378 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ | ਇੱਥੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚੇਨਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਹੈ ¢
ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਮੈਨ ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਨੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਮਾਣਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਵੇਂ ਸਾਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਪਰ ਆਪਣੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖਿੱਤੇ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਐਸੀ ਪੁੱਠ ਚਾੜ੍ਹੀ ਕਿ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧਿਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਭਾਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸੂਬੇ ਦੀ ਨੁੱਕਰੇ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਕੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂਤਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜ਼ਰੂਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ¢
ਇਕ ਵਾਰ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਇਨਸਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਸੋਚਦੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਸ ਨਜ਼ਾਰੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾਂ | ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਣਸੁਰੱਖਿਅਤ ਐਲਾਨੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਡਰ ਤੇ ਉੱਤੇਜਿੱਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਲੁਤਫ਼ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ¢ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਇਸ ਪੁਲ ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਰਭਾਟਾ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ¢ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਇਸ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਉੱਪਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਅਨੰਦ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ¢

ਮੋਬਾਈਲ : 94634-63136.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੈ ਸਹਾਰਾ ਮਾਰੂਥਲ

ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਲਗਪਗ ਦਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਸਹਾਰਾ ਮਾਰੂਥਲ ਇੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸੱਵਰ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣਾ ਮੁਨਾਸਿਬ ਨਹੀਂ ਹੈ | 'ਸਹਾਰਾ' ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ 'ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੇਗਿਸਤਾਨ' | ਕਰੀਬ 3.6 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਮੀਲ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ ਲਗਪਗ ਚੀਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ | ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਵਿਚ ਸਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਜਦ ਕਦੇ ਅਸੀਂ ਗਲੋਬ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਨ ਖਿੱਤੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਮਾਰੂਥਲ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ | ਮਿਸਰ, ਸੂਡਾਨ, ਚਾਡ, ਲਿਬੀਆ, ਟੁਨੇਸ਼ੀਆ, ਮਾਲੀ, ਅਲਜੀਰੀਆ, ਮੋਰਾਕੋ, ਮਾਰੂਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਨਾਈਜਰ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ ਸਭ ਇਸੇ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ | ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੇਤੀਲਾ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ | ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ 'ਡੈਜ਼ਰਟ' ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ 'ਮਾਰੂਥਲ' ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਹ ਤੱਥ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਅਸੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਡੈਜ਼ਰਟ' ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਸਿਰਫ ਰੇਤ ਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ | 'ਡੈਜ਼ਰਟ' ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਖਾਸ ਮਿਕਦਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾ-ਰਹਿਣਯੋਗ ਖਿੱਤਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ | ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਧਰੁਵ ਐਾਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਵੀ ਡੈਜ਼ਰਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ | ਸੋ, ਜਦ ਵੀ ਸਹਾਰਾ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਤੱਥ ਸਿਰਫ ਰੇਤੀਲੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਦੀ ਜਮਾਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ |
ਸਹਾਰਾ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ | ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰਗਿਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੰਸਥਾ (ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕਲਾਈਮੇਟ ਰੀਸਰਚ, ਬਰਗਿਨ) ਦੀ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅੱਜ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ | ਮੰਨਿਆਂ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਵੀ ਜਰਖੇਜ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆ-ਭਰਿਆ ਸੀ ਪਰ ਸਮੇ ਦੇ ਅਨੰਤ ਗੇੜ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚੱਕਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ | ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਤੱਥ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਦੇ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਗਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ | ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ: ਜੇਨ ਸਮਿਥ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੁਤਾਬਿਕ ਮਿਸਰ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕੇ ਕਦੇ ਸਾਗਰ ਹੇਠ ਸਨ ਪਰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਇਹ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ | ਵਾਦੀ-ਅਲ-ਹਿਤਾਨ ਵਿਚ ਖੋਜੇ ਗਏ ਵੇਲ੍ਹ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਿੰਜਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਨ ਕਿ ਕਦੇ ਇਹ ਖਿੱਤਾ ਸਾਗਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ |
ਸਹਾਰਾ ਬਾਰੇ ਕਿਆਸ ਕਰਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਇਹ ਸੋਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੇਤੀਲੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੀ ਹੋਵੇਗੀ | ਖ਼ੈਰ, ਇਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੈ | ਸੂਡਾਨ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਨੀਲ ਦਰਿਆ ਤੇ ਮਾਲੀ ਅਤੇ ਨਾਈਜੇਰੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਨਾਈਜਰ ਦਰਿਆ ਨੇ ਇਸ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ | ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਕਿੰਨਾਂ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਿਸ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇਰੇ ਦਰਿਆ ਵੀ ਏਸੇ ਹੀ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੇ ਰੱਖੇ ਹਨ | ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਗਪਗ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੀ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ | ਇਨ੍ਹਾਾ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਕਿਧਰੇ-ਕਿਧਰੇ ਸਤਾਹ 'ਤੇ ਵੀ ਆਣ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ | ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ | ਚਾਡ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਚਾਡ ਝੀਲ ਸਹਾਰਾ ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ੍ਰੋਤ ਹੈ | ਇਹ ਝੀਲ 520 ਵਰਗ ਮੀਲ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ | ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂਅ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿਆ ਹੈ | ਚਾਡ ਸ਼ਬਦ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ 'ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਜ਼ਖੀਰਾ' | ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ, ਏਨੇ ਅਥਾਹ ਮਾਰੂਥਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲ ਦਾ ਹੋਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਮੀਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ | ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਕੋਈ ਛੋਟੀ-ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤਹੀ ਹੋਂਦ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰਹਿਣਯੋਗ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ | ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਹਾਰਾ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਉਜਾੜ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ | ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘਣਤਾ ਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ |
ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਸਥਿਤ ਮਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਟਿੰਬਕਟੂ ਸਹਾਰਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ | ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਹਾਰਾ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲੋਕ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ | ਇਹ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਸਹਾਰਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਨਾ ਮੰਨਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸਿਰਫ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਉਪਜ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਦਰਅਸਲ ਧੁਰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅੰਦਰ ਵੱਸਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਭੇਦ ਭਰਿਆ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰੀ-ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਰਹੱਸਮਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ |
ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਬਾਦੀ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਵਣਜਾਰੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਹੈ | ਇਹ ਕਦੇ ਕਦਾਈਾ ਪੈਂਦੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹਰਿਆਵਲ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸਥਾਈ ਬਸਤੀਆਂ ਵਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰਿਆਲੀ ਮੁੱਕ ਜਾਣ 'ਤੇ ਫਿਰ ਕਿਧਰੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ | ਊਠ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਆਦਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂ ਹਨ | ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਲਾਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਬਹਿਣ, ਬੋਲੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ |
ਮਿਸਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਿਰਾਮਿਡ, ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨਾਦਰਾ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਖੰਡਰ, ਪੱਛਮੀ ਇਜਿਪਟ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਅੰਦਰ ਤਾਮੀਰ ਹੋਇਆ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆਂ ਚਿੱਟਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ, ਅਨੰਤ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਣਾਈ ਬੈਠੀ ਚਾਡ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪਰੀ-ਲੋਕ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਟਿੰਬਕਟੂ ਆਦਿ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਹਨ | ਸਹਾਰਾ ਖੇਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚਕਾਚੌਾਧ ਤੋਂ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਥਾਂ ਹੈ | ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇਕ ਅਨੂਠਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਤਪਦੀ ਰੇਤ ਵਿਚ ਵੀ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ, ਮਾਨਣਾ, ਹੰਢਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇਂ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਸਚਸਪ ਤਜਰਬਾ ਹੈ |

ਫੋਨ : 0048-516732105
yadsatkoha0yahoo.com

ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਤੇ ਤੂੰਬੀ-ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹੈ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਥਾ

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ, ਲੋਕ ਸਾਜ਼ ਤੂੰਬਾ ਤੇ ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਅੱਜ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਹਨ | ਮਾਡਰਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਛਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜਨੂੰਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁਆਬਾ ਅਤੇ ਦੂਣੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਸ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਕਾਇਲ ਹਨ | ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੰਗਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਮਪੁਰ ਬਤੁੱਲੀ ਦੇ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ, ਬੰਗਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਫਰਾਲਾ ਦੇ ਮੋਹਨ ਲਾਲ, ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੋਨੋਵਾਲ ਖੁਰਦ ਦੇ ਧਰਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਬਲਾਚੌਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਟਕਾਰਲਾ ਦੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾਸ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਨੂੰ ਪਾਲ ਰਹੇ ਹਨ | ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਗਾਇਕੀ ਤੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨੂੰ ਖੂਬ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ | ਵਲੇਟਵੀਆਂ ਤੁਰਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚਾਦਰੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਟੋਲਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਹੇਕਾ ਲਾ ਕੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹ-ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ | ਅੱਸੀਆਂ ਨੂੰ ਢੁੱਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾਸ ਤੇ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਜੁੱਟ ਦੇ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ, ਸੱਸੀ ਪੁਨੂੰ ਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ-ਸਾਹਿਬਾ, ਉਕਤ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਧਰਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸਾਹ ਉਲਟਾ ਕੇ ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਵਜਾਉਣਾ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਵੀ ਰਾਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਦਾ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਤੂੰਬਾ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਭਾਲੀ ਬੈਠੇ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸ਼ੌਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਲਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਅੰਦਰ ਤੂੰਬੇ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁਣ ਵੀ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਤੂੰਬਾ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਜੋ ਤੂੰਬਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੋਸਤ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਸੰਨ 1947 ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਅਲਗੋਜ਼ਾ ਕਲਾਕਾਰ ਧਰਮ ਚੰਦ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਜ਼ ਸਿੱਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉੇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਣਾ | ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲਿ੍ਹਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਹਨ | ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬੁੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪੁੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੌਣ ਸੁਣਨ ਲਈ ਲੋਕ ਦੂਰੋਂ-ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬੜਾ ਸਨਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ | ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਪਤਨ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ | ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਇਸ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ | ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ | ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਉਕਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਅਗਰ ਨਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਕਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਧਰਾਤਲ ਤੋਂ ਜਲਦ ਹੀ ਆਲੋਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਇਹ ਵਿਰਾਸਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਦਮ ਉਠਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ |

-ਨੂਰਪੁਰ ਬੇਦੀ | ਮੋਬਾਈਲ : 94179-73200.

ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਅੱਜ ਕਿੰਨੇ ਤੱਤ ਹਨ?

