ਤਾਜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ


ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਇਸਰਾਈਲ 'ਚ ਬਣੇ ਸਪਾਈਸ-2000 ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਸਟਰ ਬੰਬ ਮਿਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ
. . .  1 day ago
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 15 ਸਤੰਬਰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਇਸਰਾਈਲ 'ਚ ਬਣੇ ਸਪਾਈਸ-2000 ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਸਟਰ ਬੰਬ ਮਿਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੋਰ...
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਦੀ ਦੋਸ਼ੀ ਨਲਿਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਜੇਲ੍ਹ
. . .  1 day ago
ਚੇਨਈ, 15 ਸਤੰਬਰ - ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਦੀ ਦੋਸ਼ੀ ਨਲਿਨੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਮੁੜ ਤੋਂ ਵੇਲੌਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਦਰਾਸ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਨਲਿਨੀ ਨੂੰ ਬੇਟੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇੱਕ...
ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਰੱਦ
. . .  1 day ago
ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, 15 ਸਤੰਬਰ - ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ...
ਪਾਕਿ 'ਚ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰੁੱਧ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬੋਲਣ ਦਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ 'ਤੇ ਹਮਲਾ
. . .  1 day ago
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 15 ਸਤੰਬਰ (ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੋਛੜ)- ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਿੰਧ ਦੇ ਗੋਟਕੀ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ 'ਤੇ ਇਸਲਾਮ...
ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਓਵਰ ਡੋਜ਼ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਹੋਈ ਮੌਤ
. . .  1 day ago
ਮੋਗਾ, 15 ਸਤੰਬਰ (ਗੁਰਦੇਵ ਭਾਮ)- ਹਲਕਾ ਧਰਮਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ ਢੋਲੇਵਾਲ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਓਵਰ ਡੋਜ਼ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ...
ਅਸਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਿਆਣਾ 'ਚ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ ਐਨ.ਆਰ.ਸੀ : ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟੜ
. . .  1 day ago
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 15 ਸਤੰਬਰ- ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟੜ ਨੇ ਅਸਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਿਆਣਾ 'ਚ ਵੀ ਐਨ.ਆਰ.ਸੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ...
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਮੈਚ : ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਟਾਸ 'ਚ ਦੇਰੀ
. . .  1 day ago
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ ਭੰਗੇਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਸਜਿਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨੀ ਦਾ ਤਾਜ
. . .  1 day ago
ਮੋਗਾ, 15 ਸਤੰਬਰ (ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ/ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ) - ਅੱਜ ਮੋਗਾ ਵਿਖੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਹੋਈ ਚੋਣ 'ਚ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ ਭੰਗੇਰੀਆਂ ਆਪਣੇ...
ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਕੁੱਟਮਾਰ ਮਾਮਲਾ: ਕਥਿਤ 6 ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਰਿਮਾਂਡ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ
. . .  1 day ago
ਅਜਨਾਲਾ, 15 ਸਤੰਬਰ (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ)- ਚੋਗਾਵਾਂ ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਕੁੱਟਮਾਰ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਥਿਤ 6 ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਰਿਮਾਂਡ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ...
ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੁੱਚੋ ਖ਼ੁਰਦ ਵਿਖੇ ਧਰਨਾ ਲਾ ਕੇ ਬਠਿੰਡਾ-ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਕੌਮੀ ਸ਼ਾਹ ਮਾਰਗ ਜਾਮ
. . .  1 day ago
ਬਠਿੰਡਾ ਛਾਉਣੀ, 15 ਸਤੰਬਰ (ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੌੜਾ)- ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਣੋ ਰੋਕਣ 'ਤੇ ਰੋਹ 'ਚ ਆਏ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹਮਾਇਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ਕਾਰੀ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭੁੱਚੋ ਖ਼ੁਰਦ ਵਿਖੇ...
ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ..