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਇਕੋ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਨ | ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੈਂਡੀਲੀਵ ਪਿਛੋਂ ਵਧਦੀ ਗਈ ਤੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿਚ ਜੜਨ ਲਈ ਲੇਟਵੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰੁਖ਼ ਕਾਲਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਗਈ | ਲੇਟਵੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਰੀਅਡ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗਰੁੱਪ ਆਖਦੇ ਹਨ | ਮਾਡਰਨ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿਚ ਅੱਜ ਅਠਾਰਾਂ ਗਰੁੱਪ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸੌ ਅਠਾਰਾਂ ਤੱਤ ਹਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 92 ਤੱਤ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਣਾ ਕੇ ਪਰਖੇ ਪਛਾਣੇ ਹਨ | ਸੱਤ ਪੀਰੀਅਡਾਂ ਵਾਲੇ ਟੇਬਲ ਵਿਚ ਹੁਣ ਅੱਠਵਾਂ ਪੀਰੀਅਡ ਵੀ ਜੁੜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ | ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 118 ਤੱਕ ਪਛਾਣੀ | ਖੋਜੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ | 119 ਤੋਂ 122 ਨੰਬਰ ਤੱਕ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਹਨ |
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ 10ਵੀਂ-12ਵੀਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 92 ਹੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ | ਫਿਰ 110 ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਚਾਰਟ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ | ਉਸ ਵਿਚ ਵੀ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਖਾਨੇ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦੇ | ਫਿਰ 118 ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਚਾਰਟ ਆਇਆ | ਥਾਂ-ਥਾਂ ਖਾਲੀ ਖਾਨੇ ਸਨ | ਅੱਜ 118 ਦੇ 118 ਤੱਤ ਲੱਭ ਕੇ ਇਹ ਚਾਰਟ ਇਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਭਰ ਹੀ ਗਿਆ ਹੈ ਅਗਾਂਹ ਜੋ ਹੋਵੇਗੀ ਸਮਾਂ ਦੱਸੇਗਾ | ਇਨ੍ਹਾਂ 118 ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੇ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਮਿਲੀ ਹੈ | ਇਹ ਟੇਬਲ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ/ਅਣਲੱਭੇ/ਅਗਿਆਤ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰੋਟਾਨ/ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਹੋਣਗੇ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣਗੇ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਤੇ ਖੋਜਾਂ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਤੱਤ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ | ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂਡੇਲੀਵ ਦਾ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਨੇਮ/ਟੇਬਲ ਬੜੇ ਕੰਮ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ | ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਹੈਨਰੀ ਮੋਜ਼ਲੇ ਦਾ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਨੰਬਰ ਲਾਅ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਮਾਡਰਨ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ | ਕਮਾਲ ਦੀ ਜੀਨੀਅਸ ਸੀ ਮੋਜ਼ਲੇ ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੋਬਨ ਰੁੱਤੇ ਹੀ ਮਰ ਕੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਤਾਰਾ ਬਣ ਗਿਆ | ਸਾਡੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਵੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਤੁਰ ਗਿਆ | ਕੇਵਲ ਸਤਾਈ ਸਾਲ ਦਾ, 1913 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਨੇਮ ਬਣਾ ਕੇ ਚਾਰਟ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੁਰ ਵੀ ਗਿਆ | ਜੰਗ ਖਾ ਗਈ ਉਸ ਨੂੰ | ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਉਹ | ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਕ ਜ਼ਬਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਜਿਊਾਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ 1915 ਜਾਂ 1916 ਦਾ ਨੋਬਲ ਵਿਜੇਤਾ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਜੇ ਕਿਸ ਨੇ ਵੇਖੀ ਹੈ?
ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੀ ਸਰਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅੱਜ 118 ਤੱਤ ਹਨ | ਇਹ ਨਿਬੰਧ ਖਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਇਉਂ ਕਹੋ ਕਿ ਐਟਮੀ ਨੰਬਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਿੱਤ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਲਓ ਪੜ੍ਹ ਲਓ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਲਾਸ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ('ਰੋਲ) ਨੰਬਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਂਅ | ਇਹ ਹਨ : ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ, ਹੀਲੀਅਮ, ਲੀਥੀਅਮ, ਬੈਰੀਲੀਅਮ, ਬੋਰਾਨ, ਕਾਰਬਨ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਆਕਸੀਜਨ, ਫਲੋਰੀਨ, ਨੀਆਨ | ਸੋਡੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਸਿਲੀਕਾਨ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਸਲਫ਼ਰ, ਕਲੋਰੀਨ, ਆਰਗਨ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਸਕੈਂਡੀਅਮ, ਟਾਈਟੇਨੀਅਮ, ਵੈਨੇਡੀਅਮ, ਕਰੋਮੀਅਮ, ਮੈਂਗਾਨੀਜ਼, ਆਇਰਨ, ਕੋਬਾਲਟ, ਨਿਕਲ, ਕਾਪਰ, ਜ਼ਿੰਕ, ਮੈਲੀਅਮ, ਜਰਮੇਨੀਅਮ, ਆਰਸੈਨਿਕ, ਸੀਲੀਨੀਅਮ, ਬਰੋਮੀਨ, ਕਰਿਪਟਨ, ਰੁਬੀਡੀਅਮ, ਸਟਰਾਂਸ਼ੀਅਮ, ਯਟਰੀਅਮ, ਜ਼ਿਰਕੋਨੀਅਮ, ਨਿਓਬੀਅਮ, ਮਾਲੀਬਡੈਨਮ, ਟੈਕਨੀਟੀਅਮ, ਰੁਥੇਨੀਅਮ, ਰਹੋਡੀਅਮ, ਪੈਲੇਡੀਅਮ, ਸਿਲਵਰ, ਕੈਡਮੀਅਮ, ਇੰਡੀਅਮ, ਟਿਨ, ਐਾਟੀਮਨੀ, ਟੈਲੂਰੀਅਮ, ਆਇਓਡੀਨ, ਜ਼ੀਨਾਨ, ਕੇਜ਼ੀਅਮ, ਬੇਰੀਅਮ, ਲੈਂਥਾਨਮ, ਸੀਰੀਅਮ, ਪਰੇਜ਼ੀਓਡੀਮੀਅਮ, ਨੀਓਡੀਮੀਅਮ, ਪ੍ਰੋਮੀਥੀਅਮ, ਸਮਾਰੀਅਮ, ਯੂਰੋਪੀਅਮ, ਗੈਡੋਲੀਨੀਅਮ, ਟਰਥੀਅਮ, ਡਿਸਪਰੋਜ਼ੀਅਮ, ਹੋਲਮੀਅਮ, ਐਰਬੀਅਮ, ਥੂਲੀਅਮ, ਯਟਰਥੀਅਮ, ਲਿਊਟੀਟੀਅਮ, ਹਾਫ਼ਨੀਅਮ, ਟੈਂਟਾਲਮ, ਟੰਗਸਟਨ, ਰਹੀਨੀਅਮ, ਆਸਮੀਅਮ, ਇਰੀਡੀਅਮ, ਪਲਾਟੀਨਮ, ਗੋਲਡ, ਮਰਕਰੀ, ਥੈਲੀਅਮ, ਲੈਡ, ਬਿਸਮਥ, ਪੋਲੋਨੀਅਮ, ਐਸਟਾਟੀਨ, ਰੇਡਨ, ਫਰੈਂਸੀਅਮ, ਰੇਡੀਅਮ, ਐਕਟੀਨੀਅਮ, ਥੋਰੀਅਮ, ਪ੍ਰੋਟੈਕਟੀਨੀਅਮ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ, ਨੈਪਚੂਨੀਅਮ, ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ, ਅਮੈਰੀਕੀਅਮ, ਕੂਰੀਅਮ, ਬਰਕੇਲੀਅਮ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਅਮ, ਆਈਨਸਟੀਨੀਅਮ, ਫਰਮਨੀਅਮ, ਮੈਂਡੇਲੀਵੀਅਮ, ਨੋਬੇਲੀਅਮ, ਲਾਰੈਂਸੀਅਮ, ਰੁਦਰ ਫੋਰਡੀਅਮ, ਡੂਬਨੀਅਮ, ਸੀਬੋਰਗੀਅਮ, ਬੋਹਰੀਅਮ, ਹੈਸੀਅਮ, ਮੀਟਨਰੀਅਮ, ਡਰਮਸਟੈਟੀਅਮ, ਰਾਂਟਜੈਨੀਅਮ, ਕਾਪਰਨੀਕੀਅਮ, ਨੀਹੋਨੀਅਮ, ਫਲੈਰੋਵੀਅਮ, ਮਾਸਕੋਵੀਅਮ, ਲਿਵਰਮੋਰੀਅਮ, ਟੈਨੇਸਾਈਨ, ਓਗਾਨੈਸਨ | ਇਹ ਹਨ ਐਟਮ ਨੰਬਰ ਇਕ ਤੋਂ ਐਟਮ ਨੰਬਰ 118 ਤੱਕ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤੱਤ ਆਪਣੇ ਐਟਮੀ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਇਉਂ ਕਹੋ ਕਿ ਰੋਲ ਨੰਬਰ ਅਨੁਸਾਰ |
ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਨਾਮਕਰਨ ਵਰਤੋਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਹਨ | ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਵੀ ਤੇ ਜਾਣਨਯੋਗ ਵੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਦੇ ਫੇਰ ਸਹੀ | ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਆਰਕੈਸਟਰਾਂ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਕੇ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਗੀਤ ਬਣਾ ਰੱਖੇ ਹਨ | ਸਾਡੇ ਗਾਇਕ/ਗੀਤਕਾਰ ਤਾਂ ਰਫਲਾਂ, ਸ਼ਰਾਬ, ਜੀਪਾਂ ਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਉਲਝੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ | ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਏਨਾ ਹੀ ਬੜਾ ਹੈ | ਜਾਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਗੱਲ, ਤੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ 118 ਨੰਬਰ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਤੱਤ ਓਗਾਨੈਸਨ 1998 ਵਿਚ ਲੱਭ ਪਿਆ ਸੀ ਪਰ 117 ਨੰਬਰ ਦਾ ਤੱਤ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2010 ਵਿਚ ਲੱਭਾ ਹੈ | ਹੈ ਨਾ ਕਮਾਲ | ਹੁਣ ਦਾਖਲਾ ਫੁੱਲ ਹੈ ਹੁਣ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਲਾਸ ਦਾ | ਕੀ ਪਤਾ ਸੀਟਾਂ ਵਧ ਜਾਣ? (ਸਮਾਪਤ)

-ਫੋਨ ਨੰ: 98722-60550.

ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ

ਵਾਹ ਕੈਨੇਡਾ

ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਬੇਸ਼ੱਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ 'ਰੱਬੀ ਬੰਦੇ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਅੰਦਰਲੇ, 'ਦੰਭ' ਤੋਂ ਵੀ ਨਾਵਾਕਿਫ਼ ਨਹੀਂ ਸਾਂ |
ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਾਮਾ ਸੈਰ ਕਰਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਸਾਡਾ ਮੇਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ | ਉਹ 'ਰੱਬ', 'ਸੁਰਗ-ਨਰਕ' ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣ ਲਗਦਾ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਹੀ ਨਾ ਕਰਦਾ | ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਤੋਂ ਮੰੂਹ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰੋਕਿਆ-ਟੋਕਿਆ ਤਾਂ ਨਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਅਕੇਵਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗਦਾ | ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਾ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਖਿਰ, ਖੁਦ ਹੀ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦਾ |
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਸਾ ਵੀ ਵੱਟ ਜਾਂਦਾ |
ਇਕ ਦਿਨ, ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਕਿੱਸਾ ਛੇੜ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣ ਗਈ |
ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ 'ਬਾਹਰ' ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਕਿਤੇ ਵੀ ਥਹੁ ਨਾ ਪਿਆ | ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਰਹਿ ਗਈ |
ਇਕ ਵਕਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਜਿਹੀ ਬਣ ਗਈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣਾ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ | ਮੰੁਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ-ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੜ-ਪਿਛੜ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਵਾਂਗ ਨੱਕੋ-ਨੱਕ ਭਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗੇ | ਘਰ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਵੀਜ਼ੇ ਦੀ ਫਾਈਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ | ਕੈਨੇਡਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉਤਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਹੋਵੇ | 'ਡਾਲਰਾਂ' ਦੀ ਚਕਾਚੌਾਧ ਇਧਰਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਡਾਲਰ ਕਮਾਉਣੇ ਕਿੰਨੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੇ ਨੇ? ਇਹ ਉਧਰ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ | ਪਰ ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ-ਕੈਨੇਡਾ ਤੇ ਬੱਸ ਕੈਨੇਡਾ |
'ਰੱਬੀ ਬੰਦੇ' ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਹੀ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ | ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਬੰਦਾ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਉਹ ਉਹੀ ਕੁਝ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ | ਭਾਵ ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਮਾਇਆ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ 'ਸੱਪ' ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਠੇ-ਸਿੱਧੇ ਖਿਆਲਾਂ 'ਚ ਮਰਿਆ ਬੰਦਾ 'ਸੂਰ' ਜਾਂ 'ਭੂਤ' ਆਦਿ ਜੂਨਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ | 'ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਕੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਵਾਂਗਾ', ਉਸ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ |
ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਤਾਂ 'ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ' ਕਰਦਾ ਹੀ ਸਵਾਸ ਤਿਆਗੇਗਾ | ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਸੁਆਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਜਿਹੜੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ?'
'ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ |'
ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਿਆ |
'ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਵੀ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਰੱਬਾ, ਇਹ ਜਨਮ ਤਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਸੋ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਅਗਲੀ ਵਾਰੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਹੀ ਜਨਮ ਦੇੲੀਂ |'
ਮੇਰੇ ਮੰੂਹੋਂ ਸਹਿਜ-ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ, 'ਵਾਹ ਕੈਨੇਡਾ |'

-ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਗਰ, ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-152101.
ਮੋਬਾਈਲ : 94640-76257.

1984 'ਚ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ

1984 ਦੇ ਕੁਲਹਿਣੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਨਿਹੱਥੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਸੰਕਟਾਂ 'ਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪਿਆ | ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵੇਲੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਧਮਕੀਆਂ, ਗੁੰਮਨਾਮ ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਡਰਾਵੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜਾਅਲੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ |
ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਮੁਕਤਸਰ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਸਾਂ | ਉਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿ੍ੰਸੀਪਲ ਵਾਜਪਾਈ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੇਮ ਸਾਗਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਦਿ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ: ਬਹੁਗੁਣਾ, ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ, ਬਾਲ ਕਿ੍ਸ਼ਨ ਭਾਰਤੀ ਵਗੈਰਾ ਨੇ ਨਿੱਡਰਤਾ ਨਾਲ ਖਤਰੇ ਸਹੇੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਕਲ-ਮੁਕਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ | '84 ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਹਰ ਹੀਲੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣੀ ਹੈ, ਵਰਨਾ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਗਿਰ ਜਾਵਾਂਗੇ |
ਜੂਨ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸੀ | ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ | ਪਰ ਸਾਲਾਨਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਜਾਰੀ ਸੀ | ਦਾਖ਼ਲਾ ਰੁਕਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਸੀ | 4 ਜੂਨ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਇਕ ਕਲਰਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਫੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸੀ | ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਿਕਲ ਗਈ | ਜਦ ਦੁਬਾਰਾ ਫੋਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕ ਸਾਥੀ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਹੈ | ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੋਣਾ ਹੈ; ਕਾਲਜ ਆ ਕੇ ਸਮਝ ਜਾਓ | ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਰੰਟ ਨਿਕਲੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ ਸਨ | ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ... |
ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਮੈਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ | ਘਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ | ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਲੇਟ ਗਿਆ | ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ ਕਿ ਕੀ ਕਰਾਂ | ਜੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਖਾੜਕੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ਤਰਾ | ਜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ | ਕੀ ਪਤਾ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਦੂਸ਼ਣ ਲਾਏ ਹੋਣਗੇ | ਅੰਤ ਵਿਚ ਮੈਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਲੈ ਕੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ | ਜੂਨ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਵਜੇ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ | ਇਕ ਸੇਵਾਦਾਰ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ | ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਪੂਰਵਕ ਮਿਲੇ | ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਸਾਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ | ਮੁਖੀ ਪੜਿ੍ਹਆ ਲਿਖਿਆ ਸੀ | ਨਿਯਮ ਸਮਝਦਾ ਸੀ | ਉਸ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿਖਾ ਕੇ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੱਟੇ ਨੂੰ ਹੀ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ | ਉਹ ਲੜਕਾ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮੰਨ ਗਿਆ | ਮੁਖੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ | ਮੈਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ | ਦੁੱਧ ਕਿੱਥੇ ਲੰਘਣਾ ਸੀ? ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਦੋਂ ਘੇਰਾ ਪੈ ਜਾਵੇ | ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਸਕੂਟਰ ਨੂੰ ਕਿੱਕ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਘਰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘੂਕ ਸੌਾ ਗਿਆ |
ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ 'ਚ ਜਦ ਇਮਤਿਹਾਨ ਆਰੰਭ ਹੋਏ ਤਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ | ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਡਿਊਟੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮਾਰੇ ਵੀ ਗਏ ਸਨ | ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਪਰ ਸਾਰੇ ਅਡੋਲ ਰਹੇ | ਇਕ ਦਿਨ ਇਕ ਥਾਣੇਦਾਰ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਆ ਵੜਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ | ਨੀਅਤ ਸਾਫ਼ ਸੀ | ਸਾਡੇ ਟੋਕਣ ਤੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ, 'ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ |' ਮੈਂ ਇਕਦਮ ਕਿਹਾ, 'ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ | ਤੁਸੀਂ ਲਓ ਇਮਤਿਹਾਨ; ਅਸੀਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ |' ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਹੱਥ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਆਓ ਆਪਾਂ ਚੱਲੀਏ | ਇਮਤਿਹਾਨ ਪੁਲਿਸ ਲਵੇਗੀ |' ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਗੜ-ਦਗੜ ਕਰਦੇ ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਪੌੜੀਆਂ ਉੱਤਰ ਕੇ ਭੱਜੇ, ਉਹ ਵੇਖਣ ਦੇ ਲਾਇਕ ਸੀ |
ਅਸੀਂ ਅਸੂਲ, ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ, ਅਣਖ, ਨਿਡਰਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ | ਬੁਰੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸੀਂ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੁੰ ਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀ ਹਮਦਰਦੀ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸੂਲ ਵੀ ਵਾਰ ਦਿੱਤੇ | ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸਿਪਾਹੀ ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ ਹੱਥਕੜੀ ਲਾ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ | ਦਰਸ਼ਨੀ ਜਵਾਨ ਸੀ—ਲੰਬਾ ਕੱਦ, ਗੋਰਾ ਨਿਸ਼ੋਹ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਲੰਬੀ ਦਾਹੜੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਕੇਸਰੀ ਦਸਤਾਰ | ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ | ਮੇਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਖਾਸ ਨਜ਼ਰ ਸੀ | ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪਰਚੀ ਕੱਢ ਲਈ | ਮੈਂ ਪਰਚੀ ਫੜ ਕੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਹੋਰ ਪਰਚੀ ਕੱਢੀ ਤਾਂ ਨਕਲ ਦਾ ਕੇਸ ਬਣੇਗਾ | ਮੈਂ ਗੇੜੇ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ | ਹਰ ਵਾਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕੌੜ-ਕੌੜ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ | ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਭਾਂਪ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਯਰਕਣਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ |
ਉਹ ਬੋਲਿਆ, 'ਸਰ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਖਾੜਕੂ ਨਹੀਂ | ਮੈਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉਸ ਗੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਜੀਣਾ ਦੁੱਭਰ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ | ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦਾ ਦੁਪੱਟਾ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ | ਸਰ, ਮੇਰੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਫ਼ਾਈਨਲ) ਵਿਚੋਂ ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟ ਹੈ | ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਤਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ | ਮੈਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ ਕੈਦ ਤਾਂ ਹੋਣੀ ਹੀ ਹੈ | ਜੇ ਇਹ ਪੇਪਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤਾਂ 'ਬੀ' ਕਲਾਸ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਭੁੰਜੇ ਅੱਡੀਆਂ ਰਗੜਾਂਗਾ | ਅੱਗੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ |'
ਉਸ ਕਤਲ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਪੜਿ੍ਹਆ ਸੀ | ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ | ਇੰਨਾ ਅਣਖੀਲਾ ਨੌਜਵਾਨ! ਮੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਇਕ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ ਚਮਨ ਲਾਲ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੀਏ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇਕ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਝੱਲੇ ਸਨ | ਮੈਂ ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਖੀਰਲੇ ਖਾਲੀ ਪਏ ਡੈਸਕ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ | ਮੇਰੀ ਨਿਗੂਣੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਅਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ |

-305, ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ( ਫੇਜ਼-1),
ਬਠਿੰਡਾ-151001
ਫੋਨ: 9814941214

ਪਾਲੀਵੁੱਡ ਝਰੋਖਾ

ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦੀ 'ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ'

(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦੇਖੋ)
ਗਿੱਪੀ ਦੀਆਂ 'ਫਰਾਰ' ਅਤੇ 'ਜੱਟ ਜੇਮਜ਼ ਬਾਂਡ' ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀਆਂ ਸੂਚਕ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ 'ਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ | 'ਜੱਟ ਜੇਮਜ਼ ਬਾਂਡ' ਇਕ ਥਿੱ੍ਰਲਰ (ਸਨਸਨੀ ਖੇਜ਼) ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਲਕੇ-ਫੁਲਕੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ |
ਉਪਰੋਕਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਇਦ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮਸਾਲਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹੀ ਹਨ | ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਚ ਸੀ | ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਸਿੱਟਾ 'ਅਰਦਾਸ' ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਨਿਕਲਿਆ | 'ਅਰਦਾਸ' ਦਾ ਸਾਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ | ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ |
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਚਲੰਤ ਮਸਲਿਆਂ (ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ, ਡਰੱਗਜ਼, ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਸੀ | ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਅਰਦਾਸ' ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਪੀ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਦੇ ਵਰਿੰਦਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ |
ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵੀ ਗਿੱਪੀ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਦੁਬਿਧਾ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਜਦੋਂ ਦਾ ਉਸ ਦਾ 'ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੀਟ' ਵਾਲਾ 'ਕਾਕਟੇਲ' ਵਿਚਲਾ ਗੀਤ ਹਿੱਟ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਚ ਵਧ ਗਈ ਹੈ | ਲਿਹਾਜ਼ਾ ਕਦੇ ਉਹ 'ਡਬਲ ਦਿ ਟ੍ਰਬਲ' ਵਿਚ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ 'ਸੈਕੰਡ ਹੈਾਡ ਹਸਬੈਂਡ' ਵਿਚ ਲੀਡਿੰਗ ਰੋਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
ਪਰ ਗਿੱਪੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਹੀ ਹੈ | ਇਹ ਅਲੱਗ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਬਤੌਰ ਗਾਇਕ ਵੀ ਉਹ ਵਧੀਆ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੁਆਉਣ 'ਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਿੰਦਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਯਾਦ ਹੀ ਰੱਖਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ 'ਸਿਨੇਮਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਲਈ ਹਾਂ |'
ਇਸੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਗਿੱਪੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਇਕ ਫ਼ਿਲਮ 'ਏ ਗੁੱਡ ਡੇਅ ਟੂ ਡਾਈ ਹਾਰਡ' ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਡਬ ਕੀਤਾ ਸੀ | ਇਹ ਚੇਸ਼ਟਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੂਚਕ ਹੈ ਕਿ ਗਿੱਪੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਨੇਮਾ ਇਕ ਅਸੀਮਤ ਕਲਾ-ਸਮੰੁਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਕਲਾਕਾਰ ਗਹਿਰਾਈ 'ਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ |
ਗਿੱਪੀ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ (ਚੋਣਵੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ) ਜਿਵੇਂ 'ਮੇਲ ਕਰਾ ਦੇ ਰੱਬਾ' (2010), 'ਜਿਨ੍ਹੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੁੱਟਿਆ', (2011), 'ਮਿਰਜ਼ਾ' (2012), 'ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ' (2012), 'ਸਿੰਘ ਵਰਸਜ਼ ਕੌਰ' (2013), 'ਲੱਕੀ ਦੀ ਅਨਲੱਕੀ ਸਟੋਰੀ' (2013), 'ਬੈਸਟ ਆਫ਼ ਲੱਕ' (2013), 'ਭਾਅ ਜੀ ਇਨ ਪ੍ਰਾਬਲਮ' (2013), 'ਜੱਟ ਜੇਮਜ਼ ਬਾਂਡ' (2014), 'ਡਬਲ ਦਾ ਟ੍ਰਬਲ' (2014), 'ਸੈਕੰਡ ਹੈਾਡ ਹਸਬੈਂਡ' (2014), 'ਫ਼ਰਾਰ' (2015), 'ਅਰਦਾਸ' (2016), 'ਕਪਤਾਨ' (2016) ਆਦਿ-ਆਦਿ |

-103, ਸਨੀ ਕਾਟੇਜ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਗਰ, ਬਟਾਲਾ-143505 (ਪੰਜਾਬ) |
ਮੋਬਾਈਲ : 099154-93043.