ਲੋਕ ਮੰਚ

ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਪਗ ਹਰ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਅਨੁਸਾਰ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 550ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ 550 ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣਾ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨਰਸਰੀਆਂ ਵਿਚ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿਚ ਬੂਟੇ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਧੜਾਧੜ ਬੂਟੇ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ। ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਬੂਟੇ ਬਚਦੇ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਕੂਲਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਅੰਦਰ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੀਤੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਲੇ ਅਦਾਰਾ 'ਅਜੀਤ' ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਪਰਾਲੇ 'ਹਰਿਆਵਲ ਲਹਿਰ' ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਬੂਟੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧੇ ਕੁ ਬੂਟੇ ਹੀ ਰੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਹ ਡਿਗਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲ ਨਾ ਜੂਝਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕਾਂ ਬੂਟੇ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕਾਂ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਟ੍ਰੀ-ਗਾਰਡਾਂ ਦੇ ਲਗਾਏ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਅਵਾਰਾ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੇ ਕੁ ਰੁੱਖ ਅਸੀਂ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਰੁੱਖ ਕੁਦਰਤ ਆਪ ਹੀ ਬੀਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖਾਂਗੇ ਕਿ ਉੱਥੇ ਉਸੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਬੂਟੇ ਉੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ, ਕੀਟਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਾਰਨ ਹਰ ਖਾਲੀ ਪਲਾਟ, ਖੇਤ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ 'ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋੜਾਂ, ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਲਈਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਹਰਿਆ-ਭਰਿਆ ਦਿਸੇਗਾ।

-ਮ: ਨੰ: 2440, ਅਗਰਵਾਲ ਕਾਲੋਨੀ, ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਪੱ:, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ। ਮੋਬਾ: 89569-00001


ਖ਼ਬਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ

ਹੁਣ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲਾਂ ਤੋਂ ਫੈਲ ਰਿਹੈ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਰਾਕੀ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਭੈੜੇ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ। ਹਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦਿਨ ਵਿਚ ਇਕ-ਅੱਧੀ ਵਾਰ ਜਾਂ 5-7 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ-ਅੱਧੀ ਵਾਰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਂ ਵਿਗਿਆਪਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਪਨ 10 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ 4-5 ਵਾਰ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦਾ ਥੱਕਿਆ-ਹਾਰਿਆ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੈਠ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇਖ ਕੋਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਬੈਠਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਸਭ ਚੈਨਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਧੜਾਧੜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਲਈ ਵਿਗਿਆਪਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੜਾ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਪਨ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖਰਾਬ ਕਰਨ। ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਇਕੋ ਵਿਗਿਆਪਨ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ, ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਲਈ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹੀ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬਿਨ ਚਾਹੇ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਕਾਰ ਵਿਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਘਟੀਆ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣਾ-ਬਾਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਵਿਭਾਗ, ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਬੜਾ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲੋਕ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

-ਮਕਾਨ ਨੰ: 3098, ਸੈਕਟਰ 37-ਡੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।
ਮੋਬਾ: 98764-52223

ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ

ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਬੌਧਿਕ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੇ ਮੁਦੱਈ ਜਿੱਥੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਾਣ ਦੀ ਬਣਾਉਣ ਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਖ਼ਾਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨਵੇਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਜਾਂ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਨੂੰ 'ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚਾਰੀ, ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰੀ' ਆਖ ਕੇ ਨਕਾਰਨ ਵਾਲੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਕ-ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਤੇ ਸਮਝਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਕਵਾਇਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 'ਉਡਾਣ' ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵੀ ਸਾਰਥਕ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਚਲੰਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਸਿਕ ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਧੀਆ ਹੋ ਸਕੇ। ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਗਣਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਹਿਤ ਮੇਲੇ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਐੱਜੂਸੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਵਾਨ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੈਕਚਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਵੀ ਬੜਾ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗ਼ੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਗਣਿਤ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ ਉਕਤ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 'ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੰਗਰ' ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਹਰੇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ 'ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ' ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਵੀ ਆਰੰਭੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਪੱਧਰ ਵਿਚ ਚੋਖਾ ਸੁਧਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