ਭੁੱਲੀਆਂ ਵਿਸਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ

ਭਰ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਬਰਸੀ 'ਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦ ਯਮਲਾ ਜੱਟ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸਵਾਗਤੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਆਖਿਆ | ਪ੍ਰੋ: ਮੈਕਮਿਲਨ, ਡੀ.ਪੀ. ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੱਠਾ ਸਰਪੰਚ, ਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭਾਗੋਵਾਲੀਆ ਗਾਇਕ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਲਾਲ ਚੰਦ ਯਮਲਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ |

-ਮੋਬਾਈਲ : 98767-41231

ਉਦਾਸ ਮਨ, ਬੋਝਲ ਤਨ ਅਤੇ ਕਸਰਤ

ਨਿੱਘਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਅਰੋਗ ਤਨ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਨ ਆਸਰੇ ਸਵਰਗ ਮਾਣ ਸਕਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ | ਬੋਝਲ ਤਨ ਜਾਂ ਬੁਝੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ | ਜਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਅਸੀਂ ਅਪਣਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਸਾਡਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਹੈ, ਬੋਝਲ ਸਰੀਰ ਵੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਮਨ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ | ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਵੀ ਹੈ | ਸਰੀਰ ਦੇ ਬੋਝ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜਿਹੜੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਫੇਰਿਓਾ ਕਸਰਤ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਰਾਇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ | ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਦਿੱਤੀ ਇਸ ਰਾਇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਆਸ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਸਰਤ ਕਰਨੀ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਸੀ | ਇਸ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅੰਕੁਸ਼-ਮੁਕਤ ਸੀ | ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ ਕਿ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਨਿਰੋਲ ਕਸਰਤ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣਾ ਫਜ਼ੂਲ ਹੈ |
ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਤਦ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਪਦਾਰਥ, ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ, ਊਰਜਾ ਉਪਜਾਉਣ ਲਈ ਖ਼ਰਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ | ਭੋਜਨ ਦਾ ਅਣਵਰਤਿਆ ਭਾਗ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਚਰਬੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ | ਹਰ ਇਕ ਖਾਣੇ ਉਪਰੰਤ ਸਰੀਰਕ ਚਰਬੀ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜੋ ਜੋ ਸੰਘੋਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਹਸ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਜੋ ਵੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ, ਤਦ ਇਸ ਦੇ ਵਜ਼ਨ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ | ਕਸਰਤ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਸਰਤ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਵੀ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੀਮਾ ਹੈ | ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਜਾਂ ਫੇਰੇ-ਤੋਰੇ ਰਾਹੀਂ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਊਰਜਾ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸੇ ਤੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਮਚ ਭਰ ਖੰਡ ਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਕ ਰਸਗੁਲੇ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬ ਜਾਮਨ ਦੀ ਪੈਦਾ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ ਦੌੜ ਕੇ ਜਾਂ ਪੈਦਲ ਤੁਰ ਕੇ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ | ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਲਦਿਆਂ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਢਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਕੈਲੋਰੀਆਂ ਊਰਜਾ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲੋਂ 700 ਕੈਲੋਰੀਆਂ ਘੱਟ | ਇਸ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਉਪਜ ਰਹੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ |
ਦੌੜ-ਭੱਜ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਤਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਊਰਜਾ ਦੀ ਖਪਤ 'ਚ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਅੰਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਨਣ ਲਈ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਪਰਖ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਉਪਰ ਅਤੇ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਅਪਣਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ | ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਦਿਨ ਭਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਭਾਲ 'ਚ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਲਗਪਗ ਫ਼ਾਸਲਾ ਤੈਅ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ | ਕਬੀਲੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ 'ਚ ਰੁੱਝੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ | ਜਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਖ਼ਰਚ ਹੋ ਰਹੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸ਼ਹਿਰ-ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਦ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਮੂਲੀ ਫਰਕ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਕੁ ਸੌ ਕੈਲੋਰੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤਰ | ਆਦਿਵਾਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲੋਂ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਕੈਲੋਰੀਆਂ ਵੱਧ ਊਰਜਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ | ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੇ ਵੀ ਉਪਰੋਕਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਟੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ | ਇਸੇ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਨਿੱਤ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਜ਼ਨ, ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ, ਘਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਗੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧਿਆ | ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ 'ਚ ਸੰਕੋਚ ਦਾ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਸੀ |
ਜੇਕਰ ਕਸਰਤ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਭੋਜਨ ਅਨੁਕੂਲ ਕਸਰਤ 'ਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ | ਕਸਰਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੌੜਦਿਆਂ ਜਾਂ ਟੈਨਿਸ ਜਾਂ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖੇਡਦਿਆਂ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਪਸੀਨੇ ਨੂੰ ਭਾਂਪ ਕੇ ਅਸੀਂ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਢੇਰ ਸਾਰੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰ ਬੈਠੇ ਹਾਂ | ਪਰ ਸਾਡਾ ਅਨੁਮਾਨ, ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ | ਜਿੰਨੀ ਊਰਜਾ ਖ਼ਰਚ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਭਾਵੇਂ ਖ਼ਰਚ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਪਰ ਅਸੀਂ, ਮਨ ਅੰਦਰ ਘਰ ਕਰ ਗਏ ਅਨੁਭਵ ਮੁਤਾਬਿਕ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੁਸਤਾਉਣ ਵੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਹਾਇਆ ਗਿਆ ਪਸੀਨਾ ਨਾ ਵਹਾਉਣ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਤੀ ਕਸਰਤ ਨਾ ਕਰਨ ਬਰਾਬਰ | ਕਸਰਤ, ਪਰ, ਸੀਮਿਤ ਹੱਦ ਤਕ ਹੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ | ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਨਾਲੋ-ਨਾਲ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਭੋਜਨ 'ਚ ਵੀ ਕਟੌਤੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ |
ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹ ਹਨ : ਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਕਸਰਤ ਦੌਰਾਨ ਓਨੀ ਊਰਜਾ ਖ਼ਰਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿੰਨੀ ਦਿਨ ਭਰ ਤੁਰਦਿਆਂ-ਫਿਰਦਿਆਂ, ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ-ਉਤਰਦਿਆਂ, ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਸੋਚਦਿਆਂ-ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ ਵੀ ਅਤੇ ਲਿਖਦਿਆਂ-ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਖਰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਮਾਸ-ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਰੱੁਝੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਊਰਜਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ | ਖਾਣ ਲਈ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕਸਾਰ ਊਰਜਾ ਨਹੀਂ ਉਪਜਾਉਂਦੇ | ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਬੇਹੱਦ ਵਧੇਰੇ ਊਰਜਾ ਉਪਜਾਉਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਕਣੇ ਤਲੇ ਹੋਏ, ਵਾਧੂ ਮੈਦੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ | ਉਧਰ, ਛਿਲਕੇਦਾਰ ਦਾਲਾਂ-ਦਾਣੇ ਅਤੇ ਫਲ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ, ਘੱਟ ਊਰਜਾ ਉਪਜਾ ਰਹੇ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥ ਹਨ | ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥ ਤਾਂ ਬੜੀ ਮਾਮੂਲੀ ਊਰਜਾ ਉਪਜਾਉਣ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਹਨ | ਫਿਰ, ਹਰ ਵਿਕਅਤੀ 'ਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਗਤੀ 'ਚ ਵੀ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਊਰਜਾ ਦਾ ਸੁਸਤ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ , ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਟਾਕਰੇ, ਘੱਟ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ |
ਸਰੀਰ 'ਚ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ 'ਚ ਮਿਲੀ ਹੈ | ਸਾਡੇ ਲਈ ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਣਚਾਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਪਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਅਤੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸੀ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਪੇਟ ਭਰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ | ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਇਕੱਤਰ ਹੋਈ ਚਰਬੀ ਉਹ ਤਦ ਵਰਤਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਕੇ ਕੱਟਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਜੀਵਨ ਬੀਤ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੀ-ਕਦਾਈਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਹੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਪਰਤਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ | ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ, ਨੱਠ-ਭੱਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਇਕੱਤਰ ਹੋਈ ਚਰਬੀ ਦਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ | ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਇਕੱਤਰ ਹੋਈ ਚਰਬੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਝਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ | ਸਾਡੇ ਵਡੇਰੇ ਜੇਕਰ ਲੁਪਤ ਹੋਣੋਂ ਬਚੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਦ ਔੜ ਸਮੇਂ ਊਰਜਾ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਬਚੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਖੇ ਦੇਖ ਸਕੇ ਹਾਂ |
ਉਪਰੋਕਤ ਦੇ ਇਹ ਅਰਥ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ | ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਅਰੋਗ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬੁਸਣ ਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ | ਆਲਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ ਯੋਗ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਸ਼ਕਰ-ਰੋਗ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਲਹੂ ਦੇ ਦਬਾਓ ਨੂੰ ਵਧਣ ਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਸਹਿਜ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ | ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਸਵਾਰੀ, ਮੰਦਗਤੀ ਨਾਲ ਦੌੜ ਅਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਸਰਤ ਰਾਹੀਂ ਤਨ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਟ-ਪੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਰੀਰਕ ਹਰਕਤ ਦੌਰਾਨ ਦਿਮਾਗ਼ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹੇ ਰਸ (ਐਾਡਾਰਫਿਨ) ਰਿਸਣ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਣਾਓ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ 'ਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ | ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਮਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ | ਬੀਤਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਲਗਾਤਾਰ ਕਸਰਤ ਰਾਹੀਂ, ਸੁੰਗੜਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਅੰਦਰ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਰੋਗ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜੋ-ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਰਿਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ |

-ਫ਼ੋਨ : 0175-3046541

ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਅੱਜ ਕਿੰਨੇ ਤੱਤ ਹਨ?

ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਆਸਰੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈ | ਸ਼ਬਦ ਵੇਖੇ-ਸੁਣੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵਸਤਾਂ, ਅਨੁਭਵਾਂ, ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਨਵੇਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜਗਤ ਵੀ ਫੈਲਦਾ ਹੈ | ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਕੋਚ, ਅਰਥ ਵਿਸਤਾਰ ਤੇ ਅਰਥ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ | ਪਿਆਜ਼ ਵਾਂਗ ਤਹਿ ਦਰ ਤਹਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੋ | ਕੋਸ਼ ਚੁੱਕੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ | ਉਹ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਫਰਕ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਸਮਝਾਈ ਜਾਵੇਗਾ | ਗਾਂ, ਮੱਝ ਤੇ ਬੱਕਰੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਦੱਸੇਗਾ | ਦੁੱਧ ਦੇਣ, ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦਾ ਇਕ ਪਸ਼ੂ ਕਹੇਗਾ | ਅਖੀਰ ਤਸਵੀਰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਿਖਾ ਕੇ ਗੱਲ ਮੁਕਾਵੇਗਾ | ਨਗਰ ਦਾ ਅਰਥ ਦਸਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਸਬੇ/ਬਸਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਘਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਕਹੇਗਾ | ਸ਼ਹਿਰ/ਮਹਾਂਨਗਰ ਤੋਂ ਛੋਟਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੇ ਕੇ ਗੱਲ ਮੁੱਕੇਗੀ | ਸ਼ਬਦ, ਸੰਕਲਪ, ਅਨੁਭਵ, ਗਿਆਨ ਸਭ ਸਰਲ ਤੋਂ ਜਟਿਲ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਸਾਧਾਰਨ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੱਲ | ਸਥੂਲ ਤੋਂ ਸੂਖਮ ਵੱਲ | ਬਾਰੀਕ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬਾਰੀਕ ਵੱਲ |
ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ-ਵਡੇਰਿਆਂ ਨੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦਾ ਜਗਤ ਵੇਖਿਆ | ਇਸ ਦੀਆਂ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਆਂ ਤੇ ਜੀਅ ਜੰਤ ਦੇਖੇ | ਬਣਦੇ ਵਿਗਸਦੇ | ਉਗਦੇ/ਜੰਮਦੇ ਮਰਦੇ ਚਿੰਦ-ਪਰਿੰਦ | ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖ | ਗਲ ਸੜ ਕੇ ਮੁੱਕਦੀ ਟੁੱਟਦੀ ਬਿਨਸਦੀ ਦੁਨੀਆ | ਫੁੱਲ-ਬੂਟੇ ਬਨਸਪਤੀ | ਕਿਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਸਾਰਾ ਕੁਝ? ਕਿਥੇ ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਮਿੱਟੀ, ਸੇਕ (ਅੱਗ) ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ (ਵਿੱਥ/ਸਪੇਸ) ਵਿਚ ਪਸਾਰ ਕੇ ਹੀ ਖੇਡ ਸਿਰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਪੌਣ, ਪਾਣੀ, ਮਿੱਟੀ, ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼ (ਵਿੱਥ/ਸਪੇਸ) ਹੀ ਜੁੜ-ਟੁੱਟ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਢਾਅ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਮੂਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਤੱਤ/ਪੰਜ ਮੂਲ ਸ਼ੈਆਂ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ | ਬਸ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਜੰਮ ਪਿਆ | ਮੋਟੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ ਪਰ ਵਿਗਿਆਨ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਹੈ | ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਜਾਣਨ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੈ | ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ | ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੋੜ ਕੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮੂਲ ਨਿੱਕੀ ਤੋਂ ਨਿੱਕੀ ਇਕਾਈ ਲੱਭਣ ਦਾ ਯਤਨ | ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਨਿੱਕੇ ਤੋਂ ਨਿੱਕੇ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ | ਵੱਖਰੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ | ਤੱਤ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਕਲਪ ਹੀ ਬਦਲ ਗਏ ਇਸ ਨਾਲ | ਐਟਮ ਐਟਮ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕਣ ਅਤੇ ਐਟਮਾਂ/ਐਟਮ ਦੇ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਜਟਿਲ ਜਗਤ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਐਟਮਾਂ/ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਰੂਪ, ਗੁਣ, ਸੁਭਾਅ, ਵਿਹਾਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਰੱਖੇ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਟਿਲ ਜਗਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਮਝਣੀ-ਸਮਝਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ | ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮੋਟੀ ਜੇਹੀ ਪਛਾਣ ਆਮ ਆਦਮੀ ਲਈ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ | ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਤੱਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥ ਸਿਰਜ ਕੇ ਦਿਸਦੇ ਜਗਤ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਫੜਿਆ |
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੋਟੀ ਜੇਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਛੱਡੋ | ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੱਤ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ | ਹਰ ਤੱਤ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ | ਇਕ ਤੱਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਐਟਮ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਟਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਲਦੇ | ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸ਼ੈਆਂ ਦਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਾਂ ਯੋਗਿਕ (ਸੰਯੋਗ) ਹੈ |
ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਹਾਲ ਹੈ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਤ ਹਨ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਯੋਗਿਕਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਨ | ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਕ ਤੱਤ ਦੇ ਇਕ ਐਟਮ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਪ੍ਰੋਟਾਨ, ਨਿਊਟ੍ਰਾਨ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ | ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰਾਨ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਬਾਹਰ ਦੂਰ ਨੇੜੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਮੂਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਣਾਂ ਭਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਇੰਜ ਐਟਮ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਪਗ ਸਾਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ ਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜਾਂ ਤੋਂ ਵਧਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ | 10, 20, 30, 40, 50 ਤੋਂ ਇਹ ਛੇਤੀ ਟਪਦੀ ਦਿਸਣ ਲੱਗੀ ਹੈ | ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪੰਜਾਂ ਤੋਂ ਵਧਣ ਦੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ | ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥੂਲ ਸਾਧਾਰਨ ਵੰਡ ਠੋਸ ਤਰਲ ਤੇ ਗੈਸ ਹੀ ਸੌਖੀ ਲੱਗੀ | ਇਸ ਨਾਲ ਤਸੱਲੀ ਨਾ ਹੋਈ | 1789 ਵਿਚ ਲੈਵਾਇਜ਼ੀਅਰ ਨਾਂਅ ਦੇ ਫਰੈਂਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਗਿਆਤ ਤੇਤੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸਾਂ, ਮੈਟਲਜ਼, ਅਰਥਜ਼ (ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਮਿੱਟੀਆਂ) ਤੇ ਨਾਨ ਮੈਟਲਜ਼ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ | ਇਸ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮੋਟੀ ਜੇਹੀ ਪਛਾਣ ਤਾਂ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਕੋਈ ਖਾਸ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਦੇਸ਼ ਇਸ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਇਆ | ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਪੱਖੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ ਸੋਚਣ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਬੰਦਾ ਸੀ ਜਰਮਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡੋਬਰੇਨਰ | ਉਸ ਨੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿ੍ਕੜੀਆਂ (ਟਰਾਇਐਡਜ਼) ਬਣਾਈਆਂ | ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਤਿ੍ਕੜੀ ਵਿਚਲੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਐਟਮੀ ਭਾਰ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦੀ ਲਗਪਗ ਔਸਤ ਹੁੰਦਾ | ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਲੀਥੀਅਮ ਸੋਡੀਅਮ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਤਿ੍ਕੜੀ ਲਓ | ਲਿਥੀਅਮ ਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੇ ਐਟਮੀ ਭਾਰ 6.9 ਅਤੇ 39 ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਦਾ ਤੇਈ ਜੋ ਕਿ ਲਿਥੀਅਮ ਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੇ ਜੋੜ ਦਾ ਲਗਪਗ ਅੱਧਾ ਹੈ | ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿ੍ਕੜੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਬਹੁਤੀ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਜਾਨ ਨਿਊਲੈਂਡਜ਼ ਅੱਗੇ ਆਇਆ | ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਗਿਆਤ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਧਦੇ ਐਟਮੀ ਭਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖਿਆ | ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਤੱਤ ਸੀ | ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਛਪੰਜਾ ਤੱਤ ਪਤਾ ਸਨ | ਛਪੰਜਵਾਂ ਤੱਤ ਥੋਰੀਅਮ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰਾ ਸੀ | ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਲਛਣ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾਂ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ | ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੱਤ ਰੰਗ, ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ, ਸੱਤ ਵਾਰ ਆਦਿ ਕਈ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ | ਸਾ, ਰੇ, ਗਾ, ਮਾ, ਪਾ, ਧਾ, ਨੀ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਬਾਅਦ ਸਾ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਨੇ ਇਸੇ ਲੀਹ ਉਤੇ ਸੋਚ ਕੇ ਪਰਖ ਕੀਤੀ | ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਰ ਅੱਠਵੇਂ ਤੱਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮੁੜ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲ ਖਾਸੇ ਮਿਲਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਏ | ਕੁਝ ਦੂਰ ਤੱਕ ਇਹ ਨੇਮ ਉਸ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਲੱਗਾ | ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨੇਮ ਨੂੰ ਨੀਊਲੈਡਜ਼ ਲਾਅ ਆਫ਼ ਆਕਟੇਵਜ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ | ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਤੱਕ ਔਖੇ ਸੌਖੇ ਇਹ ਨੇਮ ਉਸ ਨੇ ਇਕ-ਇਕ ਖਾਨੇ ਵਿਚ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਫਿੱਟ ਕਰ ਕੇ ਗੱਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ | ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਹੋਰ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ | ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੀ | ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਤੱਤ ਲੱਭੇ ਜੋ ਨੇਮ ਉਤੇ ਪੂਰੇ ਨਾ ਉਤਰਦੇ ਦਿਸੇ | ਹਾਰ ਕੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਨੇਮ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ |
1869 ਤੱਕ ਗਿਆਤ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ ਤ੍ਰੇਹਠ ਹੋ ਗਈ | ਇਸੇ ਵਰ੍ਹੇ ਰੂਸ ਦੇ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੈਂਡੇਲੀਵ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਕਰ ਕੇ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਧਾਰਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਮੈਂਡੀਲੀਵ ਦਾ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਲਾਅ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ | ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਐਟਮੀ ਭਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸਚਿਤ ਵਕਫ਼ੇ ਬਾਅਦ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਦਿਸਦੇ ਹਨ | (ਇਹ ਗੁਣ ਤੱਤ ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹਨ | ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ) ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਇਕ ਨਿਸਚਿਤ ਵਕਫੇ ਬਾਅਦ (ਐਟਮੀ ਭਾਰਾਂ ਪੱਖੋਂ) ਮੁੜ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ | ਤ੍ਰੇਹਠ ਦੇ ਤ੍ਰੇਹਠ ਤੱਤ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਚਾਰਟ ਬਣਾ ਕੇ ਸੱਤ ਲੇਟਵੀਆਂ ਅੱਤ ਨੌਾ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਤ੍ਰੇਹਠ ਖਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧਦੇ ਐਟਮੀ ਭਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖੇ | ਹਰ ਲੰਬੀ ਖੜ੍ਹਵੀਂ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਮ ਕਿਹਾ | ਹਰ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੇਠ ਦਰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ | ਉਸ ਨੇ ਚਾਰਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇਮ ਦੀ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਉਲੰਘਣਾ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਉਸੇ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਖਾਨੇ ਵਧਾ ਕੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ | ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਖਾਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਜਦੋਂ ਵੀ ਲੱਭਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਲਮਾਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹੋਣਗੇ | ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਚਾਰਟ ਨੂੰ ਮੈਂਡੀਲੀਵ ਦਾ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ |
ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਇਸ ਨੇਮ ਤੇ ਚਾਰਟ ਵਿਚ ਗੜਬੜੀ ਲੱਗੀ | ਇਸ ਗੜਬੜੀ ਨੂੰ ਹੈਨਰੀ ਮੋਜ਼ਲੇ ਨਾਂਅ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਠੀਕ ਕੀਤਾ | ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਐਟਮ ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ | ਇਹ ਐਟਮ ਦੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹਨ | ਜ਼ਰਾ ਤਕਨੀਕੀ ਨੁਕਤਾ ਹੈ ਇਹ ਪਰ ਹੈ ਬੜਾ ਬਾਰੀਕ ਤੇ ਸਮਝਣਯੋਗ | ਸਮਝ ਹੀ ਲਓ ਇਹ | ਇਹ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਐਟਮ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਣ ਹਨ | ਪ੍ਰੋਟਾਨ, ਨਿਊਟ੍ਰਾਨ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ | ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਭਾਰ ਨੂੰ ਐਟਮੀ ਭਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ | ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਟਮ ਦਾ ਐਟਮੀ ਭਾਰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ, ਨਿਊਟ੍ਰਾਨਾਂ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਭਾਰਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਨਾਮਾਤਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੱਤ ਦਾ ਭਾਰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ ਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਭਾਰਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੀ ਮੰਨਣ ਵਿਚ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ | ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗਿਣਤੀ-ਮਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ ਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਜੋ ਲਗਪਗ ਬਰਾਬਰ ਹਨ | ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਇਕ ਇਕਾਈ ਮੰਨ, ਲਏ ਹਨ | ਇੰਜ ਹਰ ਤੱਤ ਦਾ ਐਟਮੀ ਭਾਰ ਉਸ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ ਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਮਾਤਰ ਹੈ | ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਉਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਰਾਬਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ | ਇਸ ਲਈ ਐਟਮ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ | ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੱਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂ (ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਐਟਮੀ ਨੰਬਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਉਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਤੱਤ ਦਾ ਰੋਲ ਨੰਬਰ ਹੈ | ਮੋਜ਼ਲੇ ਨੇ ਮੈਡੇਲੀਵ ਦੇ ਨੇਮ ਨੂੰ ਐਟਮੀ ਭਾਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੰਬਰਾਂ (ਰੋਲ ਨੰਬਰਾਂ) ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ | ਮੋਜ਼ਲੇ ਦੇ ਬਣਾਏ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਚਾਰਟ ਨੂੰ ਮੈਂਡੇਲੀਵ ਦੇ ਟੇਬਲ ਦੀ ਥਾਂ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਮਾਡਰਨ ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਚਾਰਟ ਵਿਚ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਲੇਟਵੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿਚ ਐਟਮੀ ਨੰਬਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ |
(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)