-410, ਚੰਦਰ ਨਗਰ, ਬਟਾਲਾ।
ਮੋਬਾ: 97816-46008

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ

ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਿਥੇ ਸਾਡਾ 'ਅਖੌਤੀ ਮਾਡਰਨ ਸਮਾਜ' ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਤਨ ਰਸਮੋ-ਰਿਵਾਜ ਭੁੱਲ ਕੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਉਹ ਫੈਸ਼ਨਪ੍ਰਸਤੀ, ਹਿੰਸਾ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿਚ ਧਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ 'ਰੰਗਲੇ ਪੰਜਾਬ' ਵਿਚ ਨਸ਼ਿਆਂ, ਲੁੁੱਟਮਾਰ, ਕਤਲਾਂ, ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਦੌਰ ਜਿਹਾ ਚੱਲ ਪਿਆ ਹੈ? ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ। ਸਾਡੀਆਂ 'ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਰਕਾਰਾਂ' ਅਤੇ 'ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ' ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੰਦਰਾਂ-ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ, ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕਾਂ ਨਾਲ ਲੁਕਣਮੀਚੀ ਖੇਡਣਾ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਰੰਜਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਭਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਸਾਡੇ ਰਹਿਨੁਮਾਹ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਧੀਆਂ-ਪੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਅਹੁਦੇ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਹੋੜ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਮ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਇ 'ਲੱਕੜ ਦੇ ਪੁੱਤਾਂ' ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੀ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰ, ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਵਿਚ 'ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਿੜੀ' ਅਤੇ 'ਸਾਰੇ ਜਹਾਂ ਸੇ ਅੱਛਾ' ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ 'ਰੰਗਲੇ ਪੰਜਾਬ' ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦੇ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਹੋੜ ਕਿਉਂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਅੱਛਾ ਦਿਖਾਉਣ, ਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾ ਕੇ ਲੱਚਰਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਵਡਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚੈੱਨਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ? ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੋਵੇ, ਸਮੁੱਚੇ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨ ਉਕਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਇਥੇ ਹੀ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? 'ਸੌ ਹੱਥ ਰੱਸਾ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਗੰਢ', ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਗਿਰਾਵਟਾਂ ਲਈ ਸਾਡਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਸੋ, ਦੁੱਧ-ਮੱਖਣਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਸਾਡੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਛਾਈ 'ਪਲੱਤਣ' ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਖੁਸ਼ੀਆਂ-ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਸਾਂਝੇ ਉਪਰਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਤਾਂ ਰੱਬ ਹੀ ਰਾਖਾ ਹੋਵੇਗਾ।

-ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ, ਗੋਨਿਆਣਾ ਮੰਡੀ, ਬਠਿੰਡਾ। ਮੋਬਾ: 95014-30559

ਆਓ! ਆਈਲਟਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣੀਏ

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਸਕਰ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਗਿਆ। ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਲੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਪਰਖਣ ਵਾਲੇ ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਆਈਲਟਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂਅ 'ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ' ਹੈ। ਆਈਲਟਸ ਟੈਸਟ ਅਕਾਦਮਿਕ ਮੌਡਿਊਲ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਮੌਡਿਊਲ 2 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਈਲਟਸ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਚਾਰ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਈਲਟਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਮੌਡਿਊਲ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਮੌਡਿਊਲ ਲਿਸਨਿੰਗ (ਸੁਣਨਾ), ਰੀਡਿੰਗ (ਪੜ੍ਹਨਾ), ਰਾਈਟਿੰਗ (ਲਿਖਣਾ) ਅਤੇ ਸਪੀਕਿੰਗ (ਬੋਲਣਾ) ਹੁੰਦਾ। ਲਗਪਗ 2 ਘੰਟੇ 45 ਮਿੰਟ ਵਾਲੇ ਆਈਲਟਸ ਟੈਸਟ ਵਿਚ ਲਿਸਨਿੰਗ ਲਈ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ, ਰੀਡਿੰਗ ਇਕ ਘੰਟਾ, ਰਾਈਟਿੰਗ ਇਕ ਘੰਟਾ ਅਤੇ ਸਪੀਕਿੰਗ ਲਈ 15-20 ਮਿੰਟ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਡ ਸਕੇਲ 0 ਤੋਂ 9 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, '0' ਉਸ ਲਈ ਜਿਸ ਨੇ ਟੈਸਟ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ '9' ਬੈਂਡ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ 'ਮਾਹਿਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ' ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਈਲਟਸ ਟੈਸਟ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਤੇ ਆਈ.ਡੀ.ਪੀ. ਐਜ਼ੂਕੇਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਈਲਟਸ ਅੰਗੇਰਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ 1989 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਭਾਵੇਂ 'ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲੈਂਗੂਏਜ ਟੈਸਟ' 1989 ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ, ਪਰ 2000 ਤੱਕ ਇਸ ਟੈਸਟ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਮੱਧਮ ਰਿਹਾ। ਸਾਲ 2007 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਈਲਟਸ ਟੈਸਟ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦੇਸ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਇੰਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬਣ ਗਈ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਈਲਟਸ ਦੀ ਦੀਵਾਨਗੀ ਏਨਾ ਵਧ ਗਈ ਕਿ ਸਾਲ 2009 ਵਿਚ 1.4 ਮਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ 1.7 ਮਿਲੀਅਨ, ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2017 ਵਿਚ 3 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਈਲਟਸ ਦੇ ਪ੍ਰੀਖਣ ਹੋਏ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਆਈਲਟਸ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੀਜ਼ਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੈਸਟ ਸਮੇਂ 6 ਬੈਂਡ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਉਪਭੋਗੀ, 7 ਬੈਂਡ ਚੰਗਾ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਤੇ 8 ਬੈਂਡ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਲ 2018 ਵਿਚ ਆਈਲਟਸ ਜ਼ਰੀਏ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਕਰੀਬ ਡੇਢ ਲੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਕੈਨੇਡਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਈਲਟਸ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਕਿੰਗ, ਫਿਰ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਰਾਹੀਂ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਇਆ ਫ਼ੀਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