-ਹਾਊਸ ਨੰਬਰ 2, ਸਟਰੀਟ ਨੰਬਰ 9, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਗਰ, ਪਟਿਆਲਾ |
ਫੋਨ ਨੰ: 98722-60550.

ਦੁਬਈ ਕ੍ਰੀਕ-ਅਮੀਰਾਤ ਦੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸ਼ਾਹਰਗ

ਕ੍ਰੀਕ ਲੁੂਣੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਤੰਗ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ | ਦੁਬਈ ਕ੍ਰੀਕ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਹਰਗ ਹੈ | ਇਸ ਦਾ ਦੁਬਈ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਅਤੇ ਮਨ-ਬਹਿਲਾਵੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਬੜਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ | ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰ ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਦੇਰਾ ਇਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੀ ਵਸੇ ਹਨ | 1962 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਜ਼ਰੀਏ ਅਬਰਾ ਅਤੇ ਡੋਆ ਬੇੜੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ | ਕ੍ਰੀਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਸੂਤਰ ਵੀ |
ਇਹ ਕ੍ਰੀਕ ਕੁਦਰਤੀ ਬਣੀ ਹੈ | ਇਹ ਦੁਬਈ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ | ਇਹ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਨਾਭੀ ਹੈ | ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਰਸ-ਅਲ-ਖੋਰ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਤੱਕ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੱਕ ਹੈ | ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਅਲ-ਆਇਨ ਇਲਾਕੇ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮੀਲਾਂ ਬੱਧੀ ਦੂਰ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਵਿਚ ਹੈ | ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਾਰਾ ਦਰਿਆ ਸੱਦਦੇ ਸਨ |
ਇਸ ਨੇ ਦੁਬਈ ਦੀ ਛੋਟੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਜੋਂ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ | ਇਸ ਥਾਂ ਛੋਟੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬੇੜੀਆਂ ਦੀ ਪੱਤਣਗੀਰੀ ਕਾਰਨ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਗਾਥਾ 1902 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੁੰਦੀ ਹੈ | ਉਸ ਵਕਤ ਗੁਆਂਢੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ, ਪੂੁਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਡੋਆਂ/ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੰਗਰਗਾਹੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਹੋਣੀ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਈ | ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸ ਥਾਂ 300 ਮੋਤੀ-ਭਾਲ ਡੋਆਂ ਖੜ੍ਹਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ 7000 ਜਹਾਜ਼ਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ | ਫਿਰ ਪੁਰੇ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿਚ ਰੇਤ, ਮਿੱਟੀ, ਘੱਟਾ, ਗਾਰ ਜੰਮ ਗਏ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਚੱਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ | ਦੁਬਈ ਦੇ ਹਾਕਮ ਸ਼ੇਖ ਰਾਸ਼ਿਦ-ਬਿਨ-ਸਈਅਦ ਅਲ ਮਖਤੂਮ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਉਪਰ 1950ਵਿਆਂ 'ਚ ਇਸ ਦੀ ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਕਰਵਾਈ ਗਈ | ਗਾਰ ਕੱਢ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੇ ਗਏ |
1962 ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਪਰ ਅਲ-ਮਖਤੂਮ ਪੁਲ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਾਰ ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸੜਕੀ ਸੰਪਰਕ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ | 1976 ਵਿਚ ਅਲ ਗਰਹੌਦ ਨਾਂਅ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਲ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ | ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1975 ਵਿਚ ਅਲ ਸ਼ਿੰਧਾਗਾ ਨਾਂਅ ਦੀ ਸੁਰੰਗ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਕਿ ਵਧ ਰਹੇ ਸੜਕੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇ ਪਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ |
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਨ ਨਾਲ ਹੁਣ ਸਵਾਰੀ ਢੋਣ ਵਾਲੀਆਂ 'ਅਬਰਾ' ਨਾਂਅ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੈਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਇਕ ਅਬਰਾ ਵਿਚ ਕ੍ਰੀਕ ਦੀ ਇਕ ਘੰਟਾ ਸੈਰ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਿਆਂ | ਹਾਂ, ਸ਼ੌਕ ਖਰਚੀਲਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪਿਆ | ਚਲੋ, ਖੈਰ! ਭਲਾ ਸ਼ੌਕ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦੈ! ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੂਰ ਨਵੀਂ, ਜੋ ਅਬਰਾ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁੱਲ 174 ਅਬਰਾ ਬੇੜੀਆਂ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਗੀਆਂ ਹਨ | ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਡੋਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੈ | ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਡੋਆਂ 2 ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਇਰਾਨ ਤੱਕ ਅੱਪੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਕ੍ਰੀਕ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਬੇੜੀਆਂ, ਫੈਰੀਆਂ, ਯਾਟ, ਸਟੀਮਰ, ਛੋਟੇ ਜਹਾਜ਼, ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਹੋਟਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਸੈਰੋ-ਤਫਰੀਹ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਬੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ | ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਜਲ-ਚਿੜੀਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਨੇੜੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੁੱਝੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਪਲ ਪਲ ਉਡਾਣ ਭਰਦੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਮਸਤੀ 'ਚ ਝੂੁਮਦੇੇ ਸੈਲਾਨੀ-ਵਾਹ! ਕੈਸਾ ਅਦਭੁੱਤ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸੀ!
ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਕ੍ਰੀਕ ਉਪਰ ਇਕ ਪੈਦਲ-ਯਾਤਰੀ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ | 'ਸਕਾਈ ਗਾਰਡਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ' ਤਹਿਤ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੁਲ 380 ਮੀਟਰ (1,246.72 ਫੁੱਟ) ਲੰਮਾ, 60 ਮੀਟਰ (196.85 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਹੋਏਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਰ-ਪਾਰ ਫੈਲਾਅ (ਸਪੈਨਿੰਗ ਏਰੀਆ) 3, 422 ਵਰਗ ਮੀਟਰ (36, 834 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਹੋਵੇਗਾ | ਸਿਹਤਮੰਦੀ ਲਈ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਰਨਿੰਗ ਟਰੈਕ ਹੋਣਗੇ | ਇਸ ਉੱਪਰ ਵਿੱਕਰੀ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਛਾਂਦਾਰ ਥਾਵਾਂ ਵੀ | ਇਹ ਪੁਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੈਂਡਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇਗਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦੁਬਈ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਨਜ਼ਾਰੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ | ਇਸ ਨਾਲ ਦੁਬਈ ਕ੍ਰੀਕ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਦ ਲਗ ਜਾਣਗੇ |