-ਪਿੰਡ ਪੁੜੈਣ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ।

ਆਟਾ-ਦਾਲ ਸਕੀਮ ਲਈ ਸਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਅਪਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਆਟਾ-ਦਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਨ ਦੇਣ ਲਈ ਫਾਰਮ ਭਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਢਾਈ ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ 100 ਵਰਗ ਗਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਮਕਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਕੀਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਆ ਸਕਣ। ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਘਟਾ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਕੈਲਕੂਲੇਟ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਾਸਤੇ ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮ ਵਿਚ ਹੀ ਬਣੇ ਸਵੈਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨਾ ਹੈ ਪਰ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਧੜਾਧੜ ਫਾਰਮ ਭਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਝੰਬੇ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਸਤਾਏ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਸਕੀਮ ਤੋਂ ਇਸ ਲਈ ਵਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫਾਰਮ ਭਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤਾਂ ਢਾਈ ਏਕੜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਕੋਠੀਆਂ ਤੇ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਅ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੜਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਮਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਕੀਮ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਪਟਵਾਰੀ, ਕਾਰਜਸਾਧਕ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਲੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫਾਰਮ ਚੈੱਕ ਕਰਕੇ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਿਰਫ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪਲਾਟ ਬਾਰੇ ਹੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਗੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਹੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ। ਸਹੀ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਰ ਘਰ ਦੀ ਸਹੀ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕ, ਜੋ ਮਿਡਲ ਕਲਾਸ ਤੇ ਅੱਪਰ ਕਲਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਰਾਜ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਬੇਲੋੜਾ ਭਾਰ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕੰਮ ਘਟਣਗੇ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਮਾਪਦੰਡ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਲਾਭ ਸਿਰਫ ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ।

-ਈਸਬ ਬੁੱਚਾ, ਤਹਿ: ਭੁਲੱਥ।
ਮੋਬਾ: 98154-45264

ਕੁਝ ਗਿਣਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ

ਲੋਕਤੰਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਜਿਊਣ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਿਆਸੀ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣੋਂ ਖੁੰਝਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਅਕਸਰ ਜਨਤਾ ਬਾਅਦ 'ਚ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹੜੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਕੀ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਫਰੇਮ 'ਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲਚਕੀਲਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅੱਜ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਜਦੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਾਜ ਕਰਕੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਰਗਾ ਇਕ ਵਿਕਸਿਤ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਮੁਲਕ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਧੀਨ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਚੋਣ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਫਲ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਣੇ। ਕੁਝ ਗਿਣਵੇਂ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਲੋਕ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਫਲ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ 'ਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾਈ ਪਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਦਾ ਬੁੱਲਾ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾ ਸਾਥ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਲਾਹਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਬਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਅਨਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਸੂਬੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲਾਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਕੋ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਹੈ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ। ਪਰਿਵਾਰਵਾਦ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਏਨੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਸੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਲ ਜਾਂ ਪਾਰਟੀ 'ਚੋਂ ਕਿਨਾਰੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਲ ਜਾਂ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਵਜੂੂਦ ਖਤਰੇ 'ਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ? ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰਵਾਦ 'ਚੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਸਿਰੜੀ ਅਤੇ ਜਨੂੰਨੀ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਵੋਟ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਹੀ ਉਪਯੋਗ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਾਜਸੀ ਬੋਹੜਾਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਪੱਟਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

-ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ। ਮੋਬਾ: 94784-60084

ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਹਰ ਸਾਲ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਕਰੋਪੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਆਫ਼ਤ-ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। 15 ਜੂਨ ਤੋਂ 30 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਹਰ ਸਾਲ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੌਲਾ-ਰੱਪਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਨੀਂਦ ਹਰਾਮ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੀਟਿੰਗ 'ਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲੱਡ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਲਾਮਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ 24 ਘੰਟੇ ਇਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਫੋਨ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ 24 ਘੰਟੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਫੋਨ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਹਿਕਮੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਉਪਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਅਣਗਹਿਲੀਆਂ ਵੀ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਸਤੇ, ਨਾਲੇ-ਨਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਖੱਡਾਂ ਵਿਚ ਗੰਦ-ਮੰਦ ਸੁੱਟਣਾ ਅਤੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਵੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਇਹ ਉਪਰਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਪਾਣੀ ਛੱਡਣ ਵੇਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਕੇ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹੋਕਾ ਦਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਜਾਂ ਢੀਠਪੁਣਾ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਚੈਲੰਜ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਮਾਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। 1988 ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਖੌਫਨਾਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਟੋਭਿਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਖੱਡਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ, ਘੱਗਰ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੀ ਮਾਰ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਹਰ ਸਾਲ ਭੈਅਭੀਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੱਕਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨਾ ਸਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਓ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪੱਕੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਈਏ।

-ਅਬਿਆਣਾ ਕਲਾਂ। ਮੋਬਾ: 98781-11445

ਜਦੋਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ 'ਚੋਂ ਭੂਤ ਬੋਲ ਪਿਆ

ਇਹ ਗੱਲ 12 ਕੁ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਸ ਸਨੇਹੀ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਭੂਤ ਚਿੰਬੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰਮ ਸੀ। ਇਹ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਕਾਫੀ ਧਾਗੇ, ਤਵੀਤ ਬੰਨ੍ਹੀ-ਬੰਨ੍ਹਾਈ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਪਾਖੰਡੀ ਬੰਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਹਰੀਆਂ ਲੈਚੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੋਤਲ 2,100 ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਵੇਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਜੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਨਾ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉੱਠਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਨਹਾਉਂਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤਾ ਖਾਂਦਾ-ਪੀਂਦਾ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ, ਕਾਫੀ ਸੋਹਣਾ-ਸੁਨੱਖਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇਕੋ ਸਵਾਲ ਸਭਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਤ ਹੁੰਦੇ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਹੋਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ। ਮੈਂ ਘਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਕਮਰੇ 'ਚ ਗਿਆ। ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੇ ਲਹਿਜ਼ੇ 'ਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਸੀ ਕਿ ਸਰ! ਭੂਤ ਹੁੰਦੇ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਉਸ ਦੀ ਮਨੋਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੂਤ ਹੁੰਦੇ ਐ ਪਰ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿਆਂਗਾ ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਸਵੇਰੇ ਕੇਸੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ 11 ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਹੈ (ਕਿਉਂਕਿ ਭਰ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਉਹ ਨਹਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ), ਦੁਪਹਿਰੇ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ 11 ਵਾਰ ਅਤੇ ਰਾਤੀਂ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੂੰਹ-ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ 11 ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਪਰ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੇਸ਼/ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੂਤ ਭਜਾਏ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਕਾਲੇ, ਲਾਲ, ਹਰੇ ਧਾਗੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ/ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਕਾਫੀ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਇਆ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਫਰੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਹਮਦਰਦ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਸਮਝ ਕੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਨ। ਬੀ.ਏ. ਪਾਸ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚੰਗਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉਥੇ ਤਨਖਾਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ੌਕ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਚੰਗਾ ਘਰ-ਬਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਚੰਗਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਕੰਮਕਾਰ ਵੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਥੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵੀ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਰੀਫ ਜਿਹੇ ਸੁਨੱਖੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਐਬ ਜਾਂ ਨਸ਼ਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਮੇਰੇ ਗੋਡੇ ਫੜ ਲਏ। ਕਹਿੰਦਾ ਸਰ ਜੀ! ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਰਵਾ ਦਿਓ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਭਰਮ ਮੁਕਤ ਹੋਵੋ, ਇਹ ਸਭ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਧੀਆਂ/ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤ ਬਣ ਕੇ ਵੀ ਵਿਚਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਸੁਝਾਅ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ।

-ਮੋਬਾ: 9815985559

ਰਹਿਣੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ!

ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਨਵੀਆਂ ਮਹਿੰਮਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੌਮ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੌਮ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਹਰ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਪਏ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਕੌਮ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਬਚਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖ਼ਬਰਾਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਨਸ਼ਾ ਅਤੇ ਗੈਂਗਵਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਨਸ਼ਾ ਸਪਲਾਈ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਨਸ਼ੇ ਆਮ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਨਸ਼ਾ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਨਾਕਾਮ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਹੀ ਜਵਾਨੀ ਬੇਪ੍ਰਵਾਹ ਹੋ ਗਈ, ਜੇ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ ਤਾਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੱਡ-ਭੰਨਵੀਂ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਂਅ ਚਮਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੇ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪਾਈ ਸੀ, ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਥੱਲੇ ਉਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹਨ, ਇਹ 16-16 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਲਾ ਕੇ ਥੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਸ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ 'ਤੇ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।' ਉਸ ਅਧਿਆਪਕਾ ਵਲੋਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਅਲਫਾਜ਼ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਲਈ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹੀ ਕਿ ਘਰ ਦੀ ਅਤਿ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੰਗਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦੀ ਰੇਹੜੀ ਲਗਾ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਗਰੀਬ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਤਿ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਵਿਚ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਲਬੂਤੇ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਦੇ ਦਮ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਧੀਆਂ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਣ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡਾ ਭਵਿੱਖ ਹਨ, ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਸਾਡੇ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਭਟਕ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਵੀ ਹੈ। ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਨਸ਼ੇ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੀ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਹ ਸਮਾਜ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਲਾ ਕੇ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਸਮੱਗਲਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਬਣਾ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੋ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਬੀਤੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਵੇਲੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਰਹੇ ਹਨ।

-ਪਿੰਡ ਤੇ ਡਾਕ: ਬਡਾਲੀ ਆਲਾ ਸਿੰਘ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ-140406.
ਮੋਬਾ: 82848-88700

ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੈ ਕਿਸਾਨ?

ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਾੜਵੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਜਵਾੜਿਆਂ, ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੀ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਸੀ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਨਾਜ ਲਗਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਨਾਜ ਨਾ ਦੇ ਸਕਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਾਰਕੁਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਝੁੱਗੀਆਂ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਇਆ, ਸਿਰਫ ਨਾਮਾਤਰ ਹੀ। ਧੇਲੀ ਦੇ ਕੇ ਹਵੇਲੀ ਲਿਖਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਵਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਚੱਲ ਪਈ ਸੀ। ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਖਾਲੀ ਚੈੱਕਾਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਲੈ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਤਰਸਯੋਗ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਮੰਤਰੀ ਸਰ ਛੋਟੂ ਰਾਮ ਵਜ਼ੀਰ (ਹਰਿਆਣਾ) ਨੇ ਸਾਰੇ (ਸਾਂਝੇ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲਕੀਰ ਫੇਰ ਕੇ ਇਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਖਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਿਸਾਨ ਮਾਰੂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨ ਮੁੜ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਮੋੜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰ ਚੱਲ ਪਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਕਣ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸਥਿਤੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਈ? ਸਿਤਮ ਜ਼ਰੀਫ਼ੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੂਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਖਾਨੇਦਾਰ ਆਪਣੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਪ ਮਿਥਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸਾਨ ਦੀਆਂ ਜਿਣਸਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਮਿਥਣੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਪਜ 'ਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੀ। ਇਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ, ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਘਾਟੇ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮੇ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨਕਲੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੱਖੀ ਤਾਂ ਕੀ ਮਾਰਨੀ ਸੀ, ਫ਼ਸਲ ਮਰ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਫੜੋ-ਫੜੀ ਹੋਈ ਪਰ ਗੱਲ ਉਥੇ ਦੀ ਉਥੇ। ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨ ਫ਼ਸਲ ਵੇਚ ਕੇ ਆੜ੍ਹਤੀ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਕਰ ਕੇ ਘਰ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲੇਗਾ? ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 70 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰੱਬ ਹੀ ਰਾਖਾ ਹੈ।

-ਪਿੰਡ ਮਸੀਤਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ। ਮੋਬਾ: 99157-31345.

ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹੀਏ?

ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਸ਼ੇ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੈਰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਜਿਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਕਾਲਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਕ ਸਾਲ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬੀ.ਏ. ਵਿਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਚੋਣਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਲੱਗ ਤੋਂ 'ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨਸੰਚਾਰ' (ਬੈਚੁਲਰ ਆਫ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ) ਵਜੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਹੀ ਐਮ.ਫਿੱਲ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਨ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਜਾਕੀ, ਰੇਡੀਓ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ, ਸਕਰਿਪਟ ਰਾਈਟਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲੇ, ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਉਪ-ਸੰਪਾਦਕ, ਪਰੂਫ-ਰੀਡਰ, ਫੋਟੋ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਆਦਿ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਜਾਂ ਲੜੀਵਾਰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਹੁਨਰ ਅਜ਼ਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੋਲ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ/ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਪੀ.ਆਰ.ਓ.) ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਿੱਤਾ ਵੀ ਚੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਕੋਲ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕਿਸੇ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ। ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

-ਪਿੰਡ ਨਿੱਕੂਵਾਲ, ਡਾਕ: ਝਿੰਜੜੀ, ਤਹਿ: ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੂਪਨਗਰ।
ਮੋਬਾ: 90412-96518

ਰਾਹ ਤੋਂ ਭਟਕੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰੀ

ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਲੋਕ ਕਈ-ਕਈ ਮੀਲਾਂ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਗੀਤ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਕਈ-ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਪਮਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਕੱਸ ਕੇ ਕਰਾਰੀ ਚੋਟ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਗਾਇਕ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਸੇਧ ਦੇਣਾ ਆਪਣਾ ਨੈਤਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਸਮਝਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਵੱਈਆਂ ਨੂੰ ਮਣਾਂਮੂੰਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੀਹੋਂ ਉੱਤਰ ਗਏ ਹਨ। ਅਜੋਕੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਲਮ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜੋਕੀ ਗਾਇਕੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਕੀ ਦੇ ਅੱਡੇ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਸਿਰਫ਼ ਕੁੜੀਆਂ, ਨਸ਼ੇ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਆਸ਼ਕੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਹਰ ਗੀਤ ਵਿਚ 'ਮੈਂ' ਝਲਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਵੀ ਘਟੀਆ ਦਰਜੇ ਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਨਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਡਲ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਸੋਹਣੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਸਾਰਥਿਕ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਅੱਜ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਸਮਾਜ ਹਿੱਤ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ, ਬੁਰਾਈਆਂ, ਵਾਤਾਵਰਨ, ਪਾਣੀ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਗਰੀਬੀ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਘਟਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕਲਮ ਵਾਹੁਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੁਰਾਹੇ ਪਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਤੋਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਤਿੱਖਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਢਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਰੰਗਲੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ 'ਗੈਂਗਲੈਂਡ' ਬਣਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ।

-ਸ: ਸੀ: ਸੈ: ਸਕੂਲ, ਬਨੂੜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਸ. ਏ. ਐਸ. ਨਗਰ। ਮੋਬਾ: 95012-37755

ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦੈ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸਥਾਨ

ਮਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਵੱਡਮੁੱਲੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ-ਇਕ ਜੀਵਨ ਜੋਤ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਂ ਬੋਲੀ। ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਜੋ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਲੋਰੀਆਂ ਸੁਣਦੇ, ਝਿੜਕਾਂ ਖਾਂਦੇ, ਰੋਂਦੇ-ਕੁਰਲਾਉਂਦੇ, ਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ, ਸੋਚਦੇ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਸਿਰਜਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੇਗਾਨੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਖੌਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਪਬਲਿਕ ਅਤੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਅਤਾ, ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਅਸਰ, ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਬੇਮੁੱਖ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੇ ਛਲਾਵੇ ਹੇਠ ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਘਟੀਆ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂਆਂ ਅਤੇ ਗਵਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਹਿ ਕੇ ਭੰਡਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਮਤਰੇਆਪਣ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅਨਮੋਲ ਵਿਰਸੇ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ ਦੇਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਕੌਮ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਕੌਮ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਾਂਗੇ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਨਾ ਘਰ ਦੇ ਰਹਾਂਗੇ, ਨਾ ਘਾਟ ਦੇ। ਬੋਲੀ ਹਰੇਕ ਸਿੱਖੋ ਪਰ ਪਿਆਰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਕਰੋ। ਪੰਜਾਬ ਜਿਊਂਦਾ ਹੀ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਉੱਚਰ ਕੇ ਸਰਬੋਤਮਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਵਿਖਾਉਣ। ਆਓ, ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰੀਏ।

-ਸ: ਸੀ: ਸੈ: ਸਕੂਲ, ਬਾਸੋਵਾਲ (ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ)। ਮੋਬਾ: 94630-26700

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਅਗਵਾ ਹੋਣਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ

ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਸੂਬੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪੰਜਾਬ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਏ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦਿਲ-ਕੰਬਾਊ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਉਸ ਆਦਮੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਨਿਧੜਕ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੋਰੀਆਂ, ਡਾਕੇ, ਲੁੱਟਾਂ-ਖੋਹਾਂ, ਕਤਲ ਆਦਿ ਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਚੰਦ ਕੁ ਰੁਪਈਏ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਖਾਤਰ ਹੀ ਆਦਮੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਹਰੇਕ ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲਿਆਂ 'ਚ ਕੈਮਰੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਲੁਟੇਰੇ ਬੇਖੌਫ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਪਰੋਕਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਾਰਦਾਤ ਕੈਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਕੈਦ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਹੱਥ ਇਹ ਲੁਟੇਰੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਰ ਦਿਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੁਟੇਰੇ ਕੈਮਰਿਆਂ 'ਚ ਕੈਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ? ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਵਧਣਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੇ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਹਰਕਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਪ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਜੇਕਰ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਏਨਾ ਖੌਫ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਏਨੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਖਣ 'ਚ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਬਦਲੇ ਫਿਰੌਤੀ ਆਦਿ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਭਾਗੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਾਪਿਆਂ 'ਚ ਬੈਚੇਨੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਚੇ ਅਗਵਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਬੱਚੇ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਕਿਵੇਂ ਸੰਵਾਰ ਸਕਣਗੇ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜਿਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਲੋੜ ਹੈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਨਿਧੜਕ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾ ਸਕਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਮੰਦਭਾਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

-ਧਨੌਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ-148105. ਮੋਬਾ: 97810-48055

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ

ਸਾਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ 'ਫੇਲ੍ਹ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਧਿਆਪਕ ਜੇਕਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ 'ਕੱਲਾ ਉਸ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਰਹੇ। ਸਾਨੂੰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਬੱਚਾ ਕਿੱਥੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਬੱਚਾ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਘਬਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ? ਜਿਵੇਂ ਸਕੂਲ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹੀ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਟਾਰਗਿਟ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਸ ਤੋਂ ਟਾਰਗਿਟ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਟਾਰਗਿਟ ਮਿੱਥ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਇਹੀ ਰਾਹ ਅਪਣਾਏਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਸਾਡੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਪਰਪੱਕਤਾ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੋਣ, ਨਾ ਕਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ-ਪਰੋਖੇ ਕਰਕੇ ਝੂਠੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬੇਕਾਰ ਵਿਖਾਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਬੱਚਾ ਜੇਕਰ ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਦੂਸਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਕੀ-ਕੀ ਉਪਾਅ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੁਝਾਨ, ਰੁਚੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਪਕੜਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੁਚੀ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਵੱਲ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਰੁਝਾਨ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸੇ ਰੁਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪੇਸ਼ਾ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਿਰਜਨਾਤਮਿਕ ਕੰਮ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਘਬਰਾਹਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸਫ਼ਲ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਊਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

-ਵਿਦਿ: ਜੇ.ਡੀ. ਕਾਲਜ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ।
ਮੋਬਾ: 90234-59101

 





Website & Contents Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 2002-2018.
Ajit Newspapers & Broadcasts are Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust.
The Ajit logo is Copyright © Sadhu Singh Hamdard Trust, 1984.
All rights reserved. Copyright materials belonging to the Trust may not in whole or in part be produced, reproduced, published, rebroadcast, modified, translated, converted, performed, adapted,communicated by electromagnetic or optical means or exhibited without the prior written consent of the Trust. Powered by REFLEX