-ਫਗਵਾੜਾ | ਮੋਬਾ : 98766-55055
ਈਮੇਲ : gandamjs@gmail.com

ਵਿਆਹ ਦੀ ਭਾਵੁਕਮਈ ਰਸਮ ਡੋਲੀ ਵਿਦਾ ਹੋਣਾ

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਵਿਆਹਾਂ ਮੌਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਰਸਮਾਂ ਰਿਵਾਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਕੇ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ | ਅੱਜ ਵਿਆਹ ਦੀ ਅਹਿਮ ਤੇ ਭਾਵੁਕ ਰਸਮ ਡੋਲੀ ਤੁਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ |
ਕੁੜੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਡੋਲੀ ਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਅਨੇਕਾਂ ਰਸਮੋ-ਰਿਵਾਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਡੋਲੀ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੜੀ ਵਲੋਂ ਘਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਇਸ ਰਸਮ ਵਿਚ ਵਿਆਹੁਲੀ ਕੁੜੀ ਡੋਲੀ ਵਿਚ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਇਕ ਥਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੇਵੇ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਜੌਾ ਰਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਦਾ ਬੁੱਕ ਭਰ ਭਰ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ | ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਭਾਵ ਪੇਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁੱਖ ਮੰਗਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਇਹ ਰਸਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਲਾਡੋ ਛੱਡ ਨੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪਾਵਾ,
ਸਾਡਾ ਨਹੀਂਓ ਦਾਵਾ,
ਦਾਵੇ ਵਾਲੇ ਲੈ ਨੀ ਚੱਲੇ |
ਇਸੇ ਮੌਕੇ ਧੀ ਦੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਿੱਖੜ ਜਾਣ ਦਾ ਹੌਲ ਇਸ ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ :
ਬਾਬਲ ਧਰਮ ਕਰੇਂਦਿਆਂ,
ਮੈਨੂੰ ਰੱਖ ਲੈ ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ,
ਮੈਂ ਕੀਕਣ ਰੱਖਾਂ ਬੇਟੀਏ
ਤੇਰੀ ਜੰਞ ਬੜੀ ਉਦਾਸ |
ਮੇਰੀ ਜੰਞ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ ਛੁੱਟੀਆਂ,
ਮੇਰੇ ਕਾਹਨ ਨੂੰ ਰੱਖ ਲਓ ਰਾਤ,
ਤੇਰੀ ਜੰਞ ਨਾ ਲੈਂਦੀ ਛੁੱਟੀਆਂ,
ਤੇਰਾ ਕਾਹਨ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ ਰਾਤ |
ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਸੰਬੰਧੀ ਧੀ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਇਕ ਹੋਰ ਹਾਉਕਾ ਜਦੋਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਰੰਗ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ :
ਤੇਰੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚ-ਵਿਚ ਵੇ
ਬਾਬਲ ਡੋਲਾ ਨਹੀਂਓ ਲੰਘਦਾ,
ਇਕ ਇੱਟ ਪੁਟਾ ਦੇਵਾਂ,
ਧੀਏ ਘਰ ਜਾ ਆਪਣੇ |
ਤੇਰੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵਿਚ ਵੇ
ਬਾਬਲ ਡੋਲਾ ਨਹੀਂਓ ਲੰਘਦਾ,
ਮੈਂ ਟਾਹਣ ਕਟਾ ਦੇਵਾਂ,
ਧੀਏ ਘਰ ਜਾਹ ਆਪਣੇ |
ਤੇਰੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵਿਚ ਵੇ
ਬਾਬਲ ਗੁੱਡੀਆਂ ਕੌਣ ਖੇਡੂ?
ਮੇਰੀਆਂ ਖੇਡਣ ਪੋਤਰੀਆਂ,
ਧੀਏ ਘਰ ਜਾਹ ਆਪਣੇ |
ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਧੀ ਦੇ ਰੁਕਣ ਦੇ ਸਭ ਵਸੀਲੇ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ ਤੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਤੈਅ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ | ਅਜਿਹੇ ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਇਹ ਲਾਈਨਾਂ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ :
ਬੋਲ ਨੀ ਮੇਰੀਏ ਬਣ ਤਣ ਕੋਇਲੇ,
ਦੇਸ ਬਿਗਾਨੜੇ ਕਿਉਂ ਚੱਲੀ ਆਂ?
ਇਕ ਵਚਨ ਮੇਰੇ ਬਾਬਲ ਕੀਤਾ,
ਵਚਨ ਪੁਗਾਵਣ ਮੈਂ ਚੱਲੀ ਆਂ |
ਮਾਤਾ ਮੇਰੀ ਨੇ ਦਾਜ ਬਣਾਇਆ,
ਦਾਜ ਪੁਚਾਵਣ ਮੈਂ ਚੱਲੀ ਆਂ |
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਬੋਲ ਵੀ ਗੰੂਜਦੇ ਹਨ:
ਕਿੱਥੇ ਨੀ ਬੀਬੀ ਤੇਰਾ ਤੋਰਾ ਫੇਰਾ,
ਕਿੱਥੇ ਬੈਠੀ ਆ ਪੀੜ੍ਹਾ ਡਾਹ |
ਯੋਧੀਂ ਵੇ ਮਾਪਿਓ ਮੇਰਾ ਤੋਰਾ-ਫੇਰਾ,
ਅੰਬਰਸਰ ਬੈਠੀ ਆ ਪੀੜ੍ਹਾ ਡਾਹ |
ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਸੱਲ੍ਹ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ | ਬਾਬਲ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਤੋਰਨ ਲੱਗਾ ਬੁੱਕ ਬੁੱਕ ਹੰਝੂ ਕੇਰਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਦਾ ਵੀਰਾ ਵੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ | ਭਾਬੀ ਉੱਪਰ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪੇਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ :
ਬੀਬੀ ਦਾ ਬਾਬਲ ਇਉਂ ਰੋਵੈ,
ਜਿਵੇਂ ਘਟਾ ਸਾਵਣ ਦੀ ਆਈ |
ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੇ ਹੋ ਮਾਪਿਓ,
ਇਹ ਜੱਗ ਹੁੰਦੜੀ ਆਈ |
ਬੀਬੀ ਦਾ ਵੀਰਾ ਇਉਂ ਰੋਵੇ,
ਜਿਉਂ ਘਟਾ ਸਾਵਣ ਦੀ ਆਈ
ਬਾਹਰ ਰੋਵੇ ਬੀਬੀ ਦਾ ਵੀਰਾ,
ਅੰਦਰ ਹੱਸੇ ਭਰਜਾਈ |
ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਰੋਵੇਂਗੀ ਭਾਬੀਏ ਨੀ,
ਜਦੋਂ ਤੋਰੇਂਗੀ ਆਪਣੀ ਜਾਈ |
ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਡੋਲੀ ਦੇ ਤੁਰਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਹੌਲ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਡੋਲੀ ਵੱਲ ਧੀ ਨੂੰ ਤੋਰਨ ਵੇਲੇ ਇਹ ਗੀਤ ਵੇਦਨਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਦੇ :
ਆ ਵੇ ਬਾਬਲਾ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ,
ਆਈ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲੀ ਰਾਤ |
ਅੱਜ ਦੀ ਦਿਹਾੜੀ ਰੱਖ ਡੋਲੀ ਨੀ ਮਾਂ,
ਰਹਾਂ ਬਾਪ ਦੀ ਬਣ ਕੇ ਗੋਲੀ ਨੀ ਮਾਂ |
ਹੰਸ ਤੁਰ ਚੱਲੇ ਅੱਖੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ,
ਪਾ ਕੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪਿਆਰ ਬਾਬਲ |
ਆਹ ਲੈ ਮਾਏ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ,
ਧੀਆਂ ਕਰ ਚੱਲੀਆਂ ਸਰਦਾਰੀ |
ਧੀ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਕੁਰਲਾਉਂਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਮਾਮਾ ਡੋਲੀ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ | ਇਸ ਸਮੇਂ ਧੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਸੌਾਪਦੀ ਹੈ | ਡੋਲੀ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਧੀ ਜਵਾਈ ਦਾ ਮਾਂ ਲੱਡੂਆਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਜੁਠਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪੈਸੇ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਫਿਰ ਮਾਂ ਡੋਲੀ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਟਾਇਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ | ਧੀ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਬਾਬਲ ਘਰੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਡੋਲੀ ਦੀ ਰਸਮ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਆਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੀ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿਚ ਡੋਲੀ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਇੰਜ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਬਾਬਲ ਵਿਦਾ ਕਰੇਂਦਿਆਂ,
ਵੇ ਮੈਨੂੰ ਰੱਖ ਲੈ ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਵੇ,
ਮੈਨੂੰ ਰੱਖ... |
ਕੀਕਣ ਰੱਖਾਂ ਧੀਏ ਮੇਰੀਏ,
ਨੀ ਮੈ ਤਾਂ ਸੱਜਣ ਸਦਾ ਲੇ,
ਆਪ ਨੀ, ਮੈ ਤਾਂ ਸੱਜਣ... |
ਡੋਲੀ ਤੁਰਨ ਸਮੇਂ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਡੋਲੀ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਡੋਲੀ ਤੁਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਾੜੇ ਦਾ ਪਿਉ ਡੋਲੀ ਉੱਤੋਂ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਕਈਆਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸੋਟ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਆਪਣੀਆਂ ਦੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਖੁਹਾਇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਪ੍ਰੋ: ਸੈਰੀ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ 'ਲੋਕ-ਗੀਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਲੇਖਕ ਦਾ ਅਗਿਆਤ ਹੋਣਾ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤ ਹੈ | ਸੁਹਾਗ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵੰਨਗੀ ਹੈ | ਇਹ ਵਿਆਹੁਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਘਰ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਡਾ: ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਜੋ ਸੁਹਾਗ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੀ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਸੁਰ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਟ ਫਟੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਡੋਲੀ ਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੇ ਗੀਤ ਜਿੱਥੇ ਰਸਮੋ-ਰਿਵਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਧੀ ਦੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਮਨੋਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਅਜੋਕੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਵੇਲੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁੜੀ ਦੀ ਡੋਲੀ ਊੱਠਾਂ ਜਾਂ ਗੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਸੀ | ਪਰ ਅੱਜ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ | ਅੱਜ ਫੋਕੀ ਸ਼ੁਹਰਤ ਦੇ ਪੱਟੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹਿੰਗੀ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਕਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਆਹ ਮਗਰੋਂ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਸੋ, ਲੋੜ ਹੈ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਪਰਿਵਾਰ ਸੁਖੀ ਰਹੇ |

-ਮੋਬਾਈਲ : 70878-00168

ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਫ਼ਰਕ

ਪੇਕਾ ਪਿੰਡ ਦੂਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਰਨ ਅਕਸਰ ਛੁੱਟੀਆਂ 'ਚ ਹੀ ਜਾਂਦੀ¢ ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਇੰਤਜ਼ਾਰ? ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ¢ ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਦਿਨ ਗਿਣਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ¢
'ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਜਾਂ ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਹੋਊ? 'ਅਕਸਰ ਫੋਨ ਕਰਕੇ ਆਖਦੇ¢ ਜਦੋਂ ਦੀ ਮਾਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਗਈ ਸੀ ਪਿਓ-ਧੀ ਘੰਟਿਆਂਬੱਧੀ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ¢
ਛੁੱਟੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੁਹ ਨਿੱਕ-ਸੁੱਕ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ¢ ਕੱਪੜੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਰਦੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਪਾਉਂਦੀ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਬੱਸ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਫੋਨ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦਾ¢
ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪਾਪਾ ਦਾ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਫੋਨ ਆਉਂਦਾ, 'ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਗੇ? ਕਿਹੜੀ ਬੱਸ ਐ? ਸਿੱਧੀ ਐ ਜਾਂ ਰਸਤੇ 'ਚ ਬਦਲਣੀ ਐਾ? ਕਿੰਨੇ ਵਜੇ ਪਹੁੰਚੋਗੇ? ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੀ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖਾਂ? ਰਮਨ ਲੈਣ ਆਵੇਗਾ ਬੱਸ  ਅੱਡੇ ... ਆਦਿ¢' ਕਿਰਨ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ¢ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਹੱਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ¢
ਅੱਜ ਉਹ ਪੇਕੇ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ,ਪਰ ਨਾ ਹੀ ਕੱਪੜੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕੀਤੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਚੇਚੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ¢ 
'ਚੱਲੀਏ' ਪਤੀ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ¢
ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਕਿਰਨ ਕਾਰ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬਹਿ ਗਈ¢
ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਫ਼ਰ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਿਆਂ ਹੀ ਬੀਤ ਗਿਆ¢
'ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੁਛ ਖਾਣ ਨੂੰ ਲਿਆਵਾਂ?' ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਪਤੀ ਨੇ ਚੁੱਪ ਤੋੜੀ ਤੇ ਕਾਰ ਰੋਕ ਕੇ ਥੋੜੇ੍ਹ ਜਿਹੇ ਫਲ਼ ਕਟਵਾ ਲਿਆਇਆ¢
'ਲੈ ਤੂੰ ਵੀ ਖਾ ਲੈ¢' ਪਤੀ ਨੇ ਲਿਫਾਫਾ ਉਸ ਵੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ¢
'ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ¢' ਆਖ ਉਸ ਨੇ ਲਿਫਾਫਾ ਪਿਛਲੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ¢
'ਐਨਾ ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ...' ਕਿਰਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ¢
ਉਹਨੂੰ ਕਾਰ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲ਼ੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ ¢ਸ਼ੀਸ਼ੇ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਉਦਾਸ ਜਿਹੇ ਹੀ ਲੱਗੇ¢
ਉਹੀ ਰਸਤਾ ਤੇ ਉਹੀ ਸਫਰ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅੱਜ ਨਾ ਮੁਕਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਹੱਸਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ ਉਡੀਕਣ ਵਾਲੇ ਪਾਪਾ ਦੀ ਥਾਂ ਉੁਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ ਉੁਡੀਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ¢

-ਮੋਬਾਈਲ : 94654-34177

ਪਾਲੀਵੁੱਡ ਝਰੋਖਾ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦੀ 'ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ'

2010 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੋਸਤ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਦੇ ਇਕ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ 'ਚ 'ਮੇਲ ਕਰਾ ਦੇ ਰੱਬਾ' ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ | ਇਸ 'ਚ ਨਾਇਕ (ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰ ਗਿੱਲ) ਨਾਇਕਾ (ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ) ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦਰਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਿਹਾਲ ਅਰਥਾਤ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ | ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਰੋਲ ਅਰਧ-ਖਲਨਾਇਕੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਅਭਿਨੈ ਕਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ | ਲਿਹਾਜ਼ਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਕਲਾਈਮੈਕਸ 'ਚ ਨਾਇਕਾ ਦਾ ਹੱਥ ਖ਼ੁਦ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ | ਬੇਸ਼ੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਨਾਇਕਾ ਤਾਂ ਨਾਇਕ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਤਾਂ ਨਿਹਾਲ ਦੇ ਨਾਂਅ ਹੀ ਗਈਆਂ ਸਨ |
ਸ਼ਾਇਦ ਗਿੱਪੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਟਾਰਡਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ | ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਗਿੱਪੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਹੀ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਨਕਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਜਨਵਰੀ, 1983 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ | ਉਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂਅ ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਹੈ | ਗਿੱਪੀ ਨੇ ਗਾਇਕ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸਫ਼ਰ ਕਈ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਤੌਰ ਇਕ ਗਾਇਕ 'ਫੁਲਕਾਰੀ' ਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੀ ਸੇਜ਼ ਸਜਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਉਲਟ ਹਾਲਾਤ 'ਚੋਂ ਵੀ ਲੰਘਣਾ ਪਿਆ ਸੀ | ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲੀਨਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਵੀਪਰ ਤੱਕ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਪਰ ਬਾਵਜੂਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਕੜਾਂ ਦੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਬਲਦਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ | ਕਈ ਲੋਕ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ 'ਰਾਕ ਸਟਾਰ' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ |
ਪਰ ਸਾਡੇ ਮੰਤਵ ਉਸ ਦੇ ਬਤੌਰ ਗਾਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਸੋਹਲੇ ਗਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਬਤੌਰ ਇਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਹੈ |
ਇਥੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਗਿੱਪੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਤੌਰ ਇਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ | ਉਂਜ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਟਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਮੇਜ (ਦਿੱਖ) ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ | ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਸੀ ਕਿ 'ਮੇਲ ਕਰਾ ਦੇ ਰੱਬਾ' ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਜਿਨ੍ਹੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੁੱਟਿਆ' ਵਿਚ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਲੀਡ 'ਚ ਆਇਆ | ਗਿੱਪੀ ਦੇ ਇਸ ਮੌਲਿਕ ਹੁਨਰ ਬਾਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਰੀ ਦੱਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, 'ਗਿੱਪੀ 'ਚ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ |'
ਭਾਵੇਂ 'ਜਿਨ੍ਹੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੁੱਟਿਆ' ਅਤੇ 'ਮਿਰਜ਼ਾ : ਦ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ' ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਾਇਕ ਟਾਈਪਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗਿੱਪੀ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ | 2012 ਵਿਚ ਆਈ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ' ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ ਸਿੱਧ ਹੋਈ | ਇਹ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ | ਹੁਣ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਮੇਡੀ ਦਾ ਟੈਂਪੋ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ 'ਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ | ਪਰ 'ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ' ਨੇ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ 'ਚ ਦਮ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ 'ਚ ਇਕ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਦੋ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਕਾਮੇਡੀਅਨ (ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ, ਬੀਨੂੰ ਢਿੱਲੋਂ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿੱਪੀ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਲੋਹਾ ਲਿਆ ਸੀ |
ਕਾਮੇਡੀ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਹੀ ਗਿੱਪੀ ਨੇ 'ਸਿੰਘ ਵਰਸਜ਼ ਕੌਰ', 'ਲੱਕੀ ਦੀ ਅਨਲੱਕੀ ਸਟੋਰੀ', 'ਬੈਸਟ ਆਫ਼ ਲੱਕ' ਅਤੇ 'ਭਾਅ ਜੀ ਇਨ ਪ੍ਰਾਬਲਮ' ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਸੀ | ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਉਹ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕ ਨਵਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਸਿੰਘ ਵਰਸਜ਼ ਕੌਰ' ਵਿਚ ਕਾਮੇਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਐਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ |
(ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ)

-103, ਸਨੀ ਕਾਟੇਜ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਗਰ, ਬਟਾਲਾ-143505 (ਪੰਜਾਬ) |
ਮੋਬਾਈਲ : 099154-93043.

ਗੁਲ-ਗੁਲਸ਼ਨ-ਗੁਲਫਾਮ: ਬਗੀਚੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ-ਕਦੋਂ, ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਲਾਈਏ?

ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਜਲ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਕਦੇ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਸੂਬਾ ਪੰਜਾਬ, ਅੱਜ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੁਰਉਪਯੋਗ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਦਿਨ-ਬਦਿਨ ਬੰਜਰ ਹੋਣ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਖੇਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਘਰਾਂ, ਫਾਰਮ ਹਾਊਸਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਬਗੀਚੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੂਬ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਸਦਕਾ ਬਗੀਚੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਦੁਰਉਪਯੋਗ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਜਿਸ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਬੜੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਗੀਚੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਵੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਬਗੀਚੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ |
ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਇਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਪੌਦਿਆਂ ਜਾਂ ਘਾਹ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਬੜਾ ਸਾਫ ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਵਾਬ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਵੇਰ ਸਮੇਂ ਹੀ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਘਾਹ ਨੂੰ | ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਪਾਣੀ ਲਾਉਣ ਪਿਛੇ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਾਮ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲਾਏ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉੱਲੀ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਘਾਹ ਜਾਂ ਪੌਦੇ ਪੀਲੇ ਪੈਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਪੰ੍ਰਤੂ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਲਾਇਆ ਪਾਣੀ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੱਗ ਜਾਣ 'ਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਬੇਲੋੜਾ ਪਾਣੀ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ |
ਪਾਣੀ ਲਾਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਲਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਹੀ ਉਪਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਗੀਚੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ | ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੱਡਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਜੈਵਿਕ ਮਾਦਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਜ਼ਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਜੈਵਿਕ ਮਾਦਾ ਪਾਣੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਿਚ ਵੀ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਪਾਣੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਬਗੀਚੀ ਨੂੰ ਝੋਨੇ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਣਾ ਕੋਈ ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ | ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਪਾਈਪ ਰਾਹੀਂ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਤਰੀਕਾ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ | ਪੰ੍ਰਤੂ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਹੁਣ ਬਗੀਚੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਅਹਿਮ ਤਕਨੀਕਾਂ ਈਜਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ | ਜੇਕਰ ਬਗੀਚੀ ਦਾ ਲਾਅਨ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ 'ਸਪਰਿੰਕਲਰ' (ਫੁਹਾਰਾ) ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਈਪਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਅੰਦਰ ਦੱਬੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਗੀਚੀ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪੌਪ-ਅੱਪ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਸਾਮਾਨ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ | ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਡਰਿੱਪ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਡਰਿਪ ਵਿਧੀ ਉਸ ਬਗੀਚੀ ਜਾਂ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਵਿਛਾਈਆਂ ਤਾਂ ਪਾਈਪਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪੰ੍ਰਤੂ ਇਹ ਵਿਧੀ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ-ਪੌਦਿਆਂ ਖਾਤਰ ਅਪਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਪਾਈਪ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੋਲ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |
ਦਰਅਸਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹਰ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ | ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭੌਾ-ਕੱਜਣੇ ਪੌਦੇ, ਕੈਕਟਸ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਫੁੱਟ ਡੰੂਘਾਈ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਲੋੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਰਮਿਆਨੇ ਕੱਦ ਦੇ ਪੌਦੇ ਖਾਸ ਕਰ ਝਾੜੀਨੁਮਾ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੋ ਫੁੱਟ ਦੀ ਡੰੂਘਾਈ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਜਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਡੰੂਘਾਈ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਇਕ ਇੰਚ ਪਰਤ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਛੇ ਇੰਚ ਤੋਂ ਦਸ ਇੰਚ ਦੀ ਡੰੂਘਾਈ ਤੱਕ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਵੈਸੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਬਾਰੀਕੀ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਬਗੀਚੀ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪਰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਬਗੀਚੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਵੱਡੀਆਂ ਬਗੀਚੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਕਨੀਕੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਨਾ ਫਿਟ ਬੈਠਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ |
ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਾਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮੀ ਹੋਵੇ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਹਰ ਨਰਸਰੀ ਵਿਚ ਪਾਮ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ | ਇਹ ਜਾਤੀ ਸਮੰੁਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਰੁੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਸਾਡੇ ਖੁਦ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਫੁੱਲ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ | ਇਕੱਲੇ ਫੁੱਲ-ਪੌਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਘਾਹ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੋਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਵੱਡੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਕਲਕੱਤਾ ਘਾਹ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ |
ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਤੇ ਘਾਟ ਦੋਵੇਂ ਮਾੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ | ਸੋ, ਪਾਣੀ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਬਗੀਚੀਆਂ ਵਿਚ ਛਾਂਦਾਰ ਰੁੱਖ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਪਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਘਾਹ ਦੀ ਕਟਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਬਲੇਡ ਬਿਲਕੁਲ ਥੱਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸਗੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਡਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਬਗੀਚੀਆਂ ਵਿਚ ਨਦੀਨ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਂਟ-ਛਾਂਟ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਜਿਹੜੀਆਂ ਬਗੀਚੀਆਂ ਵਿਚ ਸਪਰਿੰਕਲਰ ਸਿਸਟਮ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਨਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਗੀਚੀਆਂ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਲਾਉਣ ਜਾਂ ਪਾਈਪ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਰ ਬੰੂਦ ਕੀਮਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ |

-ਮੋਬਾਈਲ : 98142-39041.
landscapingpeople@rediffmail.com

ਭੁੱਲੀਆਂ ਵਿਸਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ

ਇਹ ਤਸਵੀਰ 1970 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਆਰਟਿਸਟ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਆਏ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿੱਚੀ ਸੀ | ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਵਿਖਾਲਣ ਲਈ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ | ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ | ਏਨੇ ਮਹਾਨ ਆਰਟਿਸਟ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਿਆ | ਉਸ ਵਕਤ ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਨੇ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਫੋਟੋ ਖਿਚਵਾਈ ਸੀ | ਉਤਮ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ, ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਬੁਹਤ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ |

ਮੋਬਾਈਲ : 98767-41231





Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2018.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